Ocena brak

Koncepcja prawna UE jako federacji

Autor /Alek Dodano /21.07.2011

Co rozumiemy pod podjęciem federacji? Jest to państwo związkowe, złożone z części składowych, które traktowane jest jak jeden podmiot prawa międzynarodowej i które jako całość dokonuje związanych z tym działań o charakterze prawno międzynarodowym.

W kontekście Unii Europejskiej należy zauważyć, iż:

  1. Elementy federacyjne stanowią istotny i nieodłączny element charakterystyki tej organizacji, jakakolwiek Unia z pewnością federacją nie jest. Nawet przy założeniu, że państwa członkowskie UE są częściami składowymi federacji europejskiej, to już nie da się obronić tezy, że wyłącznie Unia (jako federacja) jest traktowana jako jeden podmiot prawa międzynarodowego z pominięciem państw członkowskich, z którymi jest przecież immanentnie związana. Unia jest podmiotem, ale występującym obok państw członkowskich, a nie zamiast ich.

  2. Części składowe wchodzące w skład federacji nie są jednostkami wyposażonymi w suwerenność ani samodzielność w stosunkach międzynarodowych, a sama reprezentacja zewnętrzna zastrzeżona jest dla władz federalnych. W Unii Europejskiej natomiast, każde z państw członkowskich jest suwerenne i ma swobodę w zakresie kształtowania relacji międzynarodowych. Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa nie może być traktowana jako federalny wyznacznik Unii.

  3. Federację (jako podmiot prawa międzynarodowego) wyróżnia się na podstawie wewnętrznego zorganizowania struktur państwowych, przy czym jej status prawny każdorazowo określa konstytucja. W państwach federalnych (np. Niemcy czy Szwajcaria) podział kompetencji pomiędzy władzą federalną, a częściami składowymi oparty jest na konstytucji narodowej. O państwie federacyjnym można mówić wtedy gdy pomiędzy częściami składowymi a centrum stosuje się prawo wewnętrzne, a nie prawo międzynarodowe. Unia Europejska działa na podstawie prawa międzynarodowego, a argument mówiący, że stworzyła swój własny porządek prawny jest niewystarczający (władza prawodawcza pozostaje nadal w gestii państw członkowskich, a prawo UE zawiera więcej cech typowych dla prawa międzynarodowego niż krajowego.

  4. Zwolennicy Unii ocenianej przez pryzmat federalny wskazują, że Unia jako pierwsza z podmiotów niepaństwowych jest wyposażona w tak daleko idący mechanizm integracyjny – wspólną walutę euro. W rzeczywistości wskazuje to na wyjątkowo głęboki stopień współzależności gospodarczej państw członkowskich – unia walutowa zasadniczo ograniczyła ich kompetencje w tym zakresie. Nie naruszyło to jednak suwerenności państw członkowskich.

  5. Instytucja obywatelstwa Unii stanowi niewątpliwie element zaczerpnięty z federacyjnych koncepcji państwa. Jednakże w Unii stanowi to kategorię bardziej polityczną niźli prawną, jest raczej uznawana instytucja obywatelstwa za symboliczny wyraz idei, które legły u podstaw europejskich procesów integracyjnych.

Mimo nieprzeciętnego poziomu integracji wchodzących w skład Unii państw, unijne obywatelstwo nie doprowadziło do niwelacji poszczególnych obywatelstw narodowych.

     6. Traktat Konstytucyjny zawiera postanowienia odnośnie potencjalnego przekształcenia Unii w organizację międzynarodową, ale nie w bliżej określony rodzaj państwa.

Zapisy TK nie dają podstaw do głoszenia tezy o federalnym statusie UE. W odróżnieniu od osobowości prawno międzynarodowej statusu federalnego państwa nie można domniemywać. W związku z tym, że nie istnieje konstytucja w sensie państwowym, która ustanawiałaby ten status expressis verbis, odwoływanie się do federalizmu w kontekście ustrojowym UE jest bezprzedmiotowe. Najważniejsze w chwili obecnej jest to, że konstruujące Unię państwa członkowskie są za utrzymaniem statusu UE jako związku państw i nie ma woli ku ustanawiania jakiejkolwiek formy państwowości europejskiej jako ostatecznego rezultatu procesu integracji.

Podobne prace

Do góry