Ocena brak

Korzystania z możliwości odroczenia terminów różnorodnych płatności (kredyt kupiecki)

Autor /afro Dodano /24.03.2011

Możliwość korzystania z odroczonego terminu płatności daje przedsiębiorstwu możliwość regulowania własnych zobowiązań z opóźnieniem w stosunku do otrzymanego świadczenia co jednocześnie stanowi atrakcyjną formę finansowania działalności (o ile płatności regulowane są terminowo zazwyczaj nie dochodzi do powstawania kosztów pozyskiwania kapitału.. W tej transakcji nie występuje instytucja kredytowa, a cała transakcja rozgrywa się pomiędzy dostawcą, a odbiorcą. Dobra i usługi dostarczane są na kredyt, firma korzysta z nich przed uregulowaniem zobowiązań.

Operacje te w bilansie ujmuje się jako finansowanie krótkoterminowe, nierzadko zdarza się, że firmy świadomie prowadzą politykę zalegania z płatnościami. Często wykorzystuje się to w momencie spadku sprzedaży w przedsiębiorstwie, gdy przedstawiciele handlowi oferują bardzo korzystne warunki zakupu towarów i usług, wychodząc z założenia, że lepiej sprzedać towar niż go trzymać przez nieokreślony czas. W kredycie handlowym można wyróżnić kredyt dostawcy, gdzie kredytodawcą jest producent lub dostawca dóbr i ma on charakter kredytu wyposażeniowego lub towarowego.

Drugim typem kredytu jest kredyt odbiorcy, w którym kredytodawcą jest klient - odbiorca, przedmiotem kredytu jest zazwyczaj przedpłata. Ten rodzaj wzajemnego finansowania działalności przedsiębiorstw zazwyczaj zachodzi pomiędzy zaprzyjaźnionymi kontrahentami, lub partnerami dobrze znającym druga stronę transakcji. Kredyt kupiecki jest jednym z najczęściej wykorzystywanych instrumentów finansowych na polskim rynku. Trudno spotkać firmę, która nie kupowałaby lub sprzedawała towarów i usług z odroczonym terminem płatności. Jednak z udzielaniem kredytu kupieckiego wiąże się wiele ryzyk, na które przedsiębiorcy powinni zwracać szczególną uwagę. Przedsiębiorstwa mają obowiązek dokonywać płatności za pomocą przelewów bankowych.

Transakcje gotówkowe są relatywnie rzadkie i mogą być przeprowadzane jedynie do kwot o wysokości określonej przez ustawodawcę (do 15 000 euro miesięcznie). Stosowne regulacje dotyczące płatności gotówkowych zostały zawarte w art. 22 pkt 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. W większości przypadków transakcje te są dokonywane z odroczonym terminem płatności. Firmy korzystają w ten sposób z kredytu kupieckiego. Natomiast przelewy natychmiastowe lub przedpłaty są stosowane tylko w określonych przypadkach. Występują one głównie w relacjach między partnerami handlowymi, którzy nie mają jeszcze do siebie zaufania, czyli zwykle na początku współpracy.

Cechy kredytu kupieckiego: pozwala pozyskać nowych lub utrzymać stałych klientów firmy, poprawia relację firmy z klientami (w szczególności przez wydłużenie terminu płatności), zwiększa realizowane przez firmę obroty handlowe, powoduje, że finansujemy naszych odbiorców, niesie ze sobą zagrożenie spłaty zobowiązań przez kontrahentów, wymusza na firmie poszukiwanie źródeł finansowania swojej sprzedaży. Firmy sprzedające towary lub usługi z odroczonym terminem płatności są podatne na ryzyko handlowe, które polega na: nieotrzymaniu zapłaty na skutek trwałej niewypłacalności (bankructwa) kontrahenta, przewlekłej zwłoce klienta w wywiązywaniu się z zobowiązań płatniczych, która może być efektem tymczasowej utraty płynności lub nawet zamierzonego działania - kontrahent kredytuje się naszym kosztem.

Wachlarz możliwych do zastosowania zabezpieczeń kredytu kupieckiego jest szeroki. W praktyce zabezpieczenia dzielone są przede wszystkim na osobiste - gdy dłużnik odpowiada osobiście całym swoim majątkiem za zaciągnięte zobowiązania, oraz rzeczowe - gdy ustanowione na rzecz wierzyciela prawo do rozporządzania oznaczonymi rzeczami stanowi zabezpieczenie spłaty długu. Umiejętny dobór zabezpieczeń bądź ich kombinacji może znacznie zminimalizować ryzyko straty należności. Nie bez znaczenia jest również forma prawna podmiotu gospodarczego, z którym dokonuje się transakcji.

Katalog możliwych do zastosowania zabezpieczeń jest otwarty i stale uzupełniany, przyczyniając się do minimalizacji ryzyka związanego z należytym spełnieniem świadczeń przez dłużników. Do najpopularniejszych należą: ubezpieczenia należności, weksle, gwarancje bankowe, akredytywy, gwarancje ubezpieczeniowe, zastaw, hipoteka, umowa sprzedaży z zastrzeżeniem prawa własności, umowa przelewu wierzytelności, poręczenia. Weksle W przypadku weksli dużą wagę przywiązuje się do tego, kto weksle podpisuje, w czyim imieniu działa i czy ma odpowiednią legitymację. Nie mniej istotne jest to, kto wystawia weksle w imieniu osoby prawnej.

Podpisanie weksla przez osoby nie mające legitymacji spowoduje nieważność dokumentu. Na polskim rynku częściej mamy do czynienia z wekslami własnymi, gwarancyjnymi niż z wekslami trasowanymi będącymi po części dokumentami kredytowymi. Dość popularne jest również wystawianie weksli in blanco, kiedy ostateczna kwota nie jest znana w momencie wystawienia. Dotyczy to np. sytuacji, kiedy weksle stanowią zabezpieczenie kredytu kupieckiego. Wówczas wartość nie zapłaconych faktur będzie sumą dochodzona z weksla.

Gwarancje i akredytywa Gwarancje bankowe, a w przypadku transakcji zagranicznych akredytywy, są pewnym zabezpieczeniem spłaty należności. Gwarancja bankowa jest zobowiązaniem banku do wypłacenia beneficjentowi gwarancji określonej kwoty pieniężnej, w przypadku gdyby zleceniodawca gwarancji nie wypełnił świadczenia, do którego był zobowiązany W podobny sposób działają gwarancje wystawiane przez firmy ubezpieczeniowe. Również tu, jeśli dłużnik nie dokona płatności podobnie jak w wypadku gwarancji bankowej, gdzie płatnikiem wobec braku zapłaty ze strony dłużnika staje się bank, tak w wypadku gwarancji ubezpieczeniowej staje się ubezpieczyciel, który gwarancję wystawił.

Zastaw i hipoteka Inną jeszcze formą zabezpieczenia jest zastaw i hipoteka, które w razie braku zapłaty ze strony dłużnika mogą podlegać sprzedaży i zaspokojeniu z uzyskanych środków. Czynności prawne dotyczące nieruchomości muszą być dokonywane w formie aktów notarialnych, pod rygorem nieważności. Konieczne jest również dokonanie odpowiednich wpisów w księgach wieczystych. Od niedawna również dla zastawów rejestrowych prowadzone są rejestry, w których należy dokonywać wpisów ustanowionych zastawów. Gwarantuje to uniknięcie sytuacji, że te same rzeczy zastawione będą kilkakrotnie. Każdy bowiem ma prawo sprawdzić w rejestrze, czy proponowana mu w zastaw rzecz nie była już wcześniej objęta tym prawem na rzecz innej osoby. Pamiętać również należy, że zastaw i hipoteka są prawami na rzeczach, a nie na osobach. Umożliwia to zaspokojenie się z tych rzeczy, nawet jeśli zmieniły właściciela.

Zastrzeżenie własności, przelew wierzytelności, poręczenia Zawarcie umowy sprzedaży z zastrzeżeniem prawa własności powoduje, że do czasu wywiązania się przez dłużnika z podjętych zobowiązań, np. zapłaty za zakupiony towar, sprzedający jest jego właścicielem. Może zatem żądać jego zwrotu, gdyby zapłaty nie uzyskał. Istotne jest, że umowa ta dla swej ważności wymaga tzw. daty pewnej. Dla zabezpieczenia płatności można również zawrzeć umowę przelewu wierzytelności bądź odkupując dług, który powstanie po dokonaniu przez naszego odbiorcę transakcji z odbiorcą końcowym, który jest bardziej wiarygodny niż pośrednik, bądź odkupując inne wierzytelności jako zabezpieczenie terminowej spłaty długu wynikającego z naszych transakcji.

Na uwadze należy mieć w tych przypadkach konieczność prawidłowego zawiadamiania dłużników o zmianie wierzyciela. Do zawarcia umowy przelewu wierzytelności (cesji) uprawniony jest wierzyciel, który nie musi uzyskać zgody dłużnika dla skuteczności swojej decyzji. Z każdym podmiotem lub osobą, które zechcą poręczyć za przyszłego lub istniejącego dłużnika, można zawrzeć umowę o poręczeniu. Umowa musi precyzować co najmniej, kto, za kogo, za jakie wierzytelności i w jakim okresie poręcza.

Skutki strat w należnościach, czyli niespłacone kredyty kupieckie, są przez przedsiębiorstwa odczuwalne w dość dotkliwy sposób z powodu zamrożenia kapitału obrotowego. Nie bez znaczenia są również koszty dochodzenia należności związane z opłatami dla firm windykacyjnych, wyspecjalizowanych w ściąganiu długów, jak również kosztami sądowymi i opłatami za zastępstwo procesowe w wypadku niepowodzenia w windykacji polubownej oraz kosztami komorniczymi. Należności jako takie nie mają wpływu na rentowność przedsiębiorstwa.

Jednak tylko do czasu, kiedy nie powstanie wątpliwość co do ich ściągnięcia. Wierzytelności nieściągalne powodują powstanie pewnych obowiązków fmansowo-księgowych zarówno po stronie dłużnika, jak i wierzyciela. Po stronie wierzyciela powstaną kwestie księgowania w koszty należności nieściągalnych, u dłużnika w razie ich przedawnienia powstaną przychody. Odrębną kwestią jest obowiązek tworzenia rezerw na należności w oparciu o ustawę o rachunkowości, jak i ustawę o podatku dochodowym od osób prawnych.

Podobne prace

Do góry