Ocena brak

KONTROLA I ANALIZA KOSZTÓW

Autor /Blandyna Dodano /13.08.2013

Kontrola kosztów dotyczy kosztów operacyjnych i polega na badaniu: 1) prawidłowości funkcjonowania rachunku kosztów; 2) rzetelności ewidencji kosztów nieobjętych rachunkiem kosztów; 3) kształtowania się poziomu kosztów w odniesieniu do założeń planowych. Warunkiem koniecznym przeprowadzenia kontroli kosztów jest uzyskanie wiarygodnych informacji opracowywanych przez służby rachunkowości jednostki.

Wiarygodność tych informacji zależy przede wszystkim od: 1) prawidłowego rozliczania kosztów w czasie; 2) właściwego księgowania kosztów bezpośrednich na kontach poszczególnych rodzajów produkcji; 3) właściwego podziału kosztów według miejsca ich powstawania; 4) prawidłowości wyceny produkcji w toku; 5) wykorzystania właściwych kluczy rozliczeniowych przy podziale kosztów pośrednich; 6) prawidłowego sporządzania kalkulacji kosztu jednostkowego.

Kontrola prawidłowości rachunku kosztów polega na badaniu jego budowy i na sprawdzeniu przydatności w praktyce. Sporządzony przez jednostkę rachunek kosztów powinien być jak najbardziej szczegółowy, tak by utworzone przekroje kosztów były przydatne do zarządzania. Kontrola ta ma na celu ustalenie: 1) czy zastosowany system ewidencji analitycznej i rozliczenia kosztów zapewnia ich podział według rodzaju, asortymentu produkcji, typów działalności, osób odpowiedzialnych itp.; 2) czy wielkości rejestrowanych kosztów w różnych przekrojach są prawidłowe; 3) czy ewidencja analityczna kosztów jest prawidłowo zorganizowana w formie rejestrów, rozdzielników, arkuszy rozliczeniowych itp.; 4) czy przyjęty system rejestracji i rachunku kosztów, wyceny produktów spełnia wymogi ustawy o rachunkowości.

Kontrola powinna również dotyczyć nieobjętych rachunkiem kosztów pozostałych kosztów operacyjnych i kosztów finansowych, gdyż w niektórych jednostkach osiągają one znaczące rozmiary. Ponadto koszty te często zawierają pozycje niestanowiące kosztów uzyskania przychodów. Szczególne znaczenie ma kontrola kosztów w odniesieniu do założeń planowych przeprowadzana we wszystkich funkcjonujących przekrojach kosztów. Opracowane przez jednostkę plany kosztów winny być na bieżąco kontrolowane z rzeczywistością i podlegać aktualizacji. Wszelkie istotne ujawnione odchylenia od planu powinny być przedmiotem szczegółowej kontroli.

Przykładowy zakres operatywnej kontroli kosztów obejmuje: 1) wielkość produkcji, jej strukturę asortymentową, jakość i wartość; 2) braki i koszty naprawy; 3) ilość i wartość zużycia surowców i innych materiałów, odpady i straty surowcowe; 4) ilość i wartość zużycia paliwa; 5) rozchody i zużycie opakowań, narzędzi i innych przedmiotów; 6) zużycie usług obcych; 7) zatrudnienie, czas pracy i wynagrodzenie pracowników bezpośrednio i pośrednio produkcyjnych; 8) wykorzystanie mocy produkcyjnej maszyn i urządzeń; 9) kształtowanie się kosztów zakupu, produkcji i sprzedaży; 10) koszty produkcji niezakończonej i rozliczenia międzyokresowe.

Analiza kosztów stanowi część analizy działalności gospodarczej jednostki. Zadaniem analizy kosztów jest ustalenie, pomiar, uogólnienie i ocena wpływu różnych czynników technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych na wysokość planowanych i rzeczywistych kosztów w celu ukrycia i wykorzystania istniejących rezerw. Szczególnym zadaniem analizy kosztów jest pomoc w przeprowadzaniu bieżącego rachunku ekonomicznego oraz stawianie wniosków zmierzających do poprawy działającego w jednostce rachunku kosztów.  

Analiza kosztów polega na porównaniu kosztów rzeczywistych danego okresu sprawozdawczego, ujętych w różnych przekrojach, takich jak rodzajowy, kalkulacyjny według miejsca powstania kosztów itp., z odpowiednimi kosztami planowanymi na okres, rzeczywistymi okresu ubiegłego, innych jednostek gospodarczych. Analiza kosztów rzeczywistych może być przeprowadzona z punktu widzenia czasu (analiza okresowa) oraz przedmiotów kalkulacji (analiza wynikowa). Głównym zadaniem analizy okresowej jest ocena kosztów prezentowanych w przekroju rodzajowym, kalkulacyjnym i według miejsc powstania kosztów. Wynikiem analizy wynikowej, przeprowadzonej po zakończeniu produkcji wyrobów, może być: ocena kosztów rzeczywistych w odniesieniu do założeń kalkulacji wstępnej, ustalenie przyczyn rozbieżności, wyciągniecie wniosków na przyszłość, podjęcie odpowiednich działań.  

Podobne prace

Do góry