Ocena brak

Kompetencje Regionalnych Izb Obrachunkowych - Kompetencje w zakresie kontroli gospodarki komunalnej

Autor /Al99 Dodano /22.08.2011

Jedną z kompetencji, które przyznano izbom jest właśnie możliwość kontrolowania działalności komunalnej. Wspominam o tej funkcji RIO po to, by uwypuklić i wyodrębnić inne funkcje nadzorcze izb, m.in. funkcję nadzorczą.

Kontrolę gospodarki finansowej jednostek samorządowych sprawują izby obrachunkowe zgodnie z art. 62 ustawy o samorządzie terytorialnym. Organizację i zakres kontroli zakreśliła ustawa o RIO. Już w artykule pierwszym tej ustawy mowa jest o tym, że izby powołane zostały do kontroli gospodarki finansowej i zamówień publicznych gmin, związków międzygminnych, innych komunalnych osób prawnych i sejmików samorządowych. W art. 5 dodano zaś, że kontrola ta przeprowadzana jest na podstawie kryterium zgodności z prawem i zgodności dokumentacji ze stanem faktycznym. Kontroli podlegają także inne nie wymienione wyżej podmioty w zakresie wykorzystywania dotacji z budżetu gminy. Kontrola gospodarki finansowej w zakresie zadań administracji rządowej, które zostały zlecone gminom dokonywana jest także oprócz zgodności z prawem, na podstawie kryteriów celowości, rzetelności i gospodarności.

Ale czym jest sama kontrola ? Najogólniej: kontrola to działanie, które polega na zbadaniu istniejącego stanu rzeczy, porównaniu stanu stwierdzonego z zakładanym, stanem jaki przewidują odpowiednie normy postępowania i ustalenie rozbieżności między nimi. Organ kontrolujący nie ma zazwyczaj możliwości wpływania na działalność organów kontrolowanych, co najwyżej może wydawać pewne zalecenia, zwane inaczej zaleceniami pokontrolnymi. Kontrola w odróżnieniu do nadzoru jest zjawiskiem o charakterze doraźnym.

Kontrolę finansową sprawują inspektorzy RIO. Inspektorem może zostać tylko osoba wykazująca się odpowiednimi kwalifikacjami zawodowymi i ciesząca się nienaganną opinią. Nie może przecież kontrolować sfery działań budowlanych gminy specjalista od prowadzenia ewidencji księgowej.

Inspektorzy w czasie wykonywania kontroli i w związku z wykonywaną kontrolą mają prawo: żądać niezbędnych informacji dotyczących działalności kontrolowanych jednostek, wstępu na teren i do pomieszczeń jednostek kontrolowanych, wglądu w dokumentację związaną z dysponowaniem środkami pieniężnymi, zabezpieczenia dokumentów i innych dowodów. Inspektor z przeprowadzonej kontroli sporządza protokół, który podpisuje oprócz niego kierownik kontrolowanej jednostki i skarbnik. Następnie izba kieruje do kontrolowanej jednostki wystąpienie pokontrolne, wskazując źródła i przyczyny nieprawidłowości oraz osoby za to odpowiedzialne. Jednostka kontrolowana ma 30 dni na usunięcie nieprawidłowości lub zawiadomienie izby dlaczego tego nie zrobiła.

Działalność kontrolna izb sprowadza się do kontroli: kompleksowych, problemowych, doraźnych i sprawdzających.

Częstotliwość przeprowadzania kontroli kompleksowych gospodarki finansowej gminy została określona w ustawie o RIO, która zobowiązuje izby do ich podjęcia co najmniej raz na cztery lata. Właśnie te kontrole ujawniają najwięcej nieprawidłowości i naruszeń przepisów prawnych. Nieprawidłowości wykazane w toku tych kontroli występują w poszczególnych obszarach badanych przez inspektorów, a są to m.in.: planowanie i uchwalanie budżetu oraz dokonywanie zmian, realizacja dochodów, realizacja wydatków, inwestycje i remonty, gospodarka mieniem komunalnym, gospodarka pozabudżetowa, rachunkowość i sprawozdawczość.

Przeprowadzane przez izby kontrole problemowe uwzględniają następujące działania gmin: prawidłowość realizacji budżetu, gospodarowanie majątkiem komunalnym, finansowanie zadań inwestycyjnych, rozliczanie otrzymanych z budżetu państwa dotacji, ustalanie stawek podatkowych oraz pobór podatków i opłat lokalnych, zaciąganie kredytów i pożyczek przez gminy oraz udzielanie poręczeń, itp.

Kontrole doraźne wykonywane są w związku z bieżącą sygnalizacją o zaistniałych już nieprawidłowościach. Przeważnie są to wnioski radnych, prokuratury, wojewodów, Ministerstwa Finansów, a dotyczą m.in.: przeprowadzania kontroli rzetelności sporządzania przez służby finansowe gmin kwartalnych sprawozdań z wykonywania budżetu, zbycia przez zarząd gminy nieruchomości, prawidłowego wykorzystania środków na utrzymanie straży miejskiej, kwot wydatkowanych na zatrudnienie bezrobotnych do prac interwencyjnych i publicznych.

Podczas kontroli sprawdzających, zarządzanych przez Prezesa RIO, inspektorzy badają wykonanie zaleceń pokontrolnych. Należy jednak pamiętać, że izba nie jest w stanie wykonywać wszystkich kontroli doraźnych czy sprawdzających, a uzależnione to jest od uchwalonych wcześniej przez kolegium izby planów kontroli. Plany te dostosowane są do możliwości kadrowych RIO, ale na plan mają także wpływ uzyskiwane przez izby informacje o występujących w gminach nieprawidłowościach.

W trakcie działań kontrolnych inspektorzy często instruują pracowników samorządowych, jak w praktyce prawidłowo stosować przepisy z zakresu prawa finansowego. W wyniku prowadzonego instruktażu, w wielu przypadkach wskazane uchybienia są usunięte jeszcze przed zakończeniem prowadzonej kontroli.

Podobne prace

Do góry