Ocena brak

KONSTRUOWANIE FAKTÓW NAUKOWYCH

Autor /Edzio Dodano /10.06.2011

Rozumienie „faktu”:

  • Sąd pewny, nie podlegający wątpliwości

  • Wiedza faktyczna utożsamiana z empiryczną, będąca przeciwstawieniem teoretycznej – wtedy fakt to sąd o poszczególnym zaobserwowanym zdarzeniu, jak i prawo ustalone na podstawie takich obserwacji – w odróżnieniu od prawa wyprowadzonego z teorii

  • Najczęściej rozumiemy go jako pojedyncze zdarzenie, bądź też stan rzeczy, zlokalizowany w czasie i przestrzeni

  • Fakt to zdarzenie, które zaszło w rzeczywistości a zarazem zostało stwierdzone, opisane, przez wiarygodnych obserwatorów

  • Należy badać je jak rzeczy

!!!! Za W.Krajewski Istotny problem, na który zwrócili uwagę konwencjonaliści, a który jest szeroko dyskutowany w współczesnej literaturze metodologicznej to:

 nie istnieją „gołe fakty”, fakty są zawsze przez nas interpretowane w świetle pojęć, jakimi dysponujemy, i teorii, jakie przyjmujemy, są one zawsze „teoretycznie obciążone” (theory laden)

Według konwencjonalistów

  • rozróżnienie na „fakt surowy” (opis zdarzenia w języku potocznym) i „fakt naukowy” (opis zdarzenia w języku naukowym, uwikłany przez przyjęte w nauce teorie

  • fakt naukowy jest interpretacją faktu surowego, interpretacją która może podlegać dyskusji  Duhem nawet posługując się termometrem mierzącym z dokładności do 0,1 stopnia musimy uznać czy zaokrąglamy ten ułamek w dół czy w górę – jest to wynikiem pewnej konwencji

  • badając fakt ilościowy musimy przyjąć założenia: prawdziwość teorii, na podstawie której zbudowany jest przyrząd do pomiaru, dobre wykonanie przyrządu, odpowiednie warunki obserwacji i umiejętności obserwatora oraz poprawność analizy pomiarów  tylu konwencji wymaga uznanie jednego faktu naukowego

  • przedstawiciele Koła Wiedeńskiego uznali, że w faktach surowych zawarte są naleciałości pojęciowe, wiedza zawarta już w języku potocznym

Karl Popper

  • fakty (nazywane przez niego jako zdania bazowa) nigdy nie są czystym opisem doznań zmysłowych  zawsze są pewną ich interpretacją, zawierają bowiem składnik pojęciowy, teoretyczny, hipotetyczny

  • składnik ten możemy zmniejszać, eliminując pewne hipotezy i zbliżając się do opisu obserwacji zmysłowej, jednak nigdy nie uwolnimy zdań bazowych od składnika hipotetycznego

  • uznanie roli konwencji w ustalaniu faktów nazywa się czasem „konwencjonalizmem od dołu

  • z kolei „konwencjonalizm od góry” polega na uznaniu decydującej roli konwencji w formułowaniu zasad nauki

  • Popper – konwencjonalista od dołu

  • Fakt jednak nie wynika z samej hipotezy – zawsze przyjmujemy, świadomie bądź nieświadomie, różne założenia dodatkowe, które są „tłem” hipotezy

  • Założenia dodatkowe są często ukryte i nieuświadamiane przez badaczy a przyjęcie błędnych założeń dodatkowych może doprowadzić do odrzucenia sprawdzanej hipotezy, podczas gdy faktycznie to założenie dodatkowe było błędne

T.Kuhn, N.Hanson wszelka obserwacja jest tak obciążona teoretycznie, że jej wynik jest zdeterminowany przez przyjmowane teorie

W.Krajewski – dwaj obserwatorzy, uznający różne teorie, mogą odmiennie opisać jakieś zjawisko, wtedy trzeba te opisy skonfrontować trzeba tak opisać doświadczenie, by wyeliminować interpretacje nasuwane przez odmienne teorie. Nigdy nie dojdziemy do opisu „gołych fatów”, ale zawsze możemy posunąć się w oczyszczaniu opisu tak daleko, by stał się neutralny wobec konkurujących teorii (ale oczywiście nie wobec wszystkich teorii)

Systematyzacja faktów

  • funkcją praw jest systematyzacja faktów (funkcja systematyzująca) – pozwalają w skrótowy sposób ująć duży zbiór zaobserwowanych faktów już w przetworzonej postaci, wyciągając z niego pewne powtarzające się w całym zbiorze cechy czy relacje

  • fakty możemy opisywać i katalogować

Wyjaśnianie faktów

  • drugą funkcją praw jest wyjaśnianie faktów (funkcja eksplanacyjna)

  • naukowe wyjaśnianie faktu polega na wyprowadzaniu jego opisu z pewnych innych uznanych sądów (wśród nich mogą być prawa nauki jak i inne fakty)  wyjaśnienie jest rozumowaniem dedukcyjnym

  • do wyjaśnianie może posłużyć model autorstwa C.Hempel i P.Oppenheim, gdzie eksplanandum, czyli sąd który chcemy wyjaśnić, stanowi FAKTeksplanans to zbiór przesłanek rozumowania wyjaśniającego

Fakt przedmiotowy – zdarzenie mające charakter elementarny w postrzeganej przez nas rzeczywistości, pozwalające na uporządkowanie świata

Fakty polityczne – są punktem wyjścia w nauce o polityce, mimo iż jawią się jako samodzielne, to jednak istnieją wewnątrz całościowej struktury i każdy fakt jest zatopiony w tej rzeczywistości

Deterministyczne uwarunkowanie – zawsze jeśli zachodzi zjawisko A po nim zachodzi zjawisko B – w świecie chemii, fizyki, biologii

- im bardziej skomplikowany świat, tym mniej jednoznaczne stają się te relacje

- w świecie społecznym wiele zachowań opartych jest na wyborze człowieka – dlatego trudno je przewidzieć

- człowiek tworzy schematy i może w danych sytuacjach unikać zachowań ryzykownych

- na ten samo bodziec różni ludzie mogą reagować inaczej i wywołać inne konsekwencje

Prawidłowości probabilistyczne

- w świecie społecznym – możemy do pewnego stopnia przewidzieć co się stanie, ale nie można powiedzieć że jakiś związek zajdzie na pewno, można jedynie stwierdzić prawdopodobieństwo

- Koincydencja – pojawienie się w określonych warunkach faktu A potem faktu B

Podobne prace

Do góry