Ocena brak

Konstytucje cesarskie

Autor /Donat Dodano /17.11.2011

W okresie pryncypatu wzrosło znaczenie cesarza jako twórcy prawa. Akty normatywne wychodzące z kancelarii cesarskiej to constitutiones, które ze względu na formę przybierały postać : edyktu, mandatu, dekretu lub reskryptu.

  • Edykty (edicta) – wydawał je cesarz na podstawie przysługującego mu ius edicendi, miały one moc normy powszechnie obowiązującej albo na ograniczonym terenie.

  • Mandaty (mandata) – były to instrukcje dla namiestników zarówno w prowincjach cesarskich jak i w senackich, bądź też dla innych urzędników cesarskich.

  • Dekrety (decreta) – był to wyrok wydany przez cesarza jako najwyższego sędziego. Za jego pośrednictwem cesarz dokonywał wykładni prawa, na której wzorowali się potem sędziowie.

  • Reskrypty (rescripta) – to odpowiedzi cesarza na zapytania urzędników, sędziów lub osób prywatnych w kwestiach prawnych. Po skodyfikowanie edyktu pretorskiego cesarz stał się viva vos iuris civilis (żywym głosem prawa cywilnego), a poprzez reskrypty dokonywał autentycznej interpretacji obowiązującego prawa. Odpowiedzi te, stosowane następnie w praktyce sądowej, były często elementem kształtującym nową praktykę sądową jak np. Reskrypt Hadriana o zasadach oceny zeznań świadków w procesie rzymskim. W okresie dominatu władza ustawodawcza koncentrowała się wyłącznie w leges. Tworzą one dział określany jako ius novum. Powstałe w tym czasie zbiory konstytucji nazwano kodeksami.

Podobne prace

Do góry