Ocena brak

Konstytucje XVIII wieku i ich wpływ na systemy ustrojowe państwa - FRANCJA (3.IX. 1791 r. oraz 24.VI.1793 r.)

Autor /Rajmund Dodano /20.10.2011

W nocy z 20/21.VI.1791 roku król próbował uciec do znajdującej się pod panowaniem Habsburgów Belgii, by uzyskać pomoc zagraniczną przeciwko rewolucji. Próba się nie powiodła, ale przyczyniła się do wzrostu nastrojów republikańskich w całym kraju. W sierpniu zgromadzony na polu Marsowym w Paryżu lód zażądał obalenia monarchii i ogłoszenia Francji republiką. Został jednak brutalnie zmasakrowany przez Gwardię Narodową. Burżuazja obawiała się, by z obaleniem monarchii rządy nie przeszły w ręce elementów radykalnych. Dla zabezpieczenia jej interesów Zgromadzenie Ustawodawcze 3.IX.1791r. uchwaliło konstytucję. Konstytucja nie realizowała ogłoszonej zasady równości. Wszystkich obywateli podzielono na 4 klasy, w zależności od stanu majątkowego.

Prawa wyborcze mieli tylko ludzie zamożni, płacący określonej wielkości podatki. Zlikwidowano stan szlachecki, dziedziczne odznaczenia i cech rzemieślników oraz korporacji profesorów. Jeszcze wyższy cenzus zastosowano do tych, którzy mieli być wybierani. W rezultacie większość społeczeństwa francuskiego została odsunięta od prawa wyborczego. Władza prawodawcza znalazła się w ręku wybieranego co 2 lata Zgromadzenia Prawodawczego. Władzę wykonawczą pozostawiono królowi, który sprawował ją przez ministrów i innych urzędników odpowiedzialnych przed Zgromadzeniem Prawodawczym. W stosunku do uchwał Zgromadzenia król otrzymał prawo veta zawieszającego, które jednak traciło swą ważność w wypadku powtórnego uchwalenia ustawy przez dwie następne sesje Zgromadzenia. Władza sądownicza należała do wybieranych sędziów i ławników.

W ten sposób Francja stała się monarchią konstytucyjną. Władzę w niej sprawowała burżuazja wraz z wielkimi posiadaczami ziemskimi. W ten sposób w miejsce nierówności stanowej została wprowadzona nierówność materialna, co było wynikiem wysunięcia się na czoło burżuazji.

24.VI.1793r. - po zwycięstwie nad żyrondystami jakobiński Konwent uchwalił 24.VI.1793r. nową konstytucję. Była ona bardziej demokratyczna niż konstytucja z 1791r. Wprawdzie i w niej podkreślono nienaruszalność prawa własności, ale za to zrealizowano zasadę równości, dając każdemu Francuzowi, który ukończył 21 lat czynne i bierne prawo wyborcze. Było to pierwsze powszechne prawo wyborcze w dziejach Europy. Po raz pierwszy ustalono też zasadę, iż państwo jest zobowiązane zapewnić oświatę swym obywatelom, a także dać zajęcie bezrobotnym i pomóc biednym, którzy nie mogą pracować. Konstytucja ta została przyjęta przez referendum, ale nie wprowadzono jej w życie z powodu niepewnej sytuacji politycznej i militarnej; zastąpiła ją rewolucyjna dyktatura jakobinów. Niemniej jednak przez cały XIX wiek na niej właśnie opierali swój program demokraci.

Program jakobinów spotkał się z żywym oddźwiękiem w wielu krajach europejskich. Zwolenników ich, zwących się również jakobinami, spotyka się, np. w Polsce w czasie powstania kościuszkowskiego.

Podobne prace

Do góry