Ocena brak

Konsekwencje braku więzi

Autor /Micky Dodano /02.07.2011

Badania z zakresu psychologii rozwojowej dotyczą nie tylko różnych typów przywiązania, ale także skutków wczesnej rozłąki z matką i tzw. instytucjonalizacji. Pozbawienie małego dziecka opieki macierzyńskiej i umieszczenie go w zakładzie opieki społecznej wraz z innymi osieroconymi czasowo lub trwale dziećmi, może stać się źródłem nieodwracalnych zaburzeń w rozwoju psychofizycznym. Potwierdzają to liczne badania, zarówno nad zwierzętami, jak i dziećmi.

Harlow w swoich badaniach wykazał, że osobniki oddzielone od matki zaraz po urodzeniu na okres około 6 i więcej miesięcy, po umieszczeniu w stadzie nie potrafiły nawiązać relacji z innymi rezusami. Stany lękowe przeplatały się u nich z atakami agresji i autoagresji. Nie wykazywały pobudliwości seksualnej i miały trudności w kontaktach z rówieśnikami. Podobne zachowania zaobserwowano u ludzkich dzieci. M.Ribble badała dzieci osierocone w trakcie II wojny światowej. Ogólnie cechował je wysoki negatywizm, nihilizm, skłonność do depresji, słaba kondycja fizyczna, a co za tym idzie niska odporność na infekcje. Prace R.A. Spitza, który obserwował dzieci chowane od trzeciego miesiąca życia w przytułku w Meksyku, dostarczyły wielu danych dotyczących zjawiska nazwanego przez niego samego hospitalizmem. Dzieci te miały stale pogarszające się wyniki w testach rozwoju. Wykazywały głębokie upośledzenie intelektualne i emocjonalne, słabą odporność na infekcje, a także typowe objawy choroby sierocej - bierność, maskowatą mimikę, powtarzające się ruchy palców i tułowia. Spitz dokonał również analizy faz depresji u dzieci rozłączonych z matką. Wyróżnił trzy fazy:

Protestu i rozpaczy (płaczliwość, chęć odzyskania matki, zwiększona czujność, lepkość wobec pojawiających się osób).

Utrata nadziei (wybuchy głośnego płaczu, krzyku, bierność, brak zainteresowania otoczeniem, bezsenność, maskowata twarz, spadek wagi).

Wycofanie (sztywne zamrożenie ekspresji, niewidzący wzrok, kładzenie się na łóżku twarzą w dół, letarg, ignorowanie osób przejawiających zainteresowanie nimi, stałe pogłębianie się opóźnienia w rozwoju, nawiązanie kontaktu staje się praktycznie niemożliwe).

Skutki rozłąki z matką opisał w latach 70-tych Rutter. Podzielił je na efekty krótkotrwałe (bezpośrednie), czyli płacz, protest, rozpacz, a później pozorny spokój. Do długotrwałych efektów zalicza się afektywną psychopatię (niezdolność do okazywania współczucia), niedojrzałość społeczną, agresję, przestępczość, natomiast w relacjach z innymi postawę eksploratorską i egocentryczną, opóźnienie intelektualne, zaburzenia mowy, koncentracji i uwagi.

Mechanizm powstawania deprywacji emocjonalnej określił Nemeroff w badaniach nad szczurami. Centralny układ nerwowy w momencie narodzin nie jest w pełni dojrzały. Funkcje kory mózgowej kształtują się podczas zdobywania doświadczenia, w tym także w trakcie rozwoju przywiązania. W momencie rozdzielenia z matką w organizmie dziecka dochodzi do pobudzenia osi podwzgórze - przysadka - nadnercza, typowego dla sytuacji zagrożenia. Przedłużający się stres może spowodować trwałe uszkodzenie w części brzuszno - przyśrodkowej kory mózgowej oraz zmiany w hipokampie. Okolice te odpowiedzialne są za pamięć, a także za wyższą regulację zachowań emocjonalnych, społecznych i popędowych.

Podobne prace

Do góry