Ocena brak

KLUCZ

Autor /Borzymir Dodano /27.03.2012

Przyrząd do otwierania i zamykania zamków i kłódek; przen. sposób osiągnięcia, opanowania, zrozumienia, wyjaśnienia czegoś; system znaków służący dó nadawania depesz, kodowania i odczytywania szyfru, tajnego pisma; zob. Bryk; komentarz objaśniający w podręcznikach jęz., mat.; szyk lotu zbiorowego niektórych ptaków (żurawi, bocianów, gęsi) w czasie migracji, w kształcie litery V, ze szpicem w kierunku lotu; archit. zwornik, środkowy, szczytowy kliniec łuku a. niekt. typów sklepień; hakowato zakończona żerdź zad&piona o ślemię, element konstrukcyjny dachu chat wiejskich; wykaz do oznaczania zwierząt, roślin wg systematyki nauk.; muz. znak na początku pięciolinii, określający bezwzględną wysokość wszystkich linii (stosowane w notacji od X w.); przest. kilka folwarków, wsi pod wspólnym zarządem.

Klucz Dawidowy w Biblii, Izaj., 22, 22-25: „I dam klucz domu Dawidowego na ramię jego (tj. Eliachima); i otworzy, a nie będzie, kto by zamknął, i zamknie, a nie będzie, kto by otworzył; i wbiję go jako gwóźdź na pewnym miejscu... i zawieszą na nim wszystką sławę domu ojca jego."

Naród mię żaden nie zbawił ni stworzył;

Wieczność pamiętam przed wiekiem;

Klucz Dawidowy usta me otworzył,

Rzym nazwał człekiem.

C. Norwid, Moja ojczyzna, 13-16.

Klucze św. Piotra. Słowa Chrystusa do św. Piotra w Biblii, Ew. wg Mat., 16, 19: „I tobie dam klucze królestwa niebieskiego", stały się podstawą symboliki skrzyżowanych kluczy św. Piotra (oznaczających pełnię władzy papieża jako głowy kościoła i następcy św. Piotra), a także popularnego wyobrażenia św. Piotra jako klucznika i odźwiernego u bram Nieba.

Klucz i Biblia używane niegdyś jako próba sądu bożego. Biblię otwierano na Księdze Rut, 1, a. na psalmie 50, umieszczano w tym miejscu klucz od drzwi, tak aby rączka wystawała; Biblię związywano sznurkiem, a oskarżyciel i oskarżony trzymali ją wspólnie czubkiem serdecznego palca. Oskarżony musiał recytować słowa, których dotykały zęby klucza: „Boże, obmyj mię od nieprawości mojej i oczyść mię od grzechu!" Jeśli był winny, klucz winien był zwrócić się ku niemu, a księga upaść na podłogę; zob. też Sąd (boży).

Powieść z kluczem, fr. roman a clef, zawierająca jedną a. więcej postaci wziętych z życia, których rozpoznanie, pod zmienionymi przez autora imionami, jest często trudne a. niemożliwe dla czytelnika nie znającego środowiska (np. Wspólny pokój Z. Uniłowskiego).

Złożyć (oddać) klucze przekazać sprawowane funkcje, władzę itd., ustąpić. Oddanie a. odebranie kluczy od gospodarstwa było u staroż. Rzymian formą rozwodu. Klucznik szafarz na dawnych dworach; dawny odźwierny miejski, stróż bram miasta.

Wtem ciężka marzeniami na pierś spadła głowa,

I tak usnął ostatni Klucznik Horeszkowa.

A. Mickiewicz, Pan Tadeusz, 5, 904-05.

Podobne prace

Do góry