Ocena brak

Kontrowersje polityczne wobec elekcji Stanisława Augusta Poniatowskiego

Autor /Fidelis Dodano /11.05.2012

 

Po śmierci Augusta III stronnictwa związane z Wettinami próbowały utrzymać koronę dla jednego z synów zmarłego monarchy, brak jednak pomocy ze strony państw południowych oraz skrępowanie Austrii przez Fryderyka II pozwoliło Rosji na aktywną politykę w Rzeczypospolitej a tym samym przekreślenie szans Sasa. W tej sytuacji większość sejmików przedkonwokacyjnych przyniosła sukces Familii związanej z Czartoryskimi działającymi przy pomocy wojsk rosyjskich.

Zwolennicy Sasa tłumnie i zbrojnie zjechali na sejm konwokacyjny do Warszawy w 1764 roku aby zamanifestować swój sprzeciw, wobec jednak przewagi stronnictwa Czartoryskich musieli zaniechać planów, a ich przywódcy opuścili kraj, Branicki uszedł do Węgier a Radziwiłł schronił się w Mołdawii, ambasadorowie państw południowych demonstracyjnie opuścili Warszawę.

Sejm konwokacyjny przyniósł tylko częściowy sukces Czartoryskim. Dla Katarzyny II większe znaczenie miało rozszerzenie prerogatyw elekta niż reformy sejmowe. Caryca Domagała się od kandydata na tron, Stanisława Poniatowskiego zapewnienia poparcia pretensji Rosji w sprawie regulacji granic, rozszerzenia opieki nad prawosławnymi i roszczeń o zbiegłych poddanych.

Sejm nieznacznie tylko ograniczył liberum veto i samowolę ministrów, powołał komisje wojskową i skarbowe, wprowadził reformy ekonomiczne które przyczyniły się do poprawy sytuacji miast, oraz utrzymał związek konfederacki co wzmocniło władze wykonawcze i dawało szansy na dalsze wprowadzanie reform. Pod opieką rosyjskich wojsk 6 września 1764 roku jednogłośnie obrano królem protegowanego Katarzyny II Stanisława Poniatowskiego.

Nowy król charakteryzował się starannym wykształceniem i obyciem kulturalnym. Był przeciwnikiem sarmatyzmu i zwolennikiem daleko idących reform państwa. Rozwinął mecenat królewski nad sztuką, zakładał manufaktury, rozbudowywał gwardię i prywatne królewskie kancelarie.

W dziedzinie politycznej, po załamaniu się nadziei Czartoryskich na możliwość kierowania władcą skazany był na pomoc swej protektorki z życzeniami której często się nie liczył dążąc do samodzielności. Pierwsze lata panowania to okres działalności reformatorskiej w dziedzinie skarbowej i wojskowej oraz edukacyjnej. Działania króla nie w smak były konserwatywnym stronnictwom które w obronie wolności zwróciły się do Berlina i Petersburga.

Wzrost tępa przemian niepokoił Fryderyka II, Rosja zaniepokojona została planami poprawy stosunków z Austrią i Francją, dyplomacja rosyjska niepokoiła się wolnym tempem wprowadzania przed elekcyjnych obietnic Stanisława Augusta Poniatowskiego.

Na sejmie 1766 roku Rosja i Prusy zagroziły w końcu wojną w obronie liberum veto, zażądała rozwiązania konfederacji i w asyście posłów z Anglii i Austrii zażądała politycznego równouprawnienia szlachty innowierczej.

W 1767 roku pod protekcją Rosji zawiązano konfederacje w Słucku i Toruniu przeciw reformą Stanisława Augusta. Katarzyna postanowiła zwrócić się do opozycji konserwatywnej, pozwalając nawet łudzić się szansą detronizacji władcy.

Obie konfederacje połączone zostały w Radomiu w tym samym roku. Konserwatyści szybko doznali jednak zawodu, służyli oni wyłącznie Katarzynie do zaszachowania i upokorzenia króla, gdy ten się ugiął. Na sejmie w 1767 roku Katarzyna wprowadziła w życie swoje plany wobec Polski, choć w nieco złagodzonej formie.

W 1768 roku przyjęto zagwarantowaną przez Katarzynę nową konstytucję gwarantującą integralność granic polskich. Wojska rosyjskie miały opuścić kraj.

Podobne prace

Do góry