Ocena brak

KONCEPCJA TEORII RZECZYWISTOŚCI W MATERIALIZMIE DIALEKTYCZNYM

Autor /KiLLbiLL Dodano /07.07.2011

Filozofia marksizmu - materializm dialektyczny (zwany przez niektórych skrótowo diamatem) - zawiera ogólną teorię rzeczywistości (do której marksiści stosują niekiedy nazwę „ontologia") i teorię jej poznawania; według filozofii marksistowskiej zachodzi wzajemne powiązanie między ontologią a teorią poznania (przy czym mamy tu do czynienia z psychofizjologiczną socjologiczną koncepcją teorii poznania). Centralny problem teorii bytu - według omawianego poglądu - wyraŜa się  N pytaniu: Co jest pierwotniejsze, wcześniejsze, podstawowe - materia czy świadomość (duch)? Zależnie od odpowiedzi na nie otrzymujemy dwa zasadnicze stanowiska filozoficzne: materializm i idealizm.

Opowiedzenie się za materializmem prowadzi do pytań o bliŜszą charakterystykę materii (czasoprzestrzenność, zmienność, wieczność) i prawidłowości, które nią rządzą lub raczej którymi ona się rządzi (zagadnienie determinizmu), oraz o relacje między świadomością (psychiką) a materią. Formułuje się ogólne prawa rozwoju (prawa dialektyki), przeciwstawiając przy tym dialektykę metafizyce. W tym ujęciu dia-lektyka33 jest teorią rozwoju rzeczywistości (a następnie teorią jej badania), według której rzeczywistość jest całością złoŜoną z wzajemnie powiązanych i warunkujących się części (przedmiotów), podlegających ciągłym zmianom, skokowo wyłaniającym nowe postacie bytu; przyczyną (źródłem, motorem) sa-morzutnego ruchu rzeczywistości jest walka przeciwieństw (antagonizm sił) -każdy poszczególny przedmiot i cała rzeczywistość stanowią jedność przeci-wieństw (zwanych teŜ sprzecznościami).

Marksistowska koncepcja filozofii jako wiedzy istotnie związanej z naukami szczegółowymi, róŜniącej się od nich właściwie tylko stopniem ogólności roz-waŜań (filozofia zajmuje się rzeczywistością jako całością i poszukuje jej po-wszechnych cech i prawidłowości), jednakże nie przekraczającej perspektywy epistemologicznej tych nauk, powoduje,  że mamy tu do czynienia jakby z teorią przyrody, a nie teorią bytu. Właściwe zagadnienia egzystencjalne nie dochodzą do głosu na gruncie tej filozofii34. Teoria rzeczywistości jest tu syntezą teoryj lub wyników naukowych (ewentualnie takŜe doświadczenia pozanaukowego, praktyki społecznej) i - jak kaŜda synteza - musi być kierowana jakąś przewodnią koncepcją, selekcjonującą i porządkującą brane pod uwagę dane.

Jaka jest podstawa sformułowania i wyboru takiej koncepcji? Czy jest ona uogól-nieniem, ekstrapolacją, sprawdzalną hipotezą typu przyrodniczego? Jaki charakter mają: teza materializmu (wszystko, co istnieje, jest materią lub pochodzi i zaleŜy od materii) i prawa dialektyki? Te trudności przejawiają się np. w postaci dyskusji wśród filozofów marksistowskich na temat, czy naleŜy operować jednym pojęciem materii, czy dwoma: fizykalnym i filozoficznym35.

Podobne prace

Do góry