Ocena brak

Konstytucja jako źródło prawa finansowego

Autor /Wawrzyniec Dodano /08.12.2011

Problematyka systemu finansowego państwa jest kwestią na tyle istotną, że znajduje swój wyraz w unormowaniach konstytucyjnych. Już art. 84 Konstytucji RP stanowi, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. Rozwinięcie natomiast problematyki finansowej znajdujemy w dziale X Konstytucji RP zatytułowanym ’’Finanse publiczne’’. Art. 217 stanowi, że nakładanie podatków, innych danin publicznych, określenie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy.

Art. 216 Konstytucji RP ustanawia zasadę ustawowej regulacji publicznej gospodarki finansowej stanowiąc że środki finansowe na cele publiczne są gromadzone i wydatkowane w sposób określony w ustawie. Podobnie ustawowej regulacji wymagają:

- nabywanie, zbywanie i wydatkowanie nieruchomości, udziałów lub akcji przez Skarb Państwa, Narodowy Bank Polski lub inne państwowe osoby prawne (art. 216 ust 2);

- emisja papierów wartościowych przez Skarb Państwa, NBP lub inne państwowe osoby prawne ( art.216 ust.2);

- ustanowienie monopolu(art.216 ust.3);

- zaciąganie pożyczek przez państwo (art.216 ust.4);

- udzielanie poręczeń finansowych i gwarancji finansowych przez państwo ( art.216 ust.4);

- organizacja Skarbu Państwa oraz sposób zarządzania majątkiem Skarbu Państwa (art. 218); - ustawa budżetowa (art. 219 ust.1);

- ustawa o prowizorium budżetowym (art. 219 ust.3);

- zasady i tryb opracowania projektu budżetu państwa, stopień jego szczegółowości oraz wymagania, którym powinien odpowiadać projekt ustawy budżetowej, a także zasady i tryb wykonywania ustawy budżetowej (art. 219 ust.2).

Granice długu publicznego, jaki zaciągać może państwo określa art. 216 ust. 5 Konstytucji RP – nie wolno zaciągać pożyczek lub udzielać gwarancji i poręczeń finansowych, w następstwie których państwowy dług publiczny przekroczy 3/5 wartości rocznego produktu krajowego brutto.

Art. 221 Konstytucji RP mówi o wyłączności inicjatywy ustawodawczej Rady Ministrów w odniesieniu do: projektu ustawy budżetowej, projektu ustawy o prowizorium budżetowym, projektu ustawy o zmianie ustawy budżetowej, projektu ustawy o zaciąganiu długu publicznego, projektu ustawy o udzielaniu gwarancji finansowych przez państwo.

Konstytucja w art. 220-226 zawiera rozmaite postanowienia odnoszące się do procedury budżetowej. Art. 220 ust. 2 ustanawia zakaz pokrywania deficytu budżetowego przez zaciąganie zobowiązania w banku centralnym. Inne jeszcze postanowienia Konstytucji odnoszą się do zagadnień bankowości, np. art .227 ust. 1 stanowi, że centralnym bankiem państwa jest Narodowy Bank Polski i przysługuje mu wyłączne prawo emisji pieniądza oraz ustalania i realizowania polityki pieniężnej.

Jednocześnie na NBP ciąży konstytucyjny obowiązek dbania i jednocześnie odpowiedzialność za wartość polskiego pieniądza. Art. 227 K. określa także organy NBP , zasady powoływania Prezesa NBP oraz niektóre wymogi wobec niego stawiane (art. 227 ust.3 i 4) i ustala skład i zadania Rady Polityki Pieniężnej (art. 227 ust. 5-6). Art. 227 ust. 7 stawia wymóg ustawowego uregulowania organizacji i zasad działania Narodowego Banku Polskiego oraz szczegółowych zasad powoływania i odwoływania jego organów.

Podobne prace

Do góry