Ocena brak

Kontrasty w gospodarce światowej

Autor /piegus Dodano /06.05.2014

Współczesną gospodarkę światową charakteryzuje podział na dwie współzależne, lecz zdecydowanie nierówne części. Istnieje wiele opisów tego zjawiska. Szczególnie dużą popularność zarówno w literaturze naukowoj, jak i w publicystyce zyskał podział na Północ i Południe, opisany w raporcie Brandta zdającym sprawrę z pracy Independent Commission on International Development Issues (1980). Północ obejmuje uprzemysłowione kraje Ameryki Północnej, Europę, Japonię, Australię i Nową Zelandię, Południe zaś Chiny, Azję Południowy i Południowo-Wschodnią, Afrykę i Amerykę Łacińską. Miarą kontrastu między tymi częściami świata jest nie-współmierność między liczbą ludności i poziomem dochodów'. W części poludniowoj żyje prawie 3/4 ludności śwriata, ale przypada na nią tylko 1/5 światowogo dochodu.

Chodzi jednak nie tylko o to, że Północ jest zdecydowanie bogatsza od Południa. Pod wieloma innymi względami, ważnymi dla oceny obecnego stanu i przyszłości gospodarki światowej, różnice są jeszcze większe (Knox, Agnew 1998). Ponad 90% przemysłu przetwórczego znajduje się w krajach Północy. Większość patentów i nowych technologii jest własnością korporacji międzynarodowych z obszaru Północy. Korporacje te kontrolują dużą część światowych inwestycji i światowego handlu surowcami i wyrobami przemysłowymi. Ta ekonomiczna siła krajów Północy zapewnia im dominującą pozycję w międzynarodowym systemie gospodarczym, ustanawianiu reguł ekonomicznych, tworzeniu i funkcjonowaniu międzynarodowych instytucji handlowych, monetarnych i finansowych.

Kontrasty w gospodarce światowej ilustruje rysunek 2.32, gdzie ukazano linię Brandta wykreśloną na podstawie wielkości produktu krajowego brutto na jednego mieszkańca i oddzielającą biedne Południe od bogatej Północy. Poziom produktu krajowego brutto, choć jest wielkością powszechnie stosowaną w badaniach porównawczych, nie daje pełnego obrazu kontrastów. Nie naświetla on wpływu rozwoju gospodarczego na życie ludności. Obecnie uznaje się powszechnie, że za kryterium porównań międzynarodowych, a także międzyregionalnych, należy przyjmować szeroko pojmowany dobrobyt społeczny. Rysunek 2.33 przedstawia relację między rozwojem gospodarczym a jakością życia. Zastosowano wskaźnik jakości życia uwzględniający stopę umieralności niemowląt, analfabetyzm i oczekiwane trwanie życia. Jak można się było spodziewać, relacja ta jest nieliniowa. Dobrobyt rośnie szybko wraz z dochodem narodowym tylko do pewnego poziomu, mianowicie do około 4000 doi. na jednego mieszkańca. Dalszy wzrost dochodu przynosi już tylko małe przyrosty dobrobytu wyrażonego w ten prosty sposób. Poziom 4000 doi. pozwala bowiem społeczeństwom na większą dbałość o swoje zdrowie i życie. Jest 

jednak wiele odchyleń od tej reguły. Odchylenia pozytywne, tj. poziom dobrobytu wyższy, niż można by oczekiwać przyjmując dochód za układ odniesienia, obserwuje się w krajach, których ludność żyje dostatnio od dłuższego czasu, a więc w krajach Ameryki Północnej i Europy, w Australii i Nowej Zelandii. Statystyki odnotowały jednak, że tempo pozytywnych zmian pod względem stanu zdrowia i długości życia było stosunkowo szybsze w Chinach, Wietnamie i na Kubie. Odchylenia negatywne są obserwrowfane w dwóch różnych grupach krajów. Są to, z jednej strony, bogate kraje naftowe Środkowego Wschodu, z drugiej zaś wiele krajów' afrykańskich, w tym Algieria, Angola, Libia, Namibia i Niger.

Procesy wzrostu gospodarczego są nie tylko zróżnicowane pod wrzględem geograficznym, ale też wywierają różnorodne wpływy, które rozprzestrzeniają się rów-nież w sposób zróżnicowany. Nowre gałęzie przemysłu i dziedziny usług znajdują dla siebie inne regiony i miasta niż obszary, które były atrakcyjne dla gałęzi i usług tradycyjnych. Pod w'pływcm tego rodzaju zmian dokonują się przesunięcia gospodarcze między regionami i miastami. Jedne doskonale prosperują, inne podupadają. Aby zapobiec nadmiernej rozpiętości w poziomie rozwoju gospodarczego i jakości życia, państwa prowadzą politykę regionalną, w ramach której podejmują różnego rodzaju interwencje. Polityka ta ma m.in. na celu udzielanie pomocy regionom osłabionym w celu umożliwienia im dostosowywania swojej gospodarki do zmieniających się warunków ekonomicznych, przyciągnięcia inwestycji kompensujących ubytki lub relokacji do regionów o lepszych perspektywach.

 

Podobne prace

Do góry