Ocena brak

KLIMAT I JEGO ZRÓŻNICOWANIE

Autor /niebieska Dodano /12.02.2014

Życie i działalność człowieka są ściśle związane ze środowiskiem, w którym przebywa. a warunki tego środowiska są kształtowane przez panujący tam klimat i czynniki pogodowe.

Klimat definiuje się jako charakterystyczny przebieg zjawisk pogodowych na danym obszarze w okresie .10-50 lat.

Klimat jest określany na podstawie wieloletnich obserwacji przebiegu pogody, zarówno jej stanów, jak i poszczególnych jej składników. Klimat na Ziemi kształtują trzy podstawowe proccsy klimatotwórczc: obieg ciepła, obieg wody i krążenie powietrza, oraz czynniki geograficzne, tj. układ lądów i oceanów oraz wysokość nad poziom morza. Klimat jest jednym z najważniejszych czynników ekologicznych wpływających na występowanie i życie organizmów. Pojęciem pokrewnym jest pogoda, przez którą rozumie się ogól zjawisk atmosferycznych zachodzących w danej chwili i micjscu w dolnych warstwach atmosfery (głównie troposfery). Jej stan określają składniki pogody, czyli właściwości fizyczne tropo-sfeiy, takie jak: temperatura powietrza, ciśnienie atmosferyczne, wilgotność, nasłonecznienie, sita i kierunek wiatru, zachmurzenie i rodzaj chmur, opady i osady atmosferyczne oraz ich rodzaj i wielkość, a także zjawiska atmosferyczne, jak np. burze, wichury, gradobicia i inne.

Ccchy charakterystyczne danego klimatu określają czynniki związane z zachodzącymi procesami meteorologicznymi, do których przede wszystkim należą: temperatura, wilgotność powietrza, opady atmosferyczne i wiatry. Oprócz wymienionych procesów, o klimacie decydują również takie czynniki jak wysokość Słońca i oświetlenie Ziemi, co pozwala na wyróżnienie stref termicznych: gorącej oraz dwóch stref umiarkowanych i dwóch zimnych. Znaczną rolę pełni także wzajemne oddziaływanie lądów i mórz powodujące wytworzenie się klimatów o   wyraźnych cechach morskich i lądowych.

Klimat morski - charakteryzuje się chłodnym latem, łagodną zimą oraz małymi rocznymi i dobowymi amplitudami temperatury powietrza - poniżej 23°C. Zbiorniki wodne wpływają na dużą wilgotność względną powietrza, co sprzyja istnieniu dużego zachmurzenia i powstawaniu opadów przez cały rok.

Klimat lądowy - charakteryzuje się upalnym latem, mroźnymi zimami, dużymi dobowymi i rocznymi amplitudami temperatury powietrza, które wynoszą ponad 23°C. Niska wilgotność powietrza i małe zachmurzenie decydują o niewielkiej liczbie opadów, występujących głównie w Iccic.

Charakter klimatu zależy także od wysokości nad poziomem morza, rzeźby terenu oraz warunków topograficznych, czyli ekspozycji, wielkości i ułożenia stoków. Z tego względu we wszystkich strefach klimatycznych występuje klimat górski. Jego cechą charakterystyczną jest obniżanie się temperatury powietrza wraz z wysokością oraz częsta inwersja temperatury w dolinach - w niższej warstwie istnieje temperatura niższa niż w wyższej. Typowe dla klimatu górskiego są także wiatry oraz występowanie znacznych opadów.

Mnogość czynników wpływających na kształtowanie się klimatów sprawia, że istnieją różne kryteria ich klasyfikacji. Najpowszechniej stosowany jest podział na strefy klimatyczne Ziemi wyróżnione ze względu na rozkład temperatur oraz w każdej strefie na typy klimatów - wyróżnione na podstawie rozkładu opadów. Zgodnie z tym podziałem na Ziemi występuje pięć stref klimatycznych:

1    - okołorównikowa. II - zwrotnikowa. Ul - podzwrotnikowa. IV - umiarkowana, V - okołobiegunowa (ryc 9.1).

I.    Strefa klimatów okolorównikowych - gorących, ze średnią roczną temperaturą powyżej 20’C, dzieli się na następujące klimaty:

a)    równikowy - duże opady, małe dobowe i roczne wahania temperatury (Kotlina Kongo. Nizina Amazonki i Archipelag Malajski);

b)    podrównikowy wilgotny - dwie pory deszczowe i suche, nieznaczne wahania temperatury (północna część Wyżyny Brazylijskiej, południowa część Wyżyny Gujańskiej, północna Australia, obrzeża Kotliny Kongo);

c)    podrównikowy suchy - sawannowy, z porą suchą i deszczową oraz znacznymi wahaniami •.emperatury (Sudan, środkowa i południowa część Wyżyny Brazylijskiej).

II.    Strefa klimatów zwrotnikowych, ze średnią temperaturą najchłodniejszego miesiąca od 10°C do 2()°C, w której wyróżnia się klimaty:

a) zwrotnikowy - skrajnie suchy (pustynny) - brak opadów, duże dobowe amplitudy temperatury (Sahara. Kalahari. Półwysep Arabski, wnętrze Meksyku, zachodnia i środkowa Australia);

h) zwrotnikowy morski - znaczna ilość opadów przez cały rok, malc wahania temperatury (Zatoka Meksykańska, Floryda, Australia Południowo--Wschodnia);

c) monsunowy gorący - duże opady w porze deszczowej, małe wahania tem-peratuiy (Indie. Indochiny);

III. Strefa klimatów podzwrotnikowych, zc średnią temperaturą najchłodniejszego miesiąca od 0°C do 10°C, w której wyróżnia się klimaty:

a)    śródziemnomorski - lata cieple, suche, zimy łagodne, wilgotne (europejskie i afrykańskie wybrzeża Morza Śródziemnego. Wyżyna Irańska. Kalifornia. Australia Południowa):

b)    podzwrotnikowy monsunowy - lata wilgotne, zimy suche (Korca. Chiny Południowo-Wschodnie):

c) pustynny ciepły - mało opadów, duże dobowe i roczne amplitud)' temperatury (Nizina Turańska. Gobi. Wielka Kotlina i Wyżyna Prerii w Ameryce Północnej):

IV.    Strefa klimatów umiarkowanych. ze średnią roczną temperaturą od 0°C

do HPC dzieli się na:

Klimaty umiarkowane ciepłe:

a)    morski - znaczne opady przez cały rok. małe roczne amplitudy temperatury (Europa Zachodnia):

b)    lądowy - małe opady, duże roczne amplitudy temperatury (Europa Wschodnia. Syberia Południowa, Kanada Południowa);

c)    przejściowy - duża zmienność stanów pogody (Europa Środkowa i niewielkie obszary północno-wschodnich stanów USA):

d)    monsunowy chłodny duże opady letnie, znaczne amplitudy temperatury (Chiny Północno-Wschodnie);

Klimaty umiarkowane chłodne:

a)    morski - łagodne zimy. chłodne lata. znaczne opady przez cały rok (Islandia. Norwegia);

b)    lądowy - krótkie chłodnc kito. długie mroźne zimy. mnlo opadów (środkowa Syberia, środkowa Kanada, południowa Argentyna);

V.    Strefa klimatów okulobiegunowych. zc średnią temperaturą poniżej 0°C

wyróżnia klimaty:

a)    subpolarny - temperatura najcieplejszego miesiąca wynosi nieco powyżej 0"C (Alaska, północna Kanada i północna Syberią);

b)    polarny - mrozy przez cały rok i intensywne opad)' śniegu (Antarktyda. Arktyka i Grenlandia).

W ogólnej ocenie czynników klimatycznych należy przyjąć, że do stref klimatycznych najkorzystniejszych dla rozwoju rolnictwa należą: strefa klimatów umiarkowanych i strefa klimatów podzwrotnikowych.


 

Podobne prace

Do góry