Ocena brak

KONCEPCJE I TEORIE W PSYCHOLOGII KLINICZNEJ

Autor /Gawel Dodano /09.09.2011

Modeli używamy jednak także w sytuacji, gdy brak nam dobrej teorii naukowej. Dlatego też bardzo istotne znaczenie ma rozwój naukowych koncepcji lub reinterpretacja już istniejących teorii - przez zastosowanie funkcji krytycznej teorii do obszaru zdrowia i patologii. Może tu chodzić zarówno o teorie obejmujące podstawowe problemy, jak i koncepcje o węż­szym i bardziej ograniczonym znaczeniu.

Znalazło to także odzwierciedlenie w definiowaniu psychologii klinicznej. W okresie, gdy za sprawą nauk przyrodniczych upowszechniono w psycho­logii pojęcie oraz koncepcję homeostazy i przystosowania, określano psycho­logię kliniczną jako dziedzinę psychologii, która zajmuje się zaburzeniami przystosowania człowieka. Z czasem jednak uznano pojęcie przystosowania za wieloznaczne i zbyt konserwatywne, aby mogło wyjaśniać całą złożoność problemów związanych ze zdrowiem i patologią. Zastąpiono je więc pojęciem regulacji i samoregulacji jako podstawowym mechanizmem wyjaśniającym zaburzone i nie zaburzone formy zachowania rozumianego jako czynność ukierunkowaną na osiągnięcie celu, mającą swoją wewnętrzną strukturę i dynamikę. Stosując ogólną teorię celowego zachowania i teorię czynności można było określić zaburzenia zachowania jako te, które występują wówczas, gdy człowiek nie zaspokaja swoich potrzeb i nie spełnia wymagań otoczenia, czyli wykazuje zaburzenia regulacji pomiędzy sobą a środowiskiem, czyli w układzie podmiot-otoczenie. Uznano też, że przyczyny tych zaburzeń mogą tkwić w podmiocie i polegać na zaburzeniach osobowości lub pochodzić z zewnątrz czyli trud­nych, stresowych sytuacji.

W ramach ogólnej teorii zachowania rozwijano problematykę szkodliwych stresowych oddziaływań środowiska. Te koncepcje, jak wiemy, były i są nadal przedmiotem wielu intensywnych badań, bardzo istotnych dla psycho­logii klinicznej. Rozwijały się psychologiczne i poznawcze koncepcje stresu życiowego i ostatnio także stresu społecznego.

Zainteresowania wewnętrznymi czynnikami zdrowia i patologii przyczyniły się do ożywienia w psychologii klinicznej refleksji nad wkładem teorii osobowości do interpretacji zaburzeń i różnych form terapii. Tak więc w psychologii klinicznej, zwłaszcza w psychoterapii, podkreśla się możliwość ujmowania zdrowia i patologii na podstawie naukowych, psychologicznych koncepcji człowieka i koncepcji osobowości. Ten obszar wiedzy nazywa się w psychologii klinicznej wiedzą paradygmatyczną. Do niej można odwołać się w toku analizy zdrowia, zaburzeń, w podejściu diagnostycznym i stawia­niu celów terapeutycznych.

Podobne prace

Do góry