Ocena brak

KIERUNKI ROZWOJU HANDLU MIĘDZYNARODOWEGO WE WSPÓŁCZESNEJ GOSPODARCE ŚWIATOWEJ

Autor /Zachary Dodano /05.01.2012

Na handel międzynarodowy składa się przepływ czynników produkcji, towarów i usług. W zakres pierwszego z 3 składników wchodzi: kapitał, praca, ziemia i zasoby naturalne.

Oprócz tego istotnie zwiększył swe znaczenie także przepływ wiedzy technicznej. Współcześnie w gospodarce mamy do czynienia z intensywną wymianą towarów i usług czynników produkcji. Najmniej intensywnie rozwija się międzynarodowa wymiana zasobów pracy. Dzieje się tak głównie ze względów politycznych (np. obawa przed wynarodowieniem, bezrobociem, obniżeniem poziomu płac). Przeszkody te są zmniejszane przez procesy integracyjne, ale tylko w ramach ugrupowań politycznych.

Intensywny i szybko rozwijający się jest przepływ kapitału. Przede wszystkim dlatego, że przynosi zysk właścicielowi inwestującemu, a korzyści odbiorcy inwestycji. Bardzo duże i szybko rosnące jest też znaczenie transferu wiedzy technicznej. Nie jest ona bezpośrednim czynnikiem produkcji, ale produktem działalności naukowej i doświadczenia. Jest przekazywana za pośrednictwem wielu różnych kanałów (patrz 7 pyt)i nośników.

1. TEORIE NEOCZYNNIKOWE ich istota sprowadza się do rozszerzenia rozważań E. Heckschera, B. Ohlina i P.A. Samuelsna na większą liczbę czynników produkcji niż tylko kapitał i praca. Autorzy tych teorii opierając się na zasadzie kosztów względnych uważają za celowe uwzględnienie dodatkowo zasobów naturalnych oraz niejednorodności czynników pracy i kapitału. Proponują m.in. dzielić pracę na prostą i złożoną, kapitał zaś na rzeczowy i tzw. kapitał ludzki, który w zasadzie jest niczym innym jak tzw. pracą złożoną.

Wspólnym mianownikiem wszystkich tych teorii jest uogólnienie zasady obfitości zasobów, zgodnie z którą każdy kraj powinien eksportować towary, których wytwarzanie wymaga większego zastosowania relatywnie obfitych czynników produkcji i jednocześnie importować towary, których produkcja wymaga większego zastosowania czynników względnie mało obfitych. Stosowanie tej zasady zawsze przynosi mniejsze lub większe korzyści.

2. TEORIE NEOTECHNOLOGICZNE (teoria luki technologicznej, teoria cyklu życia produktu i teoria korzyści skali) uwzględniają zmiany spowodowane ciągłym rozwojem postępu technicznego. Można mówić o pewnym uzupełnianiu się tych teorii. W teorii luki technologicznej kładzie się nacisk na możliwości rozwoju korzystnego handlu dzięki międzynarodowym różnicom w poziomie wiedzy technicznej i w tempie postepu technicznego. Możliwości te są również podkreślane przez autorów teorii cyklu życia produktu, zgodnie z którą handel międzynarodowy stanowi pochodną przechodzenia danego produktu-innowacji kolejno przez trzy fazy:

1. Fazę innowacyjną,

2. Fazę dojrzewania

3. Fazę standaryzacji.

Dobrym uzupełnienie obu tych teorii jest teoria korzyści skali produkcji i zbytu. Według autorów tych teorii korzyści skali i zbytu występują wtedy, gdy rozmiary produkcji i zbytu rosną szybciej niż nakłady czynników produkcji (np. podwojeniu nakładów czynników towarzyszy trzykrotny wzrost rozmiarów produkcji) Można przy tym mówić o statycznych (krótkookresowych) oraz dynamicznych (średnio- i długookresowych) korzyści skali.

Z korzyściami statycznymi mamy do czynienia wtedy, gdy wskutek specjalizacji zwiększają się serie sprzedaży, co prowadzi do obniżenia jednostkowych kosztów wytwarzania dzięki zmniejszeniu częstotliwości przestawiania aparatu produkcyjnego, wzrostowi wydajności pracy zatrudnionych, rozłożeniu kosztów stałych (np. kosztów projektowania) na większą liczbę jednostek, a także dzięki dokonywaniu drobnych, stopniowych usprawnień stosowanej techniki produkcji (ulepszenia sposobu wytwarzania w związku z kumulowaniem doświadczeń produkcyjnych itd.). Natomiast dynamiczne korzyści skali produkcji i zbytu mają miejsce wtedy, gdy występują bardziej radykalne zmiany techniki produkcji i obrotu handlowego, co powoduje m. in. poprawę technologii wytwarzania, zwiększenie zdolności produkcyjnej urządzeń wytwórczych czy wzrost ich sprawności.

3. TEORIE POPYTOWO-PODAŻOWE, tj. teorie, których autorzy eksponują - oprócz czynników podażowych - znaczenie czynników po stronie popytu, a ściślej kształtowanie się jego rozmiarów i struktury. Nawiązując niewątpliwie do rozważań B. Ohlina, autorzy tych teorie starają się udowodnić, że jedną z istotnych korzyści z rozwoju handlu międzynarodowego jest lepsze zaspokojenie potrzeb konsumentów oraz inwestorów (ilościowo oraz - czy nawet przede wszystkim - pod względem jakościowym).

Twierdzą oni, że bardzo istotne jest rozwijanie tzw. handlu wewnątrzgałęziowego (wewnątrzgałęziowego podziału pracy), którego istota sprowadza się do jednoczesnego importu i eksportu wyrobów tych samych gałęzi i branż (w tym zespołów, podzespołów i części składowych wyrobów gotowych). Rozwijanie tego typu podziału pracy i handlu jest ważne dlatego, że-oprócz możliwości lepszego zaspokojenia potrzeb konsumentów oraz osiągania korzyści skali w sferze produkcji i zbytu - przyczynia się on do lepszego wykorzystania zasobów. Istotną korzyścią z rozwoju handlu wewnątrzgałęziowego jest wreszcie - co warto podkreślić - znaczne osłabienie trudności w realizowaniu procesów restrukturyzacyjnych. Właśnie dlatego rozwój tego handlu można wykorzystać jako istotny instrument przeciwdziałania tendencjom protekcjonistycznym zarówno we własnym kraju, jak i partnerów gospodarczych.

Podobne prace

Do góry