Ocena brak

Koncepcja państwa minimalnego

Autor /Ludwik Dodano /16.06.2011

Państwo minimalne to państwo ograniczające się do minimalnej interwencji, niezbędnej do prawidłowego funkcjonowania społeczeństwa obywatelskiego oraz zapewniające istnienie rynku.

Do minimalnych zadań państwa należą: stanowienie prawa, ochrona przed przemocą, ochrona przed kradzieżą, ochrona przed oszustwem, zapewnienie egzekwowania prawa oraz zapewnienie egzekwowania swobodnie zawartych umów.

Każde z tych zadań należy traktować jako warunek konieczny do zapewnienia prawidłowego funkcjonowania rynku. Najważniejszymi z nich, w przypadku rozpatrywania gospodarki rynkowej są stanowienie i egzekwowanie prawa. Warunki te kwalifikują bowiem poszczególne formy działalności gospodarczej, respektują prawo własności oraz określają związki pomiędzy poszczególnymi podmiotami gospodarczymi, wpływają na podział dochodu, efektywność i rozwój gospodarki. Zapewnienie przez państwo egzekwowania prawa sprawia, że hasła te nie są jedynie abstrakcyjnymi pojęciami. Działalność wymiaru sprawiedliwości i organów ścigania ma na celu zapewnienie ochrony zarówno obywatelom jak i przedsiębiorstwom, tak by mogły one korzystać z przysługujących im praw.

Wykonywanie nawet minimalnych zadań państwa wiąże się z ponoszeniem ogromnych kosztów, co sprawia, że konieczne stają się funkcje dodatkowe, zwane także pomocniczymi, do których należy na przykład opodatkowanie. Płacąc podatki obywatele partycypują bowiem w finansowaniu wydatków państwa.

'Jednostki mają prawa i są rzeczy, których ani żadna osoba, ani żadna grupa nie może nikomu zrobić...' W ten sposób Robert Nozick zaczyna swoją książkę: 'Anarchia, państwo, utopia', która jest od wielu lat pozycją fundamentalną klasycznego libertarianizmu. Głównym zadaniem postawionym przez autora jest określenie granicy dopuszczalności ingerencji w życie jednostki ze strony grupy; sprecyzowanie tych 'rzeczy', których czynienie osobie nie ma uzasadnienia moralnego.Nozick nie rozpoczyna swych rozważań od pytania: jakie państwo?, lecz: czy w ogóle państwo? i tym samym wchodzi w dyskurs z nurtem anarchizmu indywidualistycznego, o przekonaniu, iż istnienie państwa jest immanentnie związane z łamaniem praw człowieka. W części I 'Anarchii...' autor ukazuje proces powstawania państwa, podczas którego nie są naruszane niczyje prawa, a każda instytucja powoływana jest do życia przy dobrowolnej zgodzie osób w niej uczestniczących. A zatem państwo nie jest wewnętrznie niemoralne.

Punktem wyjścia jest Locke'owski stan natury, którego największymi mankamentami są trudności z rozwiązywaniem konfliktów i brak instytucjonalnej pomocy przy ochronie własności. W odróżnieniu jednakże od koncepcji Locke'a społeczność nie postanawia utworzyć sobie państwa, lecz zaczynają się tworzyć 'agencje ochrony', których zadaniem jest niwelować wady stanu bezpaństwowości. Dzięki temu powstanie państwa ma charakter nieintencjonalny, czyli opiera się na zasadzie 'niewidzialnej ręki'.Ze stanu natury wyłania się pewna ilość agencji ochrony, które zaczynają konkurować ze sobą, w wyniku czego pozostaje jedno dominujące stowarzyszenie, które, co ważne i często podkreślane przez Nozick'a, posiada prawa i tylko te prawa, które w stanie natury przysługują każdej jednostce - czyli prawo do ochrony własności i prawo do egzekwowania swoich praw. Konkurencja sprawia, o czym nie trzeba przekonywać zwolenników wolnego rynku, że pozostaje najlepsze stowarzyszenie (najlepsze w sensie: najbardziej pożądane).

Charakter oferowanej usługi przez agencje powoduje, że szybko wyłania się 'monopolista de facto' (czyli bardzo trudno konkurencji pojawić się i zająć miejsce monopolisty, aczkolwiek jest to możliwe), którego można nazwać państwem minimalnym - o funkcji ograniczonej do 'nocnego stróżowania' własności i wolności swych obywateli. Warto zauważyć, iż możliwe jest nie przystępowanie do państwa. Tylko taki zakres kompetencji stowarzyszenia jest dopuszczalny. Nozick często podkreśla słowa: 'Państwo minimalne jest najbardziej rozbudowanym państwem, jakie można usprawiedliwić.' Zdanie to nabiera wyjątkowej wagi i znaczenia w chwili, gdy Cywilizacja Europejska wkracza w ślepe uwielbienie dla demokracji, która powoduje, że realizacja idei państwa minimalnego jest prawie niemożliwa...

Podobne prace

Do góry