Ocena brak

Kolejność pytań kwestionariuszowych

Autor /jolka Dodano /26.05.2014

Nie bez znaczenia z metodologicznego punktu widzeniajest także kolejność zadawanych pytań osobom badanym. Przede wszystkim pytania sondażowe powinny stanowić dla badanych pewną zwartą i logiczną całość. Chodzi głównie o to, aby podawane były w kolejności zgodnej z poczuciem logiki każdego z respondentów. Dlatego zazwyczaj najpierw zadaje się im pytania dotyczące ogólnych aspektów badanego problemu, a następnie pytania coraz bardziej zawężające jego zakres, czyli pytania bardziej szczegółowe będące niejako konkretyzacją pytań ogólnych (por. P. Daniłowicz, P.B. Sztabiński, 1990). Uporządkowanie w takiej kolejności pytań kwestionariuszowych nazywa się „konstrukcją lejkową”. Uchodzi ona za bezpieczniejszą dla badanego formę zadawania pytań, niż tzw. „konstrukcja odwróconego lejka”, tj. zadawanie najpierw pytań szczegółowych, a dopiero w drugiej kolejności pytań coraz to ogólniejszych. W przypadku konstrukcji lejkowych respondent ma możliwość „rozsmakowania się” w temacie, sugerowanym w ogólnym pytaniu, co z kolei może ułatwić mu odpowiedź na dalsze coraz bardziej szczegółowe pytania.

Niekiedy jednak zaleca się również konstrukcję odwróconego lejka. Mianowicie postępuje się tak wtedy, gdy mamy podstawy sądzić, że badany nie ma własnych przemyśleń na temat zadawanych mu pytań lub znajduje się w stanie silnego napięcia emocjonalnego (np. lęku) albo ma trudności w formułowaniu swych myśli (H. Grzegołowska-Karkowska, T. Szustrowa, 1986, s. 53 i n,).

Postuluje się również, by nie rozpoczynać od pytań zbyt trudnych lub wymagających osobistych wynurzeń. W przeciwnym razie łatwo można zniechęcić osoby badane do odpowiadania na kolejne pytania. Rozpoczynanie sondażu od pytań łatwych i nie krępujących wynika zwłaszcza z dwóch następujących powodów. „Po pierwsze — po udzieleniu odpowiedzi na większość pytań kwestionariusza, badany nabiera nawyku do odpowiadania na zadane pytanie, po drugie zaś — ewentualna niechęć do badania, wywołana drażliwym pytaniem, nie wpłynie już na całokształt odpowiedzi udzielanych wcześniej” (S. Szostkiewicz, 1961, s. 84). W związku z powyższym niektórzy zalecają, aby pytania odnoszące się do danych osobistych respondentów, jak wiek czy pochodzenie społeczne, nie zamieszczać na początku, lecz na końcu przygotowanego rejestru pytań. Obawiają się bowiem, że podane na początku mogą wywołać — przynajmniej u niektórych badanych — uczucie podejrzliwości i zniechęcenia do przeprowadzanych badań.

 

Podobne prace

Do góry