Ocena brak

Konkurencja doskonała – konkurencja niedoskonała – monopol (w tym monopol naturalny)

Autor /Ziemowit95 Dodano /14.12.2011

Rynek doskonale konkurencyjny to taki rynek, na którym zarówno sprzedający, jak i kupujący uznają, że ich decyzje o kupnie i sprzedaży nie wpływają na poziom ceny rynkowej. Monopolistą jest jedyny sprzedawca lub jedyny potencjalny sprzedawca dobra w danej gałęzi. Monopsonistą jest jedyny nabywca lub jedyny potencjalny nabywca dobra pochodzącego z danej gałęzi.

Konkurencja doskonała

- W gałęzi doskonale konkurencyjnej nikt nie przyjmuje, że jego działania wpływają na wysokość ceny rynkowej.

- Taka gałąź składa się z wielu nabywców i wielu sprzedawców.

- Istotną cechą przedsiębiorstwa działającego w warunkach konkurencji doskonałej jest poziome położenie krzywej popytu na jego produkt. Aby krzywa odzwierciedlająca funkcję popytu na produkty przedsiębiorstwa miała taki właśnie kształt, gałąź, w której ono działa, musi mieć 4 właściwości:

1) Istnienie wielu przedsiębiorstw, z których każde ma znikomy udział w produkcji całej gałęzi.

2) Standaryzowany, jednorodny produkt, co uzasadnia rozpatrywanie gałęzi jako całości, a nie jako zbioru wielu branż o stosunkowo niedużej liczbie przedsiębiorstw. (Wszystkie przedsiębiorstwa powinny zasadniczo wytwarzać ten samo produkt, za który muszą żądać takiej samej ceny).

3) Doskonała informacja nabywcy o jakości produktu, pozwalająca mu uznać, że identyczne wyroby różnych przedsiębiorstw są rzeczywiście takie same. (Jeżeli wszystkie przedsiębiorstwa w gałęzi wytwarzają jednorodne produkty, to każde z nich może dysponować pewną swobodą kształtowania ceny, jeśli tylko nabywcy mają niepełne informacje o jakości lub cechach wyrobów. Jeżeli żadne z konkurujących w ramach gałęzi przedsiębiorstw nie jest zdolne do wywierania wpływu na cenę, po której sprzedaje swój produkt, musimy przyjąć, że nabywcy mają prawie pełną informację o sprzedawanych produktach i wiedzą, że wyroby różnych przedsiębiorstw działających na doskonale konkurencyjnym rynku są rzeczywiście identyczne.)

4) Swoboda wejścia do gałęzi i wyjścia z niej, która sprawia, że istniejące przedsiębiorstwa nie ulegają pokusie zmowy.

Konkurencja niedoskonała

- Producent działający w warunkach konkurencji niedoskonałej nie może sprzedać po istniejącej cenie tyle, ile chce. Musi pogodzić się z tym, że popyt na jego wyroby maleje wraz ze wzrostem ceny, a cena zależy od ilości wytwarzanych i sprzedawanych produktów.

- Wyróżniamy dwa pośrednie przypadki konkurencji niedoskonałej:

1) Oligopol – jest gałęzią, w której działa niewielu producentów. Każdy z nich ma świadomość, że osiągana przez niego cena zależy nie tylko od wielkości jego własnej produkcji, lecz także od działań innych producentów z tej gałęzi. Np. w większości krajów to przemysł samochodowy.

2) Konkurencja monopolistyczna – gałąź, w której panuje, składa się z wielu przedsiębiorstw, wytwarzających produkty będące bliskimi substytutami. Każde z przedsiębiorstw ma ograniczoną możliwość wpływania na ceny własnych produktów. Np. sklep spożywczy na rogu ulicy.

Monopolista jest jedynym faktycznym i potencjalnym dostawcą produktu wytwarzanego w określonej gałęzi.

- Monopoliści mogą osiągać wysokie zyski, ograniczając wielkość sprzedaży i podnosząc cenę. Ponieważ są jedynymi sprzedawcami, nie muszą obawiać się konkurencji. W efekcie konsumenci płacą za określone dobra lub usługi więcej niż powinni.

- Pewne monopole są prawie nieuniknione, jak np. większość przedsiębiorstw użyteczności publicznej, jak dostawcy gazu. Państwo może poddawać te przedsiębiorstwa regulacji, stosując kontrolę cen, lub może samodzielnie dostarczać odpowiednich produktów.

- Inne monopole mogą być sztuczne i powstawać w wyniku świadomych działań samych przedsiębiorstw. W takim przypadku państwo interweniuje za pomocą przepisów o ochronie konkurencji, których celem jest jej ożywienie oraz zapobieżenie monopolizacji i innym praktykom służącym kontroli podaży.

Monopolista może ustalić odmienne ceny dla różnych klientów.

- Monopol różnicujący ceny, inaczej dyskryminujący, jest w stanie narzucać różne ceny różnym nabywcom.

Do góry