Ocena brak

KONTAMINACJA

Autor /bolo000 Dodano /29.02.2012

KONTAMINACJA, jednostka języka (słowo, całostka frazeologiczna, zdanie, wypowiedź) utworzona w wyniku skrzyżowania różnych - co najmniej dwóch - jednostek tego samego poziomu na podstawie ich podobieństwa brzmieniowego, związku znaczeniowego, domniemanego pokrewieństwa etymologicznego itp. K. powstają spontanicznie w mowie żywej jako rezultat omyłek czy przejęzyczeń i niekiedy utrwalają się w społ. praktyce językowej (zwł. w języku potocznym i gwarach). Wielką rolę odgrywają w mowie dziecka, w dużym zagęszczeniu charakteryzują mowę patologicznie rozregulowaną w tzw. afazji. Od k. spontanicznych, mimowolnych i przypadkowych należy odróżnić k. jako chwyty stylistycznie zamierzone, pozostające na usługach dowcipu językowego (-» kalambur) lub poet. użytkowania mowy, np. niedorzecznik prasowy (niedorzeczność + rzecznik prasowy). W poezji nowoczesnej k. wyrazowe i - zwłaszcza - frazeologiczne należą do ujęć stylist. niezmiernie często stosowanych (np. u J. Przybosia, Z. Bieńkowskiego, M. Białoszewskiego czy T. Karpowicza). Występują tu jako jeden ze środków intensyfikujących wieloznaczność mowy poet., a zarazem jako rodzaj gry z formami języka skonwencjonalizowanymi w mowie potocznej lub w literaturze. Osobnym i charakterystycznym zjawiskiem jest k. w poezji lud., polegająca na łączeniu w jednym tekście elementów in. tekstów (zwł. w pieśni lud.: wersów, zwrotek, formuł itd.) traktowanych jako swego rodzaju prefabrykaty. Skłonność do tego typu k. jest uznawana za jedną ze swoistych właściwości poetyki folkloru.

Janusz Sławiński

Podobne prace

Do góry