Ocena brak

Konstytucje XVIII wieku i ich wpływ na systemy ustrojowe państwa - USA (1787 r.)

Autor /Rajmund Dodano /20.10.2011

Jeszcze w czasie działań wojennych, a szczególnie po zawarciu pokoju, w nowo powstałym państwie, przeżywającym ostre trudności gospodarcze i społeczne, toczyła się walka o formę rządów w kraju. Powstało kilka ugrupowań reprezentujących różne koncepcje rozwiązania tego problemu. Republikanie domagali się pełnej niezależności politycznej i administracyjnej każdego stanu. Federaliści natomiast żądali mocnej władzy centralnej. Poparł ich Waszyngton, który w lecie 1787r. ogłosił byłe kolonie angielskie w Ameryce Północnej państwem federacyjnym.

W Filadelfii zebrał się Konwent złożony z przedstawicieli poszczególnych stanów, który w dniu 17.IX.1787r. uchwalił konstytucję, stanowiącą kompromis między różnymi tendencjami. Trzeba było aż 3 lat, by uznały ją wszystkie stany. Na mocy konstytucji Stany Zjednoczone stały się państwem federacyjnym.

Pod wpływem ideologów oświecenia, zwłaszcza Monteskiusza, zastosowano podział władz. Władza wykonawcza spoczywała w rękach prezydenta wybieranego na 4 lata przez elektorów powołanych z kolei przez wyborców. Prezydent łączył w swych rękach funkcję głowy państwa i szefa rządu. On sam i powoływani przez niego ministrowie nie byli odpowiedzialni przed ciałem ustawodawczym. Prezydent był też naczelnym wodzem armii i floty. Miał prawo veta w stosunku do uchwalonych ustaw. Władza ustawodawcza spoczywała w rękach Kongresu złożonego z 2 izb: Senatu i Izby Reprezentantów. Senatorów wybierano na 6 lat po 2 z każdego stanu, przy czym co 2 lata odnawiano 1/3 składu Senatu.

Członków Izby Reprezentantów wybierano na 2 lata, proporcjonalnie do liczby ludności. Ustawy wchodziły w życie, jeśli wyraziły na nie zgodę obie izby Kongresu i jeżeli nie zawiesił ich prezydent. Najważniejszą instytucją sądową był Sąd Najwyższy. Jego członków mianował prezydent za zgodą Senatu. Do sądu należała interpretacja konstytucji i prawo zawieszania wszelkich ustaw z nią niezgodnych. Sądy niższe uchwalały i ustanawiały natomiast Kongres. Prawo wyborcze ograniczano do stosunkowo nielicznej grupy mieszkańców (120tys. na 3mln. białych obywateli). Związane ono było z wysokim cenzusem majątkowym. Kobiety, murzyni i Indianie byli całkowicie pozbawieni prawa wyborczego.

Konstytucję Stanów Zjednoczonych, obowiązującą z pewnymi zmianami do dziś, można nazwać konstytucją burżuazyjno-demokratyczną. Głosiła ona bowiem idee demokracji, wolności i równości, ale ograniczone do wąskiej grupy burżuazji i wielkich właścicieli ziemskich. Utrzymywała niewolnictwo w stanach południowych i nie brała w obronę Indian, choć mówiła ona o równości i prawie do własnego życia, wolności i szczęścia wszystkich obywateli. Poza tym ugruntowała ona sprawiedliwość, zabezpieczyła spokój wewnętrzny USA, zapewniła wspólną obronę i popierała dobro ogólne. W XVIII wieku była wszakże poważnym osiągnięciem na drodze do demokratyzacji życia politycznego i spotkała się z głębokim oddźwiękiem w całej Europie.

Do góry