Ocena brak

Konflikt polsko - ukraiński

Autor /Pantaleon Dodano /01.05.2012

 

Spornym obszarem między Polską, a Ukrainą stała się Galicja Wsch., gdzie etnicznie przeważali Ukraińcy, ale w miastach (głównie we Lwowie, gdzie Polacy stanowili 62 % , Żydzi 20 %, Ukraińcy 18 % ludności) większość i to zdecydowaną stanowili Polacy. W czasie I wojny światowej świadomość narodowa Ukraińców znacznie wzrosła, głównie za sprawą Austro-Węgier, które popierały ich dążenia niepodległościowe, licząc w zamian na dostawy żywności.

W okresie rozpadania się monarchii austro-węgierskiej z inicjatywy posłów ukraińskich w parlamencie wiedeńskim, powstała we Lwowie (18 X 1918) Ukraińska Rada Ludowa pod przewodnictwem Eugeniusza Petrusewicza.

Równocześnie uformował się zakonspirowany Ukraiński Generalny Komisariat Wojskowy. Pod koniec X 1918, gdy we Lwowie pojawiły się pogłoski, że Polska Komisja Likwidacyjna ma przejąć od władz austriackich Galicję Wsch. ze Lwowem, Ukraińcy postanowili zająć te obszary zbrojnie i uniemożliwić Polakom włączenie ich w skład państwa polskiego.

Walki rozpoczęły się 1 XI 1918 we Lwowie. Powstanie zarządzono też w Czerniowcach, Stanisławowie, Kołomyi, Złoczowie, Przemyślu, Samborze, Stryju, Tarnopolu i Rawie Ruskiej. Po opanowaniu Lwowa i Galicji Wsch. ogłoszono powstanie Zachodnio-Ukraińskiej Republiki Ludowej.

Akcja Ukraińców spotkała się z polskim przeciwdziałaniem. Walki podjęły POW i Związek Wojskowy Polaków pod dowództwem kpt. Czesława Mączyńskiego. W kierunku Lwowa wyruszyła odsiecz. Po ciężkich walkach („Orlęta Lwowskie”) Polacy 22 XI opanowali Lwów, a na pocz. 1919 regularne wojska polskie podjęły przeciwnatarcie i do końca IV opanowały całą Galicję Wsch.

W części wsch. Ukrainy („Naddnieprzańskiej”) ze stolica w Kijowie, istniał Dyrektoriat Ukraińskiej Republiki Ludowej z Semenem Petlurą, który walczył zarówno z bolszewikami jak i z „białymi” armiami Denikina. Zarówno bolszewicy jak i „biali” byli przeciwni odbudowie niepodległego państwa polskiego, dlatego Polska stawała się naturalnym sojusznikiem Petlury.

21 XI 1919 Rada Najwyższa konferencji pokojowej w Paryżu zatwierdziła statut autonomiczny dla Galicji Wsch., przyznając Polsce mandat Ligi Narodów na zarządzanie tym terenem przez 25 lat. 8 XII 1919 ta sama Rada dopuściła administrację polską tylko na zachód od linii Bug -Kuźnica -Pińsk, czyli tzw. linii Curzona (bryt. ministra spraw zagranicznych), dalekiej od polskiej granicy etnicznej. W zaistniałej sytuacji wojska zachodnioukraińskie podporządkowały się Dyrektoriatowi URL.

21 IV 1920 Piłsudski doprowadził do podpisania umowy polityczno-wojskowej z Petlurą. Polska uznawała w niej niepodległość Ukrainy na wsch. od rzeki Zbrucz, a Petlura zrzekał się pretensji do Galicji Wsch. i części Wołynia.

Umowa obejmowała też sojusz wojskowy przeciwko bolszewikom, ale ukraiński ruch niepodległościowy był o wiele słabszy niż antypolski obóz ukraiński w Galicji Wsch. więc impet polsko-ukraińskiej ofensywy na Ukrainie, rozpoczętej 25 IV 1920 szybko się wyczerpał.

W wyniku ofensywy bolszewików Ukraina znalazła się pod ich panowaniem, z kolei Polska kontrofensywa przesunęła linię frontu do Dźwiny i za Mińsk.

W wyniku pokoju podpisanego w Rydze 18 III 1921 przez Polskę z Rosyjską i Ukraińską SRR, Polsce przypadły zachodnie części Ukrainy i Białorusi. Polska uznała de iure reżim bolszewicki w pozostałej części Ukrainy. Nie została zatem zrealizowana federalistyczna koncepcja Piłsudskiego.

Konflikty i wrogość były cechą charakterystyczną stosunków polsko-ukraiński w okresie międzywojennym.

Podobne prace

Do góry