Ocena brak

KONWENCJA WIEDEŃSKA O PRAWIE TRAKTATÓW

Autor /Laura Dodano /31.03.2011

Wymagany Adobe Flash Player wesja 10.0.0 lub nowsza.

praca w formacie txt KONWENCJA WIEDEŃSKA O PRAWIE TRAKTATÓW

Transkrypt

KONWENCJA WIEDEŃSKA O PRAWIE TRAKTATÓW,
sporządzona w Wiedniu dnia 23 maja 1969 r.
(Dz. U. z dnia 2 listopada 1990 r.)
W imieniu Rzeczypospolitej Polskiej
PREZYDENT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
podaje do powszechnej wiadomości:
W dniu 23 maja 1969 r. została sporządzona w Wiedniu Konwencja wiedeńska o prawie traktatów.
Po zaznajomieniu się z powyższą konwencją w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej oświadczam, że:
- została ona uznana za słuszną zarówno w całości, jak i każde z postanowień w niej zawartych,
- Rzeczpospolita Polska postanawia przystąpić do powyższej konwencji,
- będzie ona niezmiennie zachowywana.
Na dowód czego wydany został akt niniejszy, opatrzony pieczęcią Rzeczypospolitej Polskiej.
Dano w Warszawie dnia 27 kwietnia 1990 r.
(Tekst konwencji zawiera załącznik do niniejszego numeru)
ZAŁĄCZNIK
KONWENCJA WIEDEŃSKA O PRAWIE TRAKTATÓW
sporządzona w Wiedniu dnia 23 maja 1969 r.
KONWENCJA WIEDEŃSKA O PRAWIE TRAKTATÓW
Państwa-Strony niniejszej konwencji,
- zważywszy na doniosłą rolę traktatów w historii stosunków międzynarodowych,
- uznając nieustannie wzrastające znaczenie traktatów jako źródła prawa międzynarodowego i jako
środka rozwoju pokojowej współpracy między narodami, niezależnie od ich systemów konstytucyjnych
i społecznych,
- stwierdzając, że zasady dobrowolnej zgody i dobrej wiary oraz pacta sunt servanda są powszechnie
uznane,
- potwierdzając, że spory dotyczące traktatów, podobnie jak inne spory międzynarodowe, powinny być
załatwiane środkami pokojowymi oraz zgodnie z zasadami sprawiedliwości i prawa międzynarodowego,
- przypominając zdecydowanie ludów Narodów Zjednoczonych stworzenia warunków, w których
będzie można utrzymać sprawiedliwość i poszanowanie zobowiązań wypływających z traktatów,

- mając na uwadze zasady prawa międzynarodowego zawarte w Karcie Narodów Zjednoczonych, takie
jak zasady równych praw i samostanowienia ludów, suwerennej równości i niepodległości wszystkich
państw, nieingerencji w sprawy wewnętrzne państw, zakazu groźby lub użycia siły oraz powszechnego
poszanowania i przestrzegania praw człowieka i podstawowych wolności dla wszystkich,
- przeświadczone, że kodyfikacja i postępowy rozwój prawa traktatów, osiągnięte w niniejszej
konwencji, będą sprzyjały celom Narodów Zjednoczonych, określonym w Karcie, a mianowicie
utrzymaniu międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa, rozwojowi przyjaznych stosunków i
osiągnięciu współpracy między narodami,
- potwierdzając, że normy międzynarodowego prawa zwyczajowego będą regulowały kwestie nie
unormowane postanowieniami niniejszej konwencji,
uzgodniły, co następuje:
CZĘŚĆ I
WSTĘP
Artykuł 1
Zakres niniejszej konwencji
Niniejsza konwencja ma zastosowanie do traktatów między państwami.
Artykuł 2
Używane wyrażenia
a)
b)
c)

d)

e)
f)
g)

1. W rozumieniu niniejszej konwencji:
"traktat" oznacza międzynarodowe porozumienie między państwami, zawarte w formie pisemnej i
regulowane przez prawo międzynarodowe, niezależnie od tego, czy jest ujęte w jednym dokumencie,
czy w dwóch lub więcej dokumentach, i bez względu na jego szczególną nazwę;
"ratyfikacja", "przyjęcie", "zatwierdzenie" i "przystąpienie" oznaczają każdorazowo tak zwany akt
międzynarodowy, przez który państwo wyraża na płaszczyźnie międzynarodowej swoją zgodę na
związanie się traktatem;
"pełnomocnictwo" oznacza dokument wystawiony przez kompetentną władzę państwową, wyznaczający
pewną osobę lub osoby do reprezentowania państwa w negocjowaniu, przyjęciu lub ustalaniu
autentycznego tekstu traktatu, w wyrażeniu zgody państwa na związanie się traktatem lub dokonywaniu
jakiejkolwiek innej czynności związanej z traktatem;
"zastrzeżenie" oznacza jednostronne oświadczenie, jakkolwiek byłoby ono sformułowane lub nazwane,
złożone przez państwo przy podpisaniu, ratyfikacji, przyjęciu, zatwierdzeniu lub przystąpieniu do
traktatu, mocą którego zmierza ono do wykluczenia lub modyfikacji skutku prawnego pewnych
postanowień traktatu w ich zastosowaniu do tego państwa;
"państwo negocjujące" oznacza państwo, które brało udział w opracowywaniu i przyjęciu tekstu traktatu;
"państwo umawiające się" oznacza państwo, które wyraziło zgodę na związanie się traktatem, bez
względu na to, czy traktat wszedł w życie, czy też nie;
"strona" oznacza państwo, które wyraziło zgodę na związanie się traktatem i w stosunku do którego
traktat wszedł w życie;

h) "państwo trzecie" oznacza państwo, które nie jest stroną traktatu;
i) "organizacja międzynarodowa" oznacza organizację międzyrządową.
2. Postanowienia ustępu 1 dotyczące wyrażeń używanych w niniejszej konwencji nie przesądzają ani
sposobu używania tych wyrażeń, ani znaczeń, jakie mogą im być nadawane w prawie wewnętrznym
któregokolwiek państwa.
Artykuł 3
Porozumienia międzynarodowe nie objęte zasięgiem niniejszej konwencji
Fakt, że niniejszej konwencji nie stosuje się ani do porozumień międzynarodowych, zawartych między
państwami a innymi podmiotami prawa międzynarodowego lub między takimi innymi podmiotami
prawa międzynarodowego, ani do porozumień międzynarodowych zawieranych w formie innej niż
pisemna, nie wpływa na:
a) moc prawną takich porozumień;
b) zastosowanie do nich którejkolwiek z norm sformułowanych w niniejszej konwencji, którym
podlegałyby one na podstawie prawa międzynarodowego, niezależnie od tej konwencji;
c) zastosowanie konwencji do wzajemnych stosunków między państwami, opartych na porozumieniach
międzynarodowych, których stronami są również inne podmioty prawa międzynarodowego.
Artykuł 4
Niniejsza konwencja nie działa wstecz
Bez uszczerbku dla stosowania jakichkolwiek norm sformułowanych w niniejszej konwencji, którym
traktaty podlegałyby na podstawie prawa międzynarodowego, niezależnie od konwencji, konwencję
stosuje się jedynie do traktatów zawartych przez państwa po wejściu niniejszej konwencji w życie w
odniesieniu do tych państw.
Artykuł 5
Traktaty konstytuujące organizacje międzynarodowe oraz traktaty przyjęte w ramach organizacji
międzynarodowej
Niniejsza konwencja ma zastosowanie do każdego traktatu, który jest aktem konstytucyjnym organizacji
międzynarodowej, oraz do każdego traktatu przyjętego w ramach organizacji międzynarodowej,
jednakże bez uszczerbku dla jakichkolwiek odpowiednich reguł organizacji.
CZĘŚĆ II
ZAWARCIE I WEJŚCIE W ŻYCIE TRAKTATÓW
Dział 1. Zawieranie traktatów
Artykuł 6
Zdolność traktatowa państw
Każde państwo ma zdolność do zawierania traktatów.

Artykuł 7
Pełnomocnictwa

a)
b)

a)
b)
c)

1. Daną osobę uważa się za reprezentującą państwo, gdy chodzi o przyjęcie lub poświadczenie
autentyczności tekstu traktatu lub wyrażenie zgody państwa na związanie się traktatem, jeżeli:
przedstawi ona odpowiednie pełnomocnictwo albo
z praktyki odnośnych państw lub z innych okoliczności wynika, że miały one zamiar uważać daną osobę
za reprezentującą państwo w tych celach i zwolnić z przedkładania pełnomocnictw.
2. Ze względu na ich funkcje i bez potrzeby przedkładania pełnomocnictw, następujące osoby uważa się
za reprezentujące swoje państwo:
głowy państw, szefów rządów i ministrów spraw zagranicznych - dla dokonania wszelkich czynności
związanych z zawarciem traktatu;
szefów misji dyplomatycznych - dla przyjęcia tekstu traktatu między państwem wysyłającym a
państwem przyjmującym;
przedstawicieli akredytowanych przez państwa bądź na konferencji międzynarodowej, bądź przy
organizacji międzynarodowej lub przy jednym z jej organów - dla przyjęcia tekstu traktatu na tej
konferencji, w tej organizacji lub w tym organie.
Artykuł 8
Późniejsze zatwierdzenie czynności dokonanej bez upoważnienia
Czynność dotycząca zawarcia traktatu, dokonana przez osobę, która według artykułu 7 nie może być
uważana za upoważnioną do reprezentowania państwa w odnośnych celach, jest prawnie bezskuteczna,
chyba że zostanie później zatwierdzona przez to państwo.
Artykuł 9
Przyjęcie tekstu
1. Z wyjątkiem wypadków przewidzianych w ustępie 2 przyjęcie tekstu traktatu następuje w wyniku
zgody wszystkich państw uczestniczących w jego opracowaniu.
2. Przyjęcie tekstu traktatu na konferencji międzynarodowej następuje, w drodze głosowania,
większością dwóch trzecich państw obecnych i biorących udział w głosowaniu, chyba że taką samą
większością postanowią one zastosować inną regułę.
Artykuł 10
Ustalenie autentyczności tekstu

Tekst traktatu jest ustalony jako autentyczny i definitywny:
a) w drodze procedury, jaka może być przewidziana w tekście lub uzgodniona przez państwa uczestniczące
w jego opracowaniu, albo
b) w braku takiej procedury - poprzez podpisanie, podpisanie ad referendum lub parafowanie przez
przedstawicieli tych państw tekstu traktatu lub aktu końcowego konferencji, obejmującego ten tekst.
Artykuł 11
Sposoby wyrażania zgody na związanie się traktatem

Zgoda państwa na związanie się traktatem może być wyrażona przez podpisanie, wymianę dokumentów
stanowiących traktat, ratyfikację, przyjęcie, zatwierdzenie lub przystąpienie albo w jakikolwiek inny
uzgodniony sposób.
Artykuł 12
Zgoda na związanie się traktatem, wyrażona przez podpisanie

a)
b)
c)
a)
b)

1. Zgoda państwa na związanie się traktatem zostaje wyrażona w drodze podpisania przez jego
przedstawiciela, gdy:
traktat postanawia, że podpis będzie miał taki skutek;
w inny sposób ustalono, że państwa negocjujące uzgodniły, iż podpis ma mieć taki skutek, lub
zamiar państwa nadania podpisaniu takiego skutku wynika z pełnomocnictw jego przedstawiciela lub
został wyrażony w czasie negocjacji.
2. W rozumieniu ustępu 1:
parafowanie tekstu stanowi podpisanie traktatu, gdy ustalono, że państwa negocjujące tak się umówiły;
podpisanie traktatu ad referendum przez przedstawiciela państwa uważa się za ostateczne podpisanie
traktatu w wypadku potwierdzenia tego przez jego państwo.
Artykuł 13
Zgoda na związanie się traktatem, wyrażona przez wymianę dokumentów stanowiących traktat

Zgoda państw na związanie się traktatem, którą stanowią wymienione między nimi dokumenty, jest
wyrażona przez tę wymianę, gdy:
a) odnośne dokumenty przewidują, że wymiana ich będzie miała taki skutek, lub
b) w inny sposób ustalono, że dane państwa uzgodniły, iż wymiana dokumentów będzie miała taki skutek.
Artykuł 14
Zgoda na związanie się traktatem, wyrażona przez ratyfikację, przyjęcie lub zatwierdzenie
a)
b)
c)
d)

1. Zgoda państwa na związanie się traktatem jest wyrażona przez ratyfikację, gdy:
traktat postanawia, że zgoda taka będzie wyrażona w drodze ratyfikacji;
w inny sposób ustalono, że państwa negocjujące uzgodniły, że ratyfikacja będzie wymagana;
przedstawiciel państwa podpisał traktat z zastrzeżeniem ratyfikacji lub
zamiar państwa podpisania traktatu z zastrzeżeniem ratyfikacji wynika z pełnomocnictw jego
przedstawiciela lub został wyrażony w czasie negocjacji.
2. Zgoda państwa na związanie się traktatem jest wyrażona przez przyjęcie lub zatwierdzenie w
warunkach podobnych do tych, które się stosuje do ratyfikacji.
Artykuł 15
Zgoda na związanie się traktatem, wyrażona przez przystąpienie

Zgoda państwa na związanie się traktatem jest wyrażona przez przystąpienie, gdy:
a) traktat postanawia, że zgoda taka może być wyrażona przez to państwo w drodze przystąpienia;
b) w inny sposób ustalono, że państwa negocjujące uzgodniły, iż zgoda taka może być wyrażona przez to
państwo w drodze przystąpienia, lub

c) wszystkie strony później zgodziły się, że taka zgoda może być przez to państwo wyrażona w drodze
przystąpienia.
Artykuł 16
Wymiana lub złożenie dokumentów ratyfikacyjnych, przyjęcia, zatwierdzenia lub przystąpienia
Jeżeli traktat nie postanawia inaczej, dokumenty ratyfikacyjne, przyjęcia, zatwierdzenia lub
przystąpienia ustanawiają zgodę państw na związanie się traktatem z chwilą:
a) wymiany ich między umawiającymi się państwami;
b) złożenia ich depozytariuszowi lub
c) notyfikowania ich umawiającym się państwom lub depozytariuszowi, jeżeli tak uzgodniono.
Artykuł 17
Zgoda na związanie się częścią traktatu oraz wybór między różniącymi się postanowieniami
1. Bez uszczerbku dla artykułów 19-23, zgoda państwa na związanie się częścią traktatu jest skuteczna
tylko wówczas, gdy traktat na to pozwala lub gdy pozostałe umawiające się państwa na to się zgodzą.
2. Zgoda państwa na związanie się traktatem, który zezwala na wybór między różnymi
postanowieniami, jest skuteczna tylko w razie jasnego określenia, których postanowień ta zgoda
dotyczy.
Artykuł 18
Obowiązek nieudaremniania przedmiotu i celu traktatu przed jego wejściem w życie
Państwo jest obowiązane powstrzymywać się od działań, które udaremniłyby przedmiot i cel traktatu,
gdy:
a) podpisało traktat lub dokonało wymiany dokumentów stanowiących traktat z zastrzeżeniem ratyfikacji,
przyjęcia lub zatwierdzenia, dopóki nie ujawni, że nie zamierza stać się stroną tego traktatu, lub
b) wyraziło zgodę na związanie się traktatem w ciągu okresu poprzedzającego wejście traktatu w życie,
jeśli takie wejście w życie zbytnio się nie odwleka.
Dział 2. Zastrzeżenia
Artykuł 19
Zgłaszanie zastrzeżeń
Przy podpisywaniu, ratyfikacji, przyjęciu lub zatwierdzeniu traktatu oraz przy przystąpieniu do niego
państwo może zgłosić zastrzeżenie, chyba że:
a) zastrzeżenie to jest zakazane przez traktat;
b) traktat postanawia, że mogą być składane tylko określone zastrzeżenia, a dane zastrzeżenie do nich nie
należy, lub
c) chodzi o przypadki nie objęte literami a) i b), a zastrzeżenie jest niezgodne z przedmiotem i celem
traktatu.
Artykuł 20

Przyjęcie zastrzeżeń i sprzeciwów wobec zastrzeżeń
1. Zastrzeżenie wyraźnie dopuszczone przez traktat nie wymaga żadnego późniejszego przyjęcia przez
pozostałe umawiające się państwa, chyba że traktat tak postanawia.
2. Gdy z ograniczonej liczby państw negocjujących oraz z przedmiotu i celu traktatu wynika, że
stosowanie traktatu w całości między wszystkimi stronami jest istotnym warunkiem zgody każdego z
nich na związanie się traktatem, zastrzeżenie wymaga przyjęcia przez wszystkie strony.
3. Gdy traktat jest aktem konstytucyjnym organizacji międzynarodowej, zastrzeżenie wymaga przyjęcia
przez kompetentny organ tej organizacji, chyba że traktat postanawia inaczej.
4. W przypadkach nie objętych poprzednimi ustępami i jeśli traktat nie postanawia inaczej:
a) przyjęcie zastrzeżenia przez inne umawiające się państwo czyni państwo zgłaszające zastrzeżenie stroną
traktatu w stosunku do tego innego państwa, jeżeli traktat dla tych państw wszedł już w życie bądź z
chwilą jego wejścia w życie;
b) sprzeciw innego umawiającego się państwa wobec zastrzeżenia nie stanowi przeszkody dla wejścia
traktatu w życie między państwem sprzeciwiającym się a państwem zgłaszającym zastrzeżenie, chyba
że zamiar przeciwny zostanie stanowczo wyrażony przez sprzeciwiające się państwo;
c) akt wyrażający zgodę państwa na związanie się traktatem, lecz zawierający zastrzeżenie, staje się
skuteczny z chwilą, gdy przynajmniej jedno spośród innych umawiających się państw przyjmie to
zastrzeżenie.
5. Jeżeli traktat nie postanawia inaczej, zastrzeżenie, w rozumieniu ustępów 2 i 4, uważa się za przyjęte
przez państwo, gdy nie sprzeciwiło się ono zastrzeżeniu w ciągu dwunastu miesięcy od notyfikowania
mu zastrzeżenia albo od dnia wyrażenia zgody na związanie się traktatem, w zależności od tego, która z
tych dat jest późniejsza.
Artykuł 21
Skutki prawne zastrzeżeń oraz sprzeciwów wobec zastrzeżeń
1. Zastrzeżenie skuteczne względem innej strony zgodnie z artykułem 19, 20 i 23:
a) modyfikuje dla państwa czyniącego zastrzeżenie, w jego stosunkach z tą inną stroną, postanowienia
traktatu, do których zastrzeżenie się odnosi, w zakresie tego zastrzeżenia, oraz
b) modyfikuje te postanowienia w tym samym zakresie dla tej innej strony w jej stosunkach z państwem
czyniącym zastrzeżenie.
2. Zastrzeżenie nie modyfikuje postanowień traktatu dla pozostałych stron traktatu w ich wzajemnych
stosunkach.
3. Jeżeli państwo sprzeciwiające się zastrzeżeniu nie sprzeciwiło się wejściu traktatu w życie między
nim a państwem czyniącym zastrzeżenie, postanowienia, do których zastrzeżenie się odnosi, nie mają
zastosowania między tymi dwoma państwami w zakresie przewidzianym przez to zastrzeżenie.
Artykuł 22
Wycofanie zastrzeżeń oraz sprzeciwów wobec zastrzeżeń
1. Jeżeli traktat nie postanawia inaczej, zastrzeżenie może być wycofane w każdej chwili, a do jego
wycofania zgoda państwa, które przyjęło zastrzeżenie, nie jest wymagana.
2. Jeżeli traktat nie postanawia inaczej, sprzeciw wobec zastrzeżenia może być w każdej chwili
wycofany.
3. Jeżeli traktat nie postanawia inaczej ani inaczej nie uzgodniono:
a) wycofanie zastrzeżenia staje się skuteczne w stosunku do innego umawiającego się państwa jedynie
wówczas, gdy państwo to otrzymało o tym zawiadomienie;

b) wycofanie sprzeciwu wobec zastrzeżenia staje się skuteczne jedynie wówczas, gdy państwo, które
zgłosiło zastrzeżenie, otrzymało o tym zawiadomienie.
Artykuł 23
Procedura dotycząca zastrzeżeń
1. Zastrzeżenie, wyraźne przyjęcie zastrzeżenia oraz sprzeciw wobec zastrzeżenia muszą być
sformułowane na piśmie i zakomunikowane umawiającym się państwom oraz innym państwom
uprawnionym do stania się stronami traktatu.
2. Jeżeli zastrzeżenie zostało zgłoszone przy podpisaniu traktatu podlegającego ratyfikacji, przyjęciu lub
zatwierdzeniu, musi ono zostać formalnie potwierdzone przez państwo czyniące zastrzeżenia w chwili
wyrażenia zgody na związanie się tym traktatem. W takim przypadku zastrzeżenie uważa się za złożone
w dniu jego potwierdzenia.
3. Wyraźne przyjęcie zastrzeżenia lub sprzeciw wobec zastrzeżenia, uczynione przed potwierdzeniem
zastrzeżenia, nie wymagają potwierdzenia.
4. Wycofanie zastrzeżenia lub sprzeciwu wobec zastrzeżenia musi być sformułowane na piśmie.
Dział 3. Wejście w życie oraz prowizoryczne stosowanie traktatów
Artykuł 24
Wejście w życie
1. Traktat wchodzi w życie w trybie i dniu przewidzianym w traktacie bądź uzgodnionym przez państwa
negocjujące.
2. W braku takiego postanowienia lub porozumienia traktat wchodzi w życie, gdy zgoda na związanie
się traktatem zostanie wyrażona przez wszystkie państwa negocjujące.
3. Gdy zgoda państwa na związanie się traktatem zostanie wyrażona w dniu późniejszym od jego
wejścia w życie, traktat wchodzi w życie dla tego państwa w tym dniu, chyba że traktat postanawia
inaczej.
4. Postanowienia traktatu regulujące ustalenie autentyczności jego tekstu, wyrażenie zgody państw na
związanie się traktatem, tryb lub dzień jego wejścia w życie, zastrzeżenia, funkcje depozytariusza oraz
inne sprawy nie dające się uniknąć przed wejściem traktatu w życie mają zastosowanie od chwili
przyjęcia jego tekstu.
Artykuł 25
Stosowanie tymczasowe
1. Traktat lub część traktatu stosuje się tymczasowo przed jego wejściem w życie, jeżeli:
a) sam traktat tak postanawia lub
b) państwa negocjujące w jakikolwiek inny sposób tak uzgodniły.
2. Jeżeli traktat nie postanawia inaczej lub jeżeli państwa negocjujące inaczej nie uzgodniły,
tymczasowe stosowanie traktatu lub części traktatu w odniesieniu do danego państwa powinno ustać,
gdy państwo to notyfikuje innym państwom, między którymi traktat jest stosowany prowizorycznie, że
nie zamierza zostać stroną traktatu.
CZĘŚĆ III

PRZESTRZEGANIE, STOSOWANIE I INTERPRETACJA TRAKTATÓW
Dział 1. Przestrzeganie traktatów
Artykuł 26
Pacta sunt servanda
Każdy będący w mocy traktat wiąże jego strony i powinien być przez nie wykonywany w dobrej wierze.
Artykuł 27
Prawo wewnętrzne a przestrzeganie traktatów
Strona nie może powoływać się na postanowienia swojego prawa wewnętrznego dla usprawiedliwienia
niewykonywania przez nią traktatu. Reguła ta nie narusza w niczym artykułu 46.
Dział 2. Stosowanie traktatów
Artykuł 28
Traktaty nie mają mocy wstecznej
Jeżeli odmienny zamiar nie wynika z traktatu ani nie jest ustalony w inny sposób, jego postanowienia
nie wiążą strony w odniesieniu do żadnej czynności lub zdarzenia, które miały miejsce, ani w
odniesieniu do żadnej sytuacji, która przestała istnieć przed dniem wejścia w życie traktatu w stosunku
do tej strony.
Artykuł 29
Terytorialny zasięg traktatów
Jeżeli odmienny zamiar nie wynika z traktatu ani nie zostaje ustalony w inny sposób, traktat wiąże
każdą stronę w odniesieniu do całego jej terytorium.
Artykuł 30
Stosowanie kolejnych traktatów dotyczących tego samego przedmiotu
1. Z zastrzeżeniem artykułu 103 Karty Narodów Zjednoczonych, prawa i obowiązki państw będących
stronami kolejnych traktatów dotyczących tego samego przedmiotu będą określane zgodnie z
poniższymi ustępami.
2. Jeżeli traktat precyzuje, że jest podporządkowany traktatowi wcześniejszemu lub późniejszemu bądź
że nie należy uważać go za niezgodny z takim traktatem, postanowienia tego traktatu mają przewagę.
3. Jeżeli wszystkie strony traktatu wcześniejszego są zarazem stronami traktatu późniejszego, lecz
traktat wcześniejszy nie wygasł ani stosowanie jego nie zostało zawieszone na mocy artykułu 59, traktat
wcześniejszy ma zastosowanie tylko w takim zakresie, w jakim jego postanowienia można pogodzić z
postanowieniami traktatu późniejszego.
4. Jeżeli strony traktatu późniejszego nie obejmują wszystkich stron traktatu wcześniejszego:

a) w stosunkach między państwami będącymi stronami obu traktatów ma zastosowanie ta sama reguła, co
w ustępie 3;
b) w stosunkach między państwem będącym stroną obu traktatów a państwem stroną jedynie jednego
traktatu ich wzajemne prawa i obowiązki reguluje traktat, którego stronami są oba państwa.
5. Ustęp 4 w niczym nie narusza artykułu 41 ani jakiejkolwiek kwestii wygaśnięcia lub zawieszenia
działania traktatu na mocy artykułu 60, ani jakiejkolwiek kwestii odpowiedzialności, jaka może
wyniknąć dla państwa z zawarcia lub stosowania traktatu, którego postanowienia nie dadzą się pogodzić
z obowiązkami tego państwa względem innego państwa na mocy innego traktatu.
Dział 3. Interpretacja traktatów
Artykuł 31
Ogólna reguła interpretacji

a)
b)
a)
b)
c)

1. Traktat należy interpretować w dobrej wierze, zgodnie ze zwykłym znaczeniem, jakie należy
przypisywać użytym w nim wyrazom w ich kontekście, oraz w świetle jego przedmiotu i celu.
2. Dla celów interpretacji traktatu kontekst obejmuje, oprócz tekstu, łącznie z jego wstępem i
załącznikami:
każde porozumienie dotyczące traktatu, osiągnięte między wszystkimi stronami w związku z zawarciem
traktatu;
każdy dokument sporządzony przez jedną lub więcej stron w związku z zawarciem traktatu, przyjęty
przez inne strony jako dokument odnoszący się do traktatu.
3. Łącznie z kontekstem należy brać pod uwagę:
każde późniejsze porozumienie między stronami, dotyczące interpretacji traktatu lub stosowania jego
postanowień;
każdą późniejszą praktykę stosowania traktatu, ustanawiającą porozumienie stron co do jego
interpretacji;
wszelkie odpowiednie normy prawa międzynarodowego, mające zastosowanie w stosunkach między
stronami.
4. Specjalne znaczenie należy przypisywać wyrazowi wówczas, gdy ustalono, że taki był zamiar stron.
Artykuł 32
Uzupełniające środki interpretacji

Można odwoływać się do uzupełniających środków interpretacji, łącznie z pracami przygotowawczymi
do traktatu oraz okolicznościami jego zawarcia, aby potwierdzić znaczenie wynikające z zastosowania
artykułu 31 lub aby ustalić znaczenie, gdy interpretacja oparta na artykule 31:
a) pozostawia znaczenie dwuznacznym lub niejasnym albo
b) prowadzi do rezultatu wyraźnie absurdalnego lub nierozsądnego.
Artykuł 33
Interpretacja traktatów, których autentyczny tekst został ustalony w dwóch lub więcej językach
1. Jeżeli tekst traktatu został ustalony jako autentyczny w dwóch lub więcej językach, ma jednakową
moc w każdym z nich, chyba że traktat postanawia lub strony uzgodniły, iż w przypadku rozbieżności
określony tekst jest rozstrzygający.

2. Wersja traktatu w języku innym niż jeden z tych, w których tekst został ustalony jako autentyczny,
będzie uważana za autentyczną tylko wówczas, gdy traktat tak postanawia lub strony tak uzgodnią.
3. Przyjmuje się domniemanie, że wyrazy użyte w traktacie mają to samo znaczenie w każdym z
tekstów autentycznych.
4. Z wyjątkiem wypadków, w których określony tekst zgodnie z ustępem 1 jest rozstrzygający, gdy
porównanie tekstów autentycznych wykazuje różnicę w znaczeniu, której nie usuwa zastosowanie
artykułów 31 i 32, należy przyjąć znaczenie, które przy uwzględnieniu przedmiotu i celu traktatu
najlepiej godzi te teksty.
Dział 4. Traktaty a państwa trzecie
Artykuł 34
Ogólna reguła dotycząca państw trzecich
Traktat nie tworzy obowiązków ani praw dla państwa trzeciego bez jego zgody.
Artykuł 35
Traktaty przewidujące obowiązki dla państw trzecich
Obowiązek powstaje dla państwa trzeciego z postanowienia traktatu, jeżeli strony traktatu mają zamiar,
aby postanowienie było środkiem ustanowienia obowiązku, a państwo trzecie wyraźnie na piśmie ten
obowiązek przyjmuje.
Artykuł 36
Traktaty przewidujące prawa dla państw trzecich
1. Z postanowienia traktatu powstaje prawo dla państwa trzeciego, jeżeli strony traktatu zamierzają
przez to postanowienie przyznać prawo państwu trzeciemu bądź grupie państw, do której ono należy,
bądź wszystkim państwom, a państwo trzecie na to się zgadza. Zgody jego domniemywa się tak długo,
jak długo nie zostanie wykazane co innego, chyba że traktat postanawia inaczej.
2. Państwo korzystające z prawa zgodnie z ustępem 1 zobowiązane jest stosować się do warunków
korzystania z tego prawa, przewidzianych w traktacie lub ustanowionych zgodnie z traktatem.
Artykuł 37
Odwołanie lub modyfikacja obowiązków albo praw państw trzecich
1. Jeżeli dla państwa trzeciego powstał obowiązek zgodnie z artykułem 35, obowiązek ten może być
odwołany lub zmodyfikowany tylko za zgodą stron traktatu oraz państwa trzeciego, chyba że ustalono,
iż uzgodniły one inaczej.
2. Jeżeli dla państwa trzeciego powstało prawo zgodnie z artykułem 36, prawo to nie może być przez
strony odwołane ani zmodyfikowane, gdy zostanie ustalone, że prawo to zamierzano uważać za nie
podlegające odwołaniu ani modyfikacji bez zgody tego państwa trzeciego.
Artykuł 38

Normy traktatu, które stają się wiążące dla państw trzecich w drodze zwyczaju
międzynarodowego
Żadne z postanowień artykułów 34-37 nie stoi na przeszkodzie, aby norma zamieszczona w traktacie
stała się wiążąca dla państwa trzeciego jako norma zwyczajowa prawa międzynarodowego, za taką
uznana.
CZĘŚĆ IV
POPRAWKI I MODYFIKACJA TRAKTATÓW
Artykuł 39
Reguła ogólna dotycząca poprawek do traktatów
Do traktatu można wnieść poprawki w drodze porozumienia między stronami. Normy sformułowane w
części II mają zastosowanie do takiego porozumienia w stopniu, w jakim traktat nie postanawia inaczej.
Artykuł 40
Poprawki do traktatów wielostronnych

a)
b)

a)
b)

1. Jeżeli traktat nie postanawia inaczej, poprawki do traktatów wielostronnych są regulowane przez
następujące ustępy.
2. Każda propozycja wprowadzenia poprawek do traktatu wielostronnego w odniesieniu do wszystkich
stron musi być notyfikowana wszystkim umawiającym się państwom, z których każde ma prawo do
wzięcia udziału w:
decyzji co do czynności, jakie należy podjąć względem takiej propozycji;
negocjowaniu i zawarciu jakiegokolwiek porozumienia w kwestii poprawek do traktatu.
3. Każde państwo uprawnione do stania się stroną traktatu jest zarazem uprawnione do stania się stroną
traktatu zmienionego.
4. Porozumienie dotyczące poprawek nie wiąże żadnego państwa będącego już stroną traktatu, które nie
stało się stroną porozumienia dotyczącego poprawek; do takiego państwa stosuje się artykuł 30 ustęp 4
litera b).
5. Każde państwo, które staje się stroną traktatu po wejściu w życie porozumienia dotyczącego
poprawek, i które nie wyraża odmiennego zamiaru, powinno:
być uważane za stronę traktatu zmienionego oraz
być uważane za stronę traktatu bez poprawek w stosunku do każdej strony traktatu, nie związanej
porozumieniem dotyczącym poprawek.
Artykuł 41
Porozumienia modyfikujące umowy wielostronne tylko między niektórymi ze stron

1. Dwie lub więcej stron traktatu mogą zawrzeć porozumienie modyfikujące traktat jedynie w swoich
wzajemnych stosunkach, jeżeli:
a) możliwość takiej modyfikacji jest przewidziana w traktacie lub
b) dana modyfikacja nie jest zakazana przez traktat, a zarazem
(i) nie wpływa na korzystanie przez pozostałe strony z ich praw wynikających z traktatu ani na wypełnianie
ich obowiązków;

(ii) nie dotyczy postanowienia, którego uchylenie jest nie do pogodzenia z efektywną realizacją przedmiotu i
celu traktatu jako całości.
2. Jeżeli w przypadku przewidzianym w ustępie 1 pod literą a) traktat nie postanawia inaczej, odnośne
strony notyfikują pozostałym stronom swój zamiar zawarcia porozumienia i modyfikację w traktacie,
jaką porozumienie to przewiduje.
CZĘŚĆ V
NIEWAŻNOŚĆ, WYGAŚNIĘCIE I ZAWIESZENIE DZIAŁANIA TRAKTATÓW
Dział 1. Postanowienia ogólne
Artykuł 42
Ważność i trwanie mocy wiążącej traktatów
1. Ważność traktatu lub zgody państwa na związanie się traktatem może być zakwestionowana jedynie
przez zastosowanie niniejszej konwencji.
2. Wygaśnięcie traktatu, jego wypowiedzenie lub wycofanie się jednej ze stron mogą mieć miejsce
jedynie w wyniku zastosowania postanowień samego traktatu lub niniejszej konwencji. Tę samą regułę
stosuje się także do zawieszenia działania traktatu.
Artykuł 43
Obowiązki wynikające z prawa międzynarodowego niezależnie od traktatu
Nieważność, wygaśnięcie lub wypowiedzenie traktatu, wycofanie się z niego strony lub zawieszenie
jego działania w wyniku zastosowania niniejszej konwencji lub postanowień traktatu nie wpływają w
niczym na obowiązek jakiegokolwiek państwa wypełniania jakiegokolwiek zobowiązania zawartego w
traktacie, któremu ono podlega na mocy prawa międzynarodowego, niezależnie od traktatu.
Artykuł 44
Podzielność postanowień traktatowych
1. Przewidziane w traktacie lub wynikające z artykułu 56 prawo strony do wypowiedzenia, wycofania
się lub zawieszenia działania traktatu może być wykonywane jedynie w odniesieniu do całego traktatu,
chyba że traktat postanawia inaczej lub strony inaczej to uzgodnią.
2. Podstawa do unieważnienia, wygaśnięcia, wycofania się lub zawieszenia działania traktatu, uznana w
niniejszej konwencji, może być powołana tylko w odniesieniu do całego traktatu, z wyjątkiem tego, co
przewidziano w następujących ustępach lub w artykule 60.
3. Jeżeli podstawa ta dotyczy wyłącznie określonych postanowień, można się na nią powołać wyłącznie
w odniesieniu do tych postanowień, gdy:
a) wspomniane postanowienia, jeśli chodzi o ich stosowanie, dają się oddzielić od reszty traktatu;
b) wynika z traktatu lub w inny sposób ustalono, że przyjęcie tych postanowień nie stanowiło istotnej
podstawy zgody innej strony lub stron na związanie się traktatem jako całością, oraz
c) dalsze wypełnianie pozostałej części traktatu nie byłoby niesprawiedliwe.
4. W przypadkach przewidzianych w artykułach 49 i 50 państwo uprawnione do powołania się na
oszustwo lub przekupstwo może uczynić to w odniesieniu do całości traktatu bądź - w przypadkach
wskazanych w ustępie 3 - tylko do poszczególnych postanowień.

5. W przypadkach przewidzianych w artykułach 51, 52 i 53 nie jest dozwolone żadne wydzielenie
postanowień traktatu.
Artykuł 45
Utrata prawa do powoływania się na podstawę unieważnienia, wygaśnięcia, wycofania się lub
zawieszenia działania traktatu
Państwo nie może powoływać się na podstawę unieważnienia, wygaśnięcia, wycofania się lub
zawieszenia działania traktatu według artykułów 46-50 lub artykułów 60 i 62, jeżeli po uzyskaniu
wiadomości o tych faktach:
a) wyraźnie zgodziło się, że traktat - zależnie od przypadku - jest ważny, pozostaje w mocy lub ma nadal
działać, albo
b) z jego zachowania się należy sądzić, że uznało - zależnie od przypadku - ważność traktatu, jego
utrzymanie w mocy lub w działaniu.
Dział 2. Nieważność traktatów
Artykuł 46
Postanowienia prawa wewnętrznego dotyczące kompetencji do zawierania traktatów
1. Państwo nie może powoływać się na to, że jego zgoda na związanie się traktatem jest nieważna,
ponieważ została wyrażona z pogwałceniem postanowienia jego prawa wewnętrznego dotyczącego
kompetencji do zawierania traktatów, chyba że to pogwałcenie było oczywiste i dotyczyło normy jego
prawa wewnętrznego o zasadniczym znaczeniu.
2. Pogwałcenie jest oczywiste, jeżeli jest obiektywnie widoczne dla każdego państwa postępującego w
danej sprawie zgodnie z normalną praktyką i w dobrej wierze.
Artykuł 47
Szczególne ograniczenia upoważnienia do wyrażenia zgody państwa
Jeżeli upoważnienie przedstawiciela do wyrażenia zgody państwa na związanie się określonym
traktatem zostało poddane szczególnemu ograniczeniu, to zaniechanie przez przedstawiciela
przestrzegania tego ograniczenia nie może być powołane jako unieważniające zgodę przez niego
wyrażoną, chyba że ograniczenie to zostało notyfikowane pozostałym państwom negocjującym przed
wyrażeniem przez niego takiej zgody.
Artykuł 48
Błąd
1. Państwo może powoływać się na błąd w traktacie dla unieważnienia swojej zgody na związanie się
traktatem, jeżeli błąd ten dotyczy faktu lub sytuacji, które państwo to przyjęło za istniejące w czasie,
gdy traktat był zawierany, i które stanowiły zarazem istotną podstawę jego zgody na związanie się
traktatem.
2. Ustęp 1 nie ma zastosowania, jeżeli dane państwo swoim własnym zachowaniem przyczyniło się do
powstania błędu lub jeżeli okoliczności były tego rodzaju, że zwracały uwagę tego państwa na
możliwość błędu.

3. Błąd dotyczący tylko sformułowań tekstu traktatu nie wpływa na jego ważność; wówczas stosuje się
artykuł 79.
Artykuł 49
Oszustwo
Jeżeli państwo zostało nakłonione do zawarcia traktatu drogą oszukańczego postępowania innego
państwa negocjującego, państwo to może powołać się na oszustwo jako unieważniające jego zgodę na
związanie się traktatem.
Artykuł 50
Przekupstwo przedstawiciela państwa
Jeżeli wyrażenie zgody państwa na związanie się traktatem zostało spowodowane w drodze
przekupienia jego przedstawiciela - bezpośrednio lub pośrednio - przez inne państwo negocjujące,
państwo to może powołać się na takie przekupstwo jako na czynnik unieważniający jego zgodę na
związanie się traktatem.
Artykuł 51
Przymus wobec przedstawiciela państwa
Wyrażenie zgody państwa na związanie się traktatem, które zostało spowodowane w drodze przymusu
wobec jego przedstawiciela przez czyny lub groźby skierowane przeciwko niemu, nie ma żadnego
skutku prawnego.
Artykuł 52
Przymus wobec państwa w postaci groźby lub użycia siły
Traktat jest nieważny, jeżeli jego zawarcie zostało spowodowane przez groźbę lub użycie siły z
pogwałceniem zasad prawa międzynarodowego, wyrażonych w Karcie Narodów Zjednoczonych.
Artykuł 53
Traktaty sprzeczne z imperatywną normą powszechnego prawa międzynarodowego (ius cogens)
Traktat jest nieważny, jeżeli w chwili jego zawarcia jest sprzeczny z imperatywną normą powszechnego
prawa międzynarodowego. W rozumieniu niniejszej konwencji imperatywną normą powszechnego
prawa międzynarodowego jest norma przyjęta i uznana przez międzynarodową społeczność państw jako
całość za normę, od której żadne odstępstwo nie jest dozwolone i która może być zmieniona jedynie
przez późniejszą normę postępowania prawa międzynarodowego o tym samym charakterze.
Dział 3. Wygaśnięcie i zawieszenie działania traktatów
Artykuł 54
Wygaśnięcie traktatu lub wycofanie się z niego na podstawie jego postanowień lub za zgodą stron

Wygaśnięcie traktatu lub wycofanie się strony z niego może mieć miejsce:
a) zgodnie z postanowieniami traktatu lub
b) w każdym czasie za zgodą wszystkich stron po konsultacji z pozostałymi umawiającymi się państwami.
Artykuł 55
Zmniejszenie się liczby stron traktatu wielostronnego poniżej liczby niezbędnej do jego wejścia w
życie
Jeżeli traktat nie postanawia inaczej, traktat wielostronny nie wygasa jedynie z powodu faktu, że liczba
stron spadnie poniżej liczby niezbędnej do jego wejścia w życie.
Artykuł 56
Wypowiedzenie lub wycofanie się z traktatu nie zawierającego postanowienia dotyczącego
wygaśnięcia, wypowiedzenia lub wycofania się
1. Traktat, który nie zawiera postanowienia dotyczącego jego wygaśnięcia i nie przewiduje
wypowiedzenia ani wycofania się z niego, nie podlega wypowiedzeniu ani wycofaniu się z niego, chyba
że:
a) ustalono, że strony miały zamiar dopuścić możliwość wypowiedzenia lub wycofania się, bądź
b) prawa do wypowiedzenia lub wycofania się można domniemywać się z charakteru traktatu.
2. Strona powinna notyfikować co najmniej na dwanaście miesięcy naprzód swój zamiar
wypowiedzenia traktatu lub wycofania się z niego na podstawie ustępu 1.
Artykuł 57
Zawieszenie działania traktatu na podstawie jego postanowień lub za zgodą stron
Działanie traktatu względem wszystkich stron lub określonej strony może być zawieszone:
a) zgodnie z postanowieniami traktatu lub
b) w każdym czasie za zgodą wszystkich stron po konsultacji z innymi umawiającymi się państwami.
Artykuł 58
Zawieszenie działania traktatu wielostronnego w drodze porozumienia tylko między niektórymi
stronami
1. Dwie lub więcej stron traktatu wielostronnego mogą zawrzeć porozumienie o czasowym zawieszeniu
działania postanowień traktatu jedynie między sobą, jeżeli:
a) możliwość takiego zawieszenia jest przewidziana w traktacie lub
b) zawieszenie takie nie jest zakazane przez traktat, a zarazem:
(i) nie wpływa na korzystanie przez pozostałe strony z ich praw wynikających z traktatu ani na wypełnianie
ich obowiązków,
(ii) nie jest niezgodne z przedmiotem i celem traktatu.
2. Jeśli w przypadku przewidzianym w ustępie 1 pod literą a) traktat nie postanawia inaczej, odnośne
strony notyfikują pozostałym stronom swój zamiar zawarcia porozumienia i te postanowienia traktatu,
których działanie zamierzają zawiesić.

Artykuł 59
Wygaśnięcie lub zawieszenie działania traktatu wskutek zawarcia traktatu późniejszego
1. Traktat uważa się za wygasły, jeżeli wszystkie jego strony zawrą późniejszy traktat dotyczący tego
samego przedmiotu oraz:
a) z późniejszego traktatu wynika - lub jest w inny sposób ustalone - że strony zamierzały, aby dane
zagadnienie było regulowane przez ten traktat, lub
b) postanowienia późniejszego traktatu są do tego stopnia nie do pogodzenia z postanowieniami
wcześniejszego, że te dwa traktaty nie nadają się do równoczesnego stosowania.
2. Wcześniejszy traktat będzie się uważać jedynie za zawieszony w działaniu, jeżeli z późniejszego
traktatu wynika - lub inaczej jest ustalone - że taki był zamiar stron.
Artykuł 60
Wygaśnięcie lub zawieszenie działania traktatu w następstwie jego naruszenia
1. Istotne naruszenie traktatu dwustronnego przez jedną ze stron upoważnia drugą stronę do powołania
tego naruszenia jako podstawy wygaśnięcia traktatu bądź zawieszenia jego działania w całości lub w
części.
2. Istotne naruszenie traktatu wielostronnego przez jedną ze stron upoważnia:
a) pozostałe strony, w drodze jednomyślnego porozumienia, do zawieszenia działania tego traktatu w
całości lub w części albo też do spowodowania jego wygaśnięcia:
(i) bądź w stosunkach między nimi a państwem winnym naruszenia,
(ii) bądź między wszystkimi stronami;
b) stronę szczególnie dotkniętą naruszeniem do powołania się na to naruszenie jako podstawę zawieszenia
działania traktatu w całości lub w części w stosunkach między nią a państwem winnym naruszenia;
c) każdą stronę, inną niż winne naruszenia państwo, do powołania naruszenia jako podstawy zawieszenia
działania traktatu w całości lub w części w stosunku do niej, jeżeli traktat jest tego rodzaju, że istotne
naruszenie jego postanowień przez jedną stronę radykalnie zmienia sytuację każdej innej strony w
odniesieniu do dalszego wypełniania jej obowiązków wynikających z traktatu.
3. W rozumieniu niniejszego artykułu istotne naruszenie traktatu polega na:
a) nie przewidzianym w niniejszej konwencji odrzuceniu traktatu lub
b) pogwałceniu postanowienia istotnego dla osiągnięcia przedmiotu i celu traktatu.
4. Poprzednie ustępy nie uchylają żadnego postanowienia samego traktatu, mającego zastosowanie w
wypadku jego naruszenia.
5. Ustępy 1-3 nie mają zastosowania do postanowień dotyczących ochrony osoby ludzkiej, zawartych w
traktatach o charakterze humanitarnym, w szczególności do postanowień zakazujących stosowania
wszelkiego rodzaju represaliów przeciwko osobom chronionym przez takie traktaty.
Artykuł 61
Powstanie sytuacji uniemożliwiającej wykonywanie traktatu
1. Strona może powołać się na niemożność wykonywania traktatu jako podstawę jego wygaśnięcia lub
wycofania się z niego, jeżeli ta niemożność wynika z trwałego zniknięcia lub zniszczenia przedmiotu
niezbędnego do wykonania traktatu. Jeżeli niemożność jest czasowa, może ona być powołana jedynie
jako podstawa do zawieszenia działania traktatu.
2. Niemożność wykonania nie może być powołana przez stronę jako podstawa wygaśnięcia, wycofania
się lub zawieszenia działania traktatu, jeżeli niemożność ta jest wynikiem naruszenia przez tę stronę

obowiązku wynikającego z traktatu bądź jakiegokolwiek innego międzynarodowego obowiązku wobec
którejkolwiek innej strony traktatu.
Artykuł 62
Zasadnicza zmiana okoliczności

a)
b)

a)
b)

1. Zasadnicza zmiana okoliczności, jaka nastąpiła w stosunku do tych, które istniały w czasie zawarcia
traktatu, i jaka nie była przewidziana przez strony, nie może być powołana jako podstawa wygaśnięcia
lub wycofania się z traktatu, chyba że:
istnienie tych okoliczności stanowiło istotną podstawę zgody stron na związanie się traktatem oraz
wskutek tej zmiany radykalnie przekształci się zakres obowiązków pozostałych jeszcze do wykonania na
podstawie traktatu.
2. Zasadnicza zmiana okoliczności nie może być powoływana jako podstawa do wygaśnięcia traktatu
lub wycofania się z niego:
jeżeli traktat ustanawia granicę lub
jeżeli zasadnicza zmiana jest wynikiem naruszenia przez stronę, która się na nią powołuje, obowiązku
wynikającego z traktatu bądź jakiegokolwiek innego międzynarodowego obowiązku wobec
którejkolwiek innej strony traktatu.
3. Jeżeli na podstawie poprzednich ustępów strona może powołać się na zasadniczą zmianę okoliczności
jako podstawę wygaśnięcia lub wycofania się z traktatu, może ona także powołać się na tę zmianę jako
na podstawę zawieszenia działania traktatu.
Artykuł 63
Zerwanie stosunków dyplomatycznych lub konsularnych
Zerwanie stosunków dyplomatycznych lub konsularnych między stronami traktatu nie wpływa na
stosunki prawne ustanowione między nimi przez traktat, chyba że istnienie stosunków dyplomatycznych
i konsularnych jest niezbędne w odpowiednim stopniu do stosowania traktatu.
Artykuł 64
Powstanie nowej imperatywnej normy powszechnego prawa międzynarodowego (ius cogens)
Jeżeli powstanie nowa imperatywna norma powszechnego prawa międzynarodowego, jakikolwiek
istniejący traktat sprzeczny z tą normą staje się nieważny i wygasa.
Dział 4. Procedura
Artykuł 65
Procedura, jaką należy stosować w związku z nieważnością, wygaśnięciem, wycofaniem się lub
zawieszeniem działania traktatu
1. Strona, która na podstawie postanowień niniejszej konwencji powołuje się na wadę swojej zgody na
związanie się traktatem bądź na podstawie zakwestionowania ważności traktatu, jego wygaśnięcia,
wycofania się z niego lub zawieszenia jego działania, musi notyfikować pozostałym stronom swoje
roszczenie. Notyfikacja powinna wskazywać środki, jakie proponuje się podjąć w odniesieniu do
traktatu, oraz ich uzasadnienie.

2. Jeżeli po upływie okresu, który - z wyjątkiem przypadków szczególnie pilnych - nie powinien być
krótszy niż trzy miesiące od otrzymania notyfikacji, żadna ze stron nie wniesie żadnego sprzeciwu,
strona dokonująca notyfikacji może podjąć proponowane przez siebie środki w sposób przewidziany w
artykule 67.
3. Jeżeli jednak sprzeciw zostanie wniesiony przez którąkolwiek z pozostałych stron, strony powinny
szukać rozwiązania za pomocą środków wskazanych w artykule 33 Karty Narodów Zjednoczonych.
4. Żadne z postanowień poprzednich ustępów nie wpływa na prawa lub obowiązki stron, wynikające z
jakichkolwiek postanowień będących w mocy, wiążących strony w przedmiocie załatwiania sporów.
5. Bez uszczerbku dla artykułu 45 fakt, że państwo nie dokonało uprzednio notyfikacji przewidzianej w
ustępie 1, nie stoi na przeszkodzie, aby dokonało jej w odpowiedzi innej stronie żądającej wykonania
traktatu lub zarzucającej jego pogwałcenie.
Artykuł 66
Postępowanie sądowe, rozjemcze i pojednawcze
Jeżeli w ciągu dwunastu miesięcy od dnia wniesienia sprzeciwu nie osiągnięto żadnego rozwiązania
zgodnie z ustępem 3 artykułu 65, stosuje się następującą procedurę:
a) każda ze stron sporu dotyczącego stosowania lub interpretacji artykułu 53 lub 64 może, w drodze
pisemnej skargi, przedłożyć go do rozstrzygnięcia Międzynarodowemu Trybunałowi Sprawiedliwości,
chyba że strony, za wspólnym porozumieniem, zgodzą się poddać spór arbitrażowi;
b) każda ze stron sporu dotyczącego zastosowania lub interpretacji któregokolwiek z pozostałych
artykułów części V niniejszej konwencji może wszcząć procedurę przewidzianą w załączniku do
konwencji przez wniesienie odpowiedniego żądania do Sekretarza Generalnego Narodów
Zjednoczonych.
Artykuł 67
Dokumenty dotyczące uznania traktatu za nieważny, wygasły lub wycofania się z niego albo
zawieszenia jego działania
1. Notyfikacja przewidziana w ustępie 1 artykułu 65 musi być dokonana na piśmie.
2. Każdy akt stwierdzający nieważność traktatu, jego wygaśnięcie, wycofanie się z niego lub
zawieszenie jego działania, zgodnie z postanowieniami tego traktatu lub ustępów 2 albo 3 artykułu 65,
powinien być dokonany w formie dokumentu przekazanego pozostałym stronom. Jeżeli dokument ten
nie jest podpisany przez głowę państwa, szefa rządu lub ministra spraw zagranicznych, przedstawiciel
państwa przekazujący go może być wezwany do okazania pełnomocnictwa.
Artykuł 68
Odwołanie notyfikacji oraz dokumentów przewidzianych w artykułach 65 i 67
Notyfikacja lub dokument przewidziany w artykułach 65 lub 67 mogą być odwołane w każdym czasie,
zanim wywołają skutki prawne.
Dział 5. Następstwa nieważności, wygaśnięcia lub zawieszenia działania traktatu
Artykuł 69
Następstwa nieważności traktatu

1. Nieważny jest traktat, którego nieważność została ustalona zgodnie z niniejszą konwencją.
Postanowienia traktatu nieważnego nie mają mocy prawnej.
2. Jeżeli jednak na podstawie takiego traktatu zostały już dokonane jakieś czynności prawne:
a) każda ze stron może zażądać od każdej pozostałej strony, aby w miarę możności przywróciła w ich
wzajemnych stosunkach sytuację, jaka by istniała, gdyby te czynności nie zostały dokonane;
b) czynności dokonane w dobrej wierze, zanim powołano się na nieważność, nie stają się bezprawne z
powodu samej nieważności traktatu.
3. W przypadkach odnoszących się do artykułów 49, 50, 51 lub 52, ustępu 2 nie stosuje się do strony,
której można zarzucić oszustwo, przekupstwo lub przymus.
4. W przypadku nieważności zgody określonego państwa na związanie się traktatem wielostronnym,
powyższe zasady mają zastosowanie w stosunkach między tym państwem i stronami traktatu.
Artykuł 70
Następstwa wygaśnięcia traktatu
1. Jeżeli traktat inaczej nie postanawia lub strony inaczej się nie umówią, wygaśnięcie traktatu na
podstawie jego postanowień lub zgodnie z niniejszą konwencją:
a) zwalnia strony z obowiązku dalszego wypełniania traktatu,
b) nie wpływa na żadne prawa lub obowiązki ani na sytuację prawną stron, powstałe wskutek
wykonywania traktatu przed jego wygaśnięciem.
2. Jeżeli państwo wypowie traktat wielostronny lub wycofa się z niego, ustęp 1 stosuje się do stosunków
między tym państwem a każdą z pozostałych stron traktatu począwszy od dnia, w którym takie
wypowiedzenie lub wycofanie się nabiera mocy prawnej.
Artykuł 71
Następstwa nieważności traktatu sprzecznego z imperatywną normą powszechnego prawa
międzynarodowego
1. W przypadku traktatu, który jest nieważny na podstawie artykułu 53, strony powinny:
a) usunąć w miarę możności następstwa wszelkich czynności dokonanych w oparciu o jakiekolwiek
postanowienie sprzeczne z imperatywną normą powszechnego prawa międzynarodowego oraz
b) doprowadzić swoje wzajemne stosunki do zgodności z imperatywną normą powszechnego prawa
międzynarodowego.
2. W przypadku traktatu, który staje się nieważny i wygasa na podstawie artykułu 64, wygaśnięcie
traktatu:
a) zwalnia strony od jakiegokolwiek obowiązku dalszego wykonywania traktatu,
b) nie narusza żadnego prawa, obowiązku lub sytuacji prawnej stron stworzonej wskutek wykonywania
traktatu przed jego wygaśnięciem pod warunkiem, że te prawa, obowiązki lub sytuacje prawne mogą
odtąd być utrzymane tylko w zakresie, w jakim ich utrzymanie nie jest samo przez się sprzeczne z nową
imperatywną normą powszechnego prawa międzynarodowego.
Artykuł 72
Następstwa zawieszenia działania traktatu
1. Jeżeli traktat inaczej nie postanawia lub strony inaczej tego nie uzgodnią, zawieszenie działania
traktatu na podstawie jego postanowień lub zgodnie z niniejszą konwencją:

a) zwalnia strony, między którymi działanie traktatu zostało zawieszone, z obowiązku wypełniania traktatu
w ich wzajemnych stosunkach w okresie zawieszenia,
b) nie wpływa, poza tym, na stosunki prawne ustanowione przez traktat między stronami.
2. W czasie zawieszenia traktatu strony powinny powstrzymywać się od czynności mogących
przeszkodzić przywróceniu jego działania.
CZĘŚĆ VI
POSTANOWIENIA RÓŻNE
Artykuł 73
Przypadki sukcesji państw, odpowiedzialności państw oraz wszczęcia kroków nieprzyjacielskich
Postanowienia niniejszej konwencji nie przesądzają żadnej kwestii, jaka w stosunku do traktatu może
wyniknąć z sukcesji państw, z międzynarodowej odpowiedzialności państwa lub z wszczęcia kroków
nieprzyjacielskich między państwami.
Artykuł 74
Stosunki dyplomatyczne i konsularne a zawieranie traktatów
Zerwanie lub brak stosunków dyplomatycznych lub konsularnych między dwoma lub więcej państwami
nie stoi na przeszkodzie w zawieraniu traktatów między tymi państwami. Zawarcie traktatu nie wpływa
samo przez się na sytuację w dziedzinie stosunków dyplomatycznych lub konsularnych.
Artykuł 75
Przypadek państwa-agresora
Postanowienia niniejszej konwencji nie naruszają żadnych obowiązków w stosunku do traktatu, które
mogą powstać dla państwa-agresora w następstwie środków podjętych zgodnie z Kartą Narodów
Zjednoczonych w związku z agresją dokonaną przez to państwo.
CZĘŚĆ VII
DEPOZYTARIUSZE, NOTYFIKACJE, POPRAWIANIE BŁĘDÓW, REJESTRACJA
Artykuł 76
Depozytariusze traktatów
1. Wyznaczenia depozytariusza traktatu mogą dokonać państwa negocjujące w samym traktacie bądź w
jakikolwiek inny sposób. Depozytariuszem może być jedno lub więcej państw, organizacja
międzynarodowa lub główny funkcjonariusz administracyjny organizacji.
2. Funkcje depozytariusza traktatu mają charakter międzynarodowy i obowiązkiem depozytariusza jest
działać bezstronnie przy ich wykonywaniu. W szczególności fakt, że traktat nie wszedł w życie między
pewnymi stronami lub że rozbieżności pojawiły się między państwem i depozytariuszem co do
wykonywania funkcji przez tego ostatniego, nie wpływa na ten obowiązek.

Artykuł 77
Funkcje depozytariuszy

a)
b)
c)
d)
e)
f)
g)
h)

1. Jeżeli to nie jest inaczej przewidziane w traktacie lub uzgodnione przez umawiające się strony,
funkcje depozytariusza obejmują w szczególności:
sprawowanie pieczy nad oryginalnym tekstem traktatu oraz nad wszelkimi pełnomocnictwami
złożonymi u depozytariusza;
sporządzanie uwierzytelnionych odpisów oryginalnego tekstu oraz przygotowanie każdego następnego
tekstu traktatu w takich dodatkowych językach, jak tego może wymagać traktat i przesyłanie ich
zarówno stronom, jak i państwom uprawnionym do stania się stronami traktatu;
przyjmowanie wszelkich podpisów pod traktatem oraz przyjmowanie i sprawowanie pieczy nad
wszelkimi dokumentami, notyfikacjami i zawiadomieniami odnoszącymi się do niego;
badanie, czy podpis lub jakikolwiek dokument, notyfikacja lub zawiadomienie odnoszące się do traktatu
jest w należytej i właściwej formie, i, w razie potrzeby, zwracanie uwagi zainteresowanemu państwu na
daną sprawę;
informowanie stron i państw uprawnionych do stania się stronami traktatu o czynnościach, notyfikacjach
i zawiadomieniach dotyczących traktatu;
informowanie państw uprawnionych do stania się stronami traktatu o dacie otrzymania lub zdeponowania
takiej liczby podpisów lub dokumentów ratyfikacyjnych, przyjęcia, zatwierdzenia lub przystąpienia,
jaka jest wymagana dla wejścia traktatu w życie;
zarejestrowanie traktatu w Sekretariacie Narodów Zjednoczonych;
wypełnianie funkcji określonych w innych postanowieniach niniejszej konwencji.
2. W wypadku jakichkolwiek rozbieżności powstałych między państwem a depozytariuszem co do
wykonywania funkcji tego ostatniego, depozytariusz zwróci na tę sprawę uwagę państwomsygnatariuszom i państwom umawiającym się lub, odpowiednio do okoliczności, właściwemu organowi
zainteresowanej organizacji międzynarodowej.
Artykuł 78
Notyfikacje i zawiadomienia

Jeśli traktat lub niniejsza konwencja nie postanowią inaczej, jakakolwiek notyfikacja lub
zawiadomienie, które ma być dokonane przez którekolwiek państwo na podstawie niniejszej konwencji,
będzie:
a) jeżeli nie ma depozytariusza - przesłane wprost do państw, dla których jest ono przeznaczone, lub gdy
jest depozytariusz - do tego ostatniego;
b) uważane za dokonane przez dane państwo jedynie po jego otrzymaniu przez państwo, do którego zostało
przesłane, lub, w zależności od przypadku, po jego otrzymaniu przez depozytariusza;
c) w razie przesłania depozytariuszowi - uważane za otrzymane przez państwo, dla którego było ono
przeznaczone, dopiero z chwilą, gdy państwo to zostało poinformowane przez depozytariusza zgodnie z
artykułem 77 ustępu 1 literą e).
Artykuł 79
Poprawianie błędów w tekstach traktatów lub w ich uwierzytelnionych odpisach
1. Gdy po ustaleniu autentycznego tekstu traktatu państwa, które go podpisały, i umawiające się państwa
zgodnie stwierdzają, że zawiera on błąd, to błąd ten, jeżeli nie postanowiły one poprawić go w inny
sposób, będzie poprawiony:

a) przez dokonanie odpowiedniej poprawki w tekście i parafowanie jej przez należycie upełnomocnionych
przedstawicieli;
b) przez sporządzenie lub wymianę dokumentu bądź dokumentów formułujących poprawkę, której
dokonanie zostało uzgodnione, bądź
c) przez sporządzenie poprawionego tekstu całego traktatu w takim samym trybie, w jakim był sporządzony
tekst oryginalny.
2. Jeżeli chodzi o traktat, dla którego powołano depozytariusza, ten ostatni powiadomi państwa, które
umowę podpisały, i umawiające się państwa o błędzie i o propozycji jego poprawienia, oraz określi
odpowiedni termin, w ciągu którego można wnosić sprzeciw wobec proponowanej poprawki. Jeżeli po
upływie tego terminu:
a) nie wniesiono żadnego sprzeciwu, depozytariusz dokonuje i parafuje poprawkę w tekście i sporządza
protokół o poprawieniu tekstu oraz przekazuje jego odpis stronom i państwom uprawnionym do stania
się stronami traktatu;
b) sprzeciw został wniesiony, depozytariusz komunikuje sprzeciw państwom, które traktat podpisały, i
państwom umawiającym się.
3. Zasady wyrażone w ustępach 1 i 2 mają zastosowanie także wtedy, gdy autentyczny tekst został
sporządzony w dwóch lub więcej językach i okaże się, że między poszczególnymi tekstami zachodzi
różnica, jaką państwa, które traktat podpisały, oraz umawiające się państwa zgodnie postanawiają
usunąć.
4. Poprawiony tekst zastępuje tekst wadliwy ab initio, chyba że państwa, które traktat podpisały, i
umawiające się państwa postanowią inaczej.
5. Poprawienie tekstu traktatu, który został zarejestrowany, notyfikuje się Sekretariatowi Narodów
Zjednoczonych.
6. Gdy błąd został wykryty w uwierzytelnionym odpisie traktatu, depozytariusz sporządzi protokół
wprowadzający poprawkę i przekaże jego kopię państwom, które traktat podpisały, i umawiającym się
państwom.
Artykuł 80
Rejestracja i publikacja traktatów
1. Traktaty po ich wejściu w życie będą przesyłane do Sekretariatu Narodów Zjednoczonych celem zależnie od okoliczności - zarejestrowania ich lub wciągnięcia do ewidencji i wykazu oraz
opublikowania.
2. Wyznaczenie depozytariusza stanowi upoważnienie dla niego do wykonywania czynności
wymienionych w ustępie poprzednim.
CZĘŚĆ VIII
POSTANOWIENIA KOŃCOWE
Artykuł 81
Podpisanie
Niniejsza konwencja będzie otwarta do podpisania dla wszystkich państw będących członkami Narodów
Zjednoczonych albo jakiejkolwiek organizacji wyspecjalizowanej lub Międzynarodowej Agencji
Energii Atomowej albo będących stronami Statutu Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości oraz
dla jakiegokolwiek innego państwa zaproszonego przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych
do stania się stroną konwencji, w następujący sposób: do 30 listopada 1969 roku w Federalnym

Ministerstwie Spraw Zagranicznych Republiki Austriackiej, a następnie do 30 kwietnia 1970 roku w
Głównej Siedzibie Narodów Zjednoczonych w Nowym Jorku.
Artykuł 82
Ratyfikacja
Niniejsza konwencja podlega ratyfikacji. Dokumenty ratyfikacyjne będą składane u Sekretarza
Generalnego Narodów Zjednoczonych.
Artykuł 83
Przystąpienie
Niniejsza konwencja będzie otwarta do przystąpienia przez jakiekolwiek państwo należące do
którejkolwiek z kategorii wymienionych w artykule 81. Dokumenty przystąpienia będą składane u
Sekretarza Generalnego Narodów Zjednoczonych.
Artykuł 84
Wejście w życie
1. Niniejsza konwencja wejdzie w życie trzydziestego dnia po dniu złożenia trzydziestego piątego
dokumentu ratyfikacyjnego lub przystąpienia.
2. Dla każdego państwa ratyfikującego konwencję lub przystępującego do niej po złożeniu trzydziestego
piątego dokumentu ratyfikacyjnego lub przystąpienia, konwencja wejdzie w życie trzydziestego dnia po
złożeniu przez to państwo swego dokumentu ratyfikacyjnego lub przystąpienia.
Artykuł 85
Teksty autentyczne
Oryginał niniejszej konwencji, której teksty: angielski, chiński, francuski, hiszpański i rosyjski są
jednakowo autentyczne, będzie złożony u Sekretarza Generalnego Narodów Zjednoczonych.
Na dowód powyższego niżej podpisani pełnomocnicy, należycie upoważnieni przez swoje rządy,
podpisali niniejszą konwencję.
Sporządzono w Wiedniu dnia dwudziestego trzeciego maja tysiąc dziewięćset sześćdziesiątego
dziewiątego roku.

Podobne prace

Do góry