Ocena brak

Kim był Marcello Malpighi?

Autor /Zenek Dodano /31.01.2012

Włoski anatom Marcello Malpighi, dzięki wykorzystaniu mikroskopu do badania tkanek zwierzęcych i roślinnych^ w 1661 roku odkrył niewidoczne gołym okiem naczy­nia włosowate, które transportują krew do wszystkich części organizmu.
Odkrycie Malpighiego stanowiło przełom w rozumieniu zasady działania układu krwionośnego. Ludzie sądzili, że krew w naczyniach krwionośnych porusza się falami naj­pierw w kierunku serca, a potem w przeciwnym, na wzór przypływów i odpływów morza. Na ko­niuszkach naczyń krew miała zmieniać się w ciało. Trzydzieści trzy lata przed odkryciem Malpighiego, w 1628 r. angielski naukowiec i anatom, William Harvey, opisał krążenie krwi w organizmie, ale w jego teorii podstawowa kwestia pozostała nie rozwiązana. Według Harvey'a w układzie krwio­nośnym musiał istnieć system mikroskopijnych naczyń krwionośnych łączących tętnice z żyłami, czego angielski naukowiec nie był w stanie udo­wodnić. Badania Malpighiego potwierdziły praw­dziwość teorii Harvey'a.

Malpighi urodzony w 1628 roku w Crevalcore (obecnie północne Włochy) studiował filozofię i medycynę w Bolonii. W wieku 21 lat stracił ro­dziców. Choć władze uniwersyteckie były prze­ciwne przyjęciu go na studia w Bolonii, ponieważ nie pochodził z tego miasta, jednak udało mu się w końcu dostać na tamtejszy uniwersytet. Studia ukończył w 1653 roku, po czym został członkiem znamienitego dziewięcioosobowego stowarzysze­nia dyskusyjno-badawczego Coro Anatomico, któ­rego celem były badania nad funkcjonowaniem ludzkiego organizmu. Malpighi poślubił córkę jednego ze swoich nauczycieli i podjął pracę na uniwersytecie jako wykładowca logiki.
W następnym roku został profesorem medycy­ny teoretycznej na uniwersytecie w Pizie, gdzie nawiązał przyjaźń z Giovannim Borellim, mate­matykiem i przyrodoznawcą, który badał pracę mięśni. Niestety, Malpighi ściągnął na siebie kło­poty, kiedy zaczął podważać tradycyjne, nie zmie­nione od czasów starożytnych, teorie medyczne i musiał opuścić Pizę.

W 1659 roku Malpighi powrócił do Bolonii, a rok później rozpoczął badania nad budową płuc, o któ­rych jego współcześni wiedzieli bardzo niewiele. Pierwsze badania przeprowadził na płucach psów i w styczniu następnego roku wiedział już, że powietrze w jakiś sposób łączy się z krwią w mikro­skopijnych naczyniach krwionośnych. Następnie, w marcu 1661 r., Malpighi zaczął badać płuca żaby, które są bardziej przezroczyste od płuc psa. Posłu­gując się mikroskopem, jako pierwszy zauważył pęcherzykowatą budowę płuc i zaobserwował mik­roskopijne naczynia krwionośne. Podobną siatkę naczyń stwierdził także w rozdętym pęcherzu mo­czowym żaby. Odkrycia Marcello Malpighiego szybko wzbudziły zazdrość kolegów, którzy za­częli utrudniać mu prowadzenie dalszych badań. W 1662 r. uczony przeniósł się do Messyny na Sy­cylii, gdzie objął stanowisko profesora medycyny na uniwersytecie. Tam prowadził badania nad ana­tomią języka i opisał kubki smakowe, które uznał za zakończenia nerwowe.
Malpighi badał także obserwowaną pod mikro­skopem strukturę mózgu, nerw wzrokowy oraz głębsze warstwy skóry zawierające pigment. Na­ukowiec zauważył występowanie szarej i białej istoty w mózgu (komórek i włókien nerwowych), a w 1665 roku zaobserwował czerwone krwinki i domyślił się, że one właśnie nadają krwi barwę. W1666 roku na podstawie analizy mikroskopowej wykazał, że wątroba jest gruczołem wydzielania wewnętrznego. Udowodnił ponadto, że żółć nie jest wytwarzana w woreczku żółciowym, jak wcze­śniej sądzono, ale w wątrobie, i że dostaje się do jelita cienkiego przez przewód żółciowy.
W 1667 roku Malpighi ponownie wrócił do Bo­lonii, gdzie prowadził badania między innymi nad nerkami, śledzioną i budową kości. W następnym roku jego pracami zainteresowało się Towarzystwo Królewskie w Anglii. Malpighi otrzymał honorowe członkostwo tej organizacji naukowej - był pierw­szym Włochem, który dostąpił tego zaszczytu. Od tej chwili wszystkie prace Malpighiego drukowa­no w Londynie.

Serce jedwabnika.
Przez całe swoje życie Malpighi rozwiązywał coraz to nowe problemy. W1669 roku rozpoczął badania nad jedwabnikiem, podczas których zaobserwował serce owada, składające się z wielu komór, budowę układu nerwowego i narządów rozrodczych. Prze­prowadził szczegółowe badania nad larwą jed­wabnika, a także gruczołami przędnymi i pow­stawaniem jedwabnego oprzędu - kokonu. Opisał narządy wydalnicze u owadów, nazwane później cewkami Malpighiego.
Malpighi zajmował się jeszcze między innymi anatomią szarańczy i pszczół; udało mu się odkryć system tchawek i przetchlinek u owadów. W dzie­dzinie embriologii badał rozwój kurczęcia w jaju.
Malpighi kontynuował prace naukowe, badając budowę anatomiczną roślin, analizując strukturę komórki i ruch soków w roślinach; pierwszy opi­sał budowę nasienia i przebieg kiełkowania. W ro­ku 1680 podjął pionierskie badania nad odciskami palców. Wszystkie swoje prace ilustrował sam szczegółowymi, odręcznymi rysunkami.
W1684 roku bolońska willa Malpighiego stanę­ła w płomieniach. Ogień strawił jego książki i rę­kopisy, a mikroskopy i inne przyrządy uległy znisz­czeniu. Niedługo potem papież Innocenty XII zaproponował Malpighiemu stanowisko osobiste­go lekarza. Propozycja taka była wielkim zaszczy­tem, więc naukowiec przeprowadził się do Rzymu.
W następnych latach był obsypywany kolejnymi honorami, między innymi został wybrany człon­kiem College of Doctors of Medicine, jego nazwi­sko zostało wpisane na listę rzymskich patrycjuszy i otrzymał tytuł księcia.
Wszystkie te wyróżnienia nie powstrzymały kry­tyki ze strony wielu kolegów. Wątpili oni, czy roz­liczne odkrycia naukowca w jakikolwiek sposób przydadzą się w praktyce medycznej. Malpighi nie mógł w zdecydowany sposób odeprzeć zarzutów: nie był bowiem w stanie przewidzieć, jakie leki i sposoby leczenia zostaną wynalezione dzięki jego pracom badawczym. Po wielu latach stwierdzono, że Malpighi był medycznym odpowiednikiem wielkiego myśliciela żyjącego niemal w tym sa­mym czasie, Galileusza. Podczas gdy Galileusz wykorzystał urządzenia optyczne do badania ukła­du słonecznego, Malpighi badał wnętrza żywych organizmów dokonując równie ważnych odkryć.

Do góry