Ocena brak

Koncepcje wewnątrz i zewnątrz sterowności

Autor /Chuck Dodano /04.07.2011

Mają one swoje duże znaczenie dla koncepcji behawioralnych i poznawczych. Istotą tej koncepcji jest twierdzenie, zgodnie z którym zachowanie jednostki może być stertowane przez czynniki zewnętrzne i wewnętrzne, a więc kontrolowane przez jednostkę.

Człowiek zewnątrzsterowny, jako wytwór zewnętrznie sterownie zorientowanej socjalizacji, to np. konformizm. To osoba bierna, niezdolna do podejmowania samodzielnych decyzji i kierowania własnym zachowanie.

Człowiek zewnątrzsterowny nie tylko nie daje się sterować, ale także sam stara się sterować innymi ludźmi. Im bardziej jest ktoś sterowany zewnątrz, tym bardziej stara się narzucić własną wolę niżej stojącym i zależnym od siebie jednostkom. Polega to na ciągłym kontrolowaniu zachowania i kierowaniu zachowaniem innych osób. Ludzie o takiej osobowości charakteryzują się niezwykłym respektem dla władzy oraz dużą skłonnością do uprzedzeń i nienawiści. Zgodnie z twierdzeniem F. Danbar, są to osoby mające trwały konflikt z autorytetem. Cechuje ich również podejrzliwość i sztywność poglądów. Aronson twierdzi, że wyznawanie konformistycznych wartości jest cechą charakterystyczna dla zewnątrzsterowności.

Oddziaływania socjalizacyjne, w których dominuje informowanie jednostki o tym, co się dzieje sprzyja formowaniu się człowieka wewnątrzsterownego. Oznacza to, że wewnątrzsterowność polega na tym, że osoba taka otrzymuje od otoczenia informacje o tym, czego ono od niego wymaga, ale dopasowuje je w zależności od swoich własnych możliwości. Człowieka takiego cechuje postawa aktywna, niezależność od innych ludzi, umiejętność podejmowania decyzji, ale również poczucie odpowiedzialności za ich planowanie i wykonanie. Jednak skrajna wewnątrzsterowność może doprowadzić do nieliczenia się z wymogami otoczenia, przybierając czasem formę wyobcowania (alienacji).

Z koncepcją zewnątrz- i wewnątrzsterowności wiąże się poczucie umiejscowiania kontroli - przekonanie o źródle kontroli i wzmocnień. To wymiar osobowości, którego bieguny stanowią takie zjawiska, jak przekonania o wewnętrznej kontroli wzmocnień lub brak takiego przekonania. Wiąże się to bardziej z cechami osobowości, niż z reakcjami na daną sytuację.

Poczuciu zewnętrznego umiejscowienia kontroli sprzyja między innymi autokratyczne wychowanie. Nie wytwarza się wówczas okazji do sprawdzenia przez jednostkę własnych możliwości do sposobów zachowania się człowieka. Wpływa na to również zmienność wymagań i oczekiwań. Wewnętrznemu umiejscowieniu kontroli sprzyja wychowanie demokratyczne.

Podobne prace

Do góry