Ocena brak

KONFERENCJE SPRZYMIERZONYCH

Autor /lasuch Dodano /25.02.2011

Konferencje i spotkania na szczy­cie przywódców trzech mocarstw: Stanów Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii i Związku Radzieckiego, stały się podstawą kształtowania wspólnej polityki i działań militar­nych oraz struktury powojennego świata. W lutym i marcu 1941 r. w Wa­szyngtonie rozpoczęły się tajne ne­gocjacje między przedstawicielami rządów brytyjskiego i amerykań­skiego na temat wspólnego pro­wadzenia wojny w razie przy­stąpienia do niej Stanów Zjedno­czonych. Ustalono wówczas, że priorytet uzyskają: blokada gospo­darcza Niemiec, bombardowania i działania sabotażowe. W dniach 9-12 sierpnia 1941 r. pre­zydent Stanów Zjednoczonych Franklin D. Roosevelt oraz brytyjski premier Winston Churchill prowa­dzili rokowania na pokładach ame­rykańskiego krążownika Augusta i brytyjskiego pancernika *Prince of Wales, zakotwiczonych u wy­brzeży Nowej Funlandii w zato­ce Placentia. Podpisali wówczas ośmiopunktową deklarację na temat celów politycznych, do których mocarstwa będą zmierzać po wojnie (•Atlantycka Karta).

Ponadto opra­cowali notę do rządu japońskiego grożącą wspólną akcją mocarstw anglosaskich w razie kontynuowa­nia przez Japonię działań agresyw­nych, a także wysłali telegram do Józefa Stalina sugerujący koniecz­ność zorganizowania konferencji przywódców trzech mocarstw. Po japońskim ataku na *Pearl Harbor i przystąpieniu Stanów Zjedno­czonych do wojny konferencje Sprzymierzanych odbywały się czę­ściej i miały bardziej formalny charakter. Pierwsza z nich odbyła się w Wa­szyngtonie między 22 grudnia 1941 r. a 14 stycznia 1942 r. pod kryptonimem „Arcadia". Roosevelt i Churchill zadecydowali o utwo­rzeniu Komitetu Połączonych Sze­fów Sztabu (Combined Chiefs of Staff) - organu koordynującego działania wojsk obydwu państw, wydali pierwszą deklarację Naro­dów Zjednoczonych, uzgodnili, że żadne z państw nie zawrze od­dzielnego pokoju i ustalili, iż in­wazja odbędzie się w północno-za­chodniej Afryce lub Francji. Jednym z głównych tematów była sprawa pomocy wojskowej dla ZSRR (*Lend-Lease) oraz zwiększenia do­staw materiałów wojennych dla Wielkiej Brytanii.

Jednocześnie roz­wijały się kontakty polityczne mię­dzy Wielką Brytanią i Związkiem Radzieckim: w grudniu 1941 r. bry­tyjski minister spraw zagranicznych Anthony *Eden udał się do Mo­skwy, w maju 1942 r. ludowy komi­sarz spraw zagranicznych Wiacze­sław *Mołotow przybył do Londy­nu, a w sierpniu 1942 r. Churchill złożył w Moskwie wizytę, w czasie której wyjaśnił Stalinowi, dlacze­go sojusznicy zachodni zwlekają z utworzeniem drugiego frontu. W 1942 r. odbyły się trzy konferen­cje aliantów zachodnich (w kwiet­niu w Londynie spotkali się Winston Churchill, doradca prezydenta USA Harry L. *Hopkins i szef sztabu armii USA George *Marshall, w czerwcu w Waszyngtonie: Roose-velt i Churchill, w lipcu w Londy­nie: Churchill, Hopkins i szef mor­skich operacji adm. Ernest J. King), w czasie których dopracowali postanowienia konferencji „Arcadia", ustalając, źe najpierw zostanie przeprowadzona inwazja na Afrykę Północną. Po inwazji na Afrykę (*„Torch") Roosevelt i Churchill spotkali się 12-23 stycznia 1943 r. w Casablan­ce (Maroko) na konferencji opatrzo­nej kryptonimem „Symbol".

Do udziału w niej zaproszono Józefa Stalina, jednakże nie przybył on ze względu na toczące się wówczas decydujące walki o *Stalingrad. Przywódcy zachodni uzgodnili, że warunkiem zakończenia wojny jest bezwarunkowa kapitulacja Nie­miec, powzięli decyzję o rozpoczę­ciu wspólnej ofensywy bombowej (Combined Bomber Offensive) z baz brytyjskich przeciwko Niem­com oraz ustalili, że następnym działaniem przeciwko Niemcom będzie lądowanie wojsk sojuszni­czych na *Sycylii. Ponadto udało się doprowadzić do tymczasowego pojednania gen. Henri *Girauda i gen. Charlesa de *Gaulle'a, którzy specjalnie przyjechali do Casablan­ki. Między 11 a 25 maja 1943 r. w Waszyngtonie na konferencji „Trident" Roosevelt i Churchill ustalili, że mimo trudnej sytuacji wojsk amerykańskich walczących na Pacyfiku nie zostaną tam prze­słane siły z rejonu Morza Śród­ziemnego, a wkrótce po przeprowa­dzeniu desantu na Sycylię rozpocz­ną się przygotowania do inwazji na Francję (wstępnie planowanej na 1 maja 1944 r.). Przedmiotem szczegółowej dyskusji była strate­gia działań na Dalekim Wschodzie; Amerykanie postanowili ograni­czyć pomoc dla wojsk *Czang Kai--szeka do dostaw lotniczych i nie angażować swoich wojsk w dzia­łania lądowe, natomiast Churchill zobowiązał się, że wojska brytyj­skie podejmą działania zaczepne w *Birmie.

W czasie konferencji w Quebecuoznaczonej kryptonimem „Qua-drant" Roosevelt i Churchill ustali­li 11-24 sierpnia 1943 r., że lądowa­nie wojsk Sprzymierzonych odbę­dzie się w *Normandii, natomiast inwazja na południową Francję (*„Anvil/Dragoon") przyjmie cha­rakter operacji wspierającej główne działania w północnej Francji. Po­nadto mianowali głównodowo­dzącego sił sprzymierzonych w po­łudniowo-wschodniej Azji adm. Louisa *Mountbattena. Pozostałe ustalenia dotyczyły prac nad bombą * atomową; obydwaj przywódcy uzgodnili, że jej użycie będzie wy­magało wspólnej decyzji, podobnie jak przekazanie innemu państwu informacji umożliwiających wypro­dukowanie tej broni. W październi­ku 1943 r. w Moskwie ministrowie spraw zagranicznych Stanów Zjed­noczonych, Wielkiej Brytanii i Związku Radzieckiego debatowa­li nad poprawą stosunków między mocarstwami wobec zbliżającej się konferencji na szczycie w Tehera­nie. Przedstawiciele Stanów Zjed­noczonych i Wielkiej Brytanii za­pewnili, że inwazja na Francję odbędzie się wiosną następnego ro­ku.

Wydano deklarację w sprawie odpowiedzialności nazistów za zbrodnie wobec ludności w oku­powanych państwach, ustalono powołanie Europejskiej Komisji Doradczej (European Advisory Commission), która miała opraco­wać zasady kapitulacji Niemiec oraz powojennej okupacji tego kraju i Austrii. Na konferencji w Kairze (krypto­nim „Sextant") 23-26 listopada Roosevelt i Churchill dyskuto­wali o strategii dalekowschodniej z Czang Kai-szekiem, podejmując istotne zobowiązanie polityczne. Zapewniali, że po wojnie Japonia utraci wszystkie terytoria podbite od 1914 r., łącznie z Koreą, a Man-dżukuo, Formoza i Peskadory (Penghu) powrócą do Chin. Podjęli również decyzję o ponownym spo­tkaniu w Kairze po zakończeniu konferencji w Teheranie. W Teheranie od 28 listopada do 1 grudnia 1943 r. trzej szefowie wielkich mocarstw, Roosevelt, Churchill i Stalin, spotkali się po raz pierwszy. Premier brytyjski przedstawił projekt lądowania wojsk sprzymierzonych na Bał­kanach, ale wobec braku poparcia ze strony Stalina wycofał się z tej propozycji.

Zapewniał, że chodziło mu jedynie o operację odwracającą uwagę wojsk niemieckich od rejonu głównej inwazji we Francji. Przy­wódcy mocarstw zachodnich po­twierdzili, że operacja ta nastąpi w maju 1944 r. (później przesunięta na 6 czerwca 1944 r.), Stalin zaś zgo­dził się rozpocząć w tym okresie wielką ofensywę na froncie wscho­dnim, co uniemożliwiłoby Niem­com przerzucenie części wojsk do Francji. W drodze powrotnej z Te­heranu Roosevelt i Churchill konfe­rowali 3-7 grudnia w Kairze na te­mat możliwości przeprowadzenia inwazji w Chinach oraz wciągnię­cia Turcji do działań po stronie państw sojuszniczych. W obydwu sprawach nie osiągnięto porozumie­nia. W czasie tej konferencji zapa­dła decyzja o mianowania gen. Dwighta D. * Eisenhowera główno­dowodzącym wojskami alianckimi w Europie. W Quebecu 12-16 września 1944 r. na spotkaniu oznaczonym „Octa-gon" Roosevelt i Churchill zaa­probowali opracowany przez gen. Eisenhowera plan działań wojsk sprzymierzonych po wkroczeniu na teren Rzeszy, omówili plany po­wojennego podziału Niemiec oraz ofensywy brytyjskiej w Birmie.

Pre­mier brytyjski zaoferował udział floty jego kraju w działaniach na Pacyfiku i faktycznie w marcu 1945 r. brytyjskie okręty utworzyły Task Force 57 w ramach 5 floty US Navy. 4 lutego 1945 r. Churchill, Roose-velt i Stalin spotkali się w Jałcie (kryptonim „Argonaut") i ustalili kształt stref okupacyjnych Niemiec oraz dyskutowali na temat dzia­łalności Narodów Zjednoczonych; Stalin postanowił wycofać żądanie przyznania członkostwa w tej orga­nizacji wszystkim 16 republikom radzieckim w zamian za zgodę mo­carstw zachodnich na członkostwo Białorusi i Ukrainy. Zgodzono się również co do prawa weta dla sta­łych członków Rady Bezpieczeń­stwa. W czasie tej konferencji wy­raźnie ujawniły się różnice stano­wisk w sprawie Polski, których jej uczestnicy nie zdołali przezwycię­żyć. Zawarto natomiast tajne poro­zumienie (ujawnione w 1946 r.) na temat przystąpienia Związku Ra­dzieckiego do wojny z Japonią w trzy miesiące po zakończeniu działań wojennych w Europie.

Ostatnia konferencja szefów trzech mocarstw odbyła się w Poczdamie 17 lipca - 2 sierpnia 1945 r. W pierwszym etapie wzięli udział: Churchill (któremu towarzyszył Clement *Attlee), Stalin oraz prezy­dent USA Harry *Truman. 26 lipca Churchill powrócił do Wielkiej Bry­tanii, aby zapoznać się z wynikami wyborów parlamentarnych, które je­go partia przegrała, i do Poczdamu już nie przyjechał, gdyż utracił sta­nowisko premiera; jego miejsce za­jął Attlee, któremu towarzyszył no­wy minister spraw zagranicznych Ernest Bevin. Decyzje podjęte w czasie tej konferencji były konse­kwencją ustaleń z wcześniejszych spotkań przywódców trzech mo­carstw i dotyczyły demilitaryzacji, denazyfikacji i podziału Niemiec na strefy okupacyjne; w sprawach Polski konferencja zatwierdziła za­chodnie granice na Odrze i Nysie Łużyckiej.

W czasie wojny, nieza­leżnie od spotkań przywódców wielkich mocarstw, odbywały się konferencje dyplomatów i eksper­tów ustalających sposób tworze­nia międzynarodowych instytucji; w efekcie serii spotkań w latach 1940^43 w Londynie i Waszyngto­nie utworzono Organizację Naro­dów Zjednoczonych do Spraw Po­mocy i Odbudowy (UNRRA). We wrześniu 1943 r. w Bretton Woods (USA) po serii konferencji zainspi­rowanych przez brytyjskiego ekono­mistę Johna Maynarda Keynesa utworzono Międzynarodowy Fun­dusz Walutowy i Bank Światowy oraz opracowano zasady polityki monetarnej; spotkania ekspertów w Dumbarton Oaks w sierpniu 1944 r. doprowadziły do zwołania konferencji w San Francisco, na której powołano do życia Organiza­cję Narodów Zjednoczonych.

Podobne prace

Do góry