Ocena brak

Kierunek naczyń

Autor /Karoline Dodano /18.01.2012

Poszczególne tętnice mają określone terytoria, w których się rozgałęziają. Całe ciało podzielone jest na pewną ilość większych i mniejszych obszarów odżywczych, które się znów dzielą na mniejsze części odpowiednio do drobniejszych odgałęzień pni tętniczych. Z reguły narząd czerpie swe unaczymenie z najbliższego sąsiedztwa, które wysyła do niego naczynie główne; poza tym narząd ten przeważnie otrzymuje krew również, choć zazwyczaj w znacznie mniejszym stopniu, z obszarów sąsiednich przez naczynia pomocnicze, które nieraz odgrywają jednak bardzo ważną rolę.

W zasadzie tętnica zdąża do swego obszaru najkrótszą, prostą drogą. Często jednak kieruje się ona znacznie dłuższą drogą okrężną, jeżeli narząd zaopatrywany przez daną tętnicę ulega przesunięciu. Tak np. w związku ze zstępowaniem gruczołów płciowych i ich zasadniczą zmianą położenia główne ich naczynie, t. jądrowa czy t. jajnikowa rozpoczynają się w miejscu pierwotnego położenia tych narządów u zarodka na wysokości górnych kręgów lędźwiowych, nie odgałęziają się zaś z najbliżej położonych pni tętniczych.

Nieraz naczynie przyjmuje kierunek łukowaty w związku ze znaczną ruchomością narządu, który zaopatruje. Łukowaty przebieg mają np. naczynia tarczowe w związku z pionową przcsuwalnością gruczołu tarczowego przy wdechu i wydechu, czy w silnych zgięciach głowy itp.

Niektóre naczynia przebiegają wężowato czy śrubowa to, zaopatrując narządy o zmiennej pojemności. Np. tętnica maciczna, która wzdłuż brzegu macicy biegnie silnie śrubowato, podczas ciąży znacznie się wydłuża. Również tętnice pęcherzowe biegną wężowato na pustym pęcherzu i wyprostowują się na pęcherzu wypełnionym. Śrubowate wygięcie widzimy też w naczyniach dążących do narządów o zmiennym kształcie, jak w tętnicach wargowych czy językowych.

Obok powyższych wygięć wężowatych, które możemy nazwać fizjologicznymi, występować mogą wygięcia starcze, które spotykamy w późniejszym wieku. Wtenczas stan napięcia podłużnego tętnic zmniejsza się, o czym już była mowa, i niektóre z nich wydłużają się układając się silnie wężowato. Objaw ten występuje szczególnie wyraźnie np. na tętnicy skroniowej powierzchownej czy ramiennej lub promieniowej.

Większe naczynia przebiegają po stronie zgina czy stawu (jak np. t. pachowa, t. ramienna, t. udowa, t. podkolanowa); oplata go siatka tętnicza (rele arte-riosum ). w której krew w czasie ruchów stawu nie ulega mechanicznemu zahamow-aniu. stronie zginaczy naczynia są bardziej ochraniane i ulegają mniejszemu rozciąganiu na długość niż po stronie prostowników . Po stronie zgięcia w czasie ruchu *iawu naczynia nieznacznie oddalają się od niego z powodu swego napięcia podłużnego; oddalenie to choć niewielkie zapobiega załamaniu się naczynia. Dalszą ochroną naczyma jest otaczająca je tkanka tłuszczowa szczególnie silnie rozwinięta np. w jamie pachowej czy w dole podkolanowym. Jednak w najsilniejszym zgięciu pomimo tych środków ochronnych ucisk mięśni, np. w stawie łokciowym, może bardzo silnie osłabić tętnienie t. promieniowej, zaś w nagłym i silnym zgięciu kolana zanika tętno t. piszczelowej tylnej.

ł ym niemniej położenie pnia tętniczego po stronie zginaczy stawów ma bezsprzecznie duże znaczenie i korzystnie wpływa na niezakłócalny, dogodny przepływ krwi. Widzimy to w przypadkach, kiedy położenie i ruchy stawu ulegają zasadniczej zmianie; wtedy zagrożone łożysku tętnicze zostaje zaniechane i zastąpione nowym, bezpieczniejszym.

W ten sposób daje się wytłumaczyć, że np. główny pień tętniczy kończyny dolnej, który u płazów, gadów i ptaków przebiega wspólnie z n. kulszowyrn po stronie grzbietowej stawu biodrowego (t. kulszowa), u ssaków zostaje zastąpiony przez t. udową położoną po stronic zginaczy tego stawu. Razem ze zmianą położenia oraz ruchów miednicy i uda następuje zmiana przebiegu drogi naczyniowej. Natomiast n. kulszowy zachowuje swoje stare położenie po stronic grzbietowej. Jest to jeden z licznych przykładów potwierdzających, że w rozwoju filo- i ontogenetycznym nerwy obwodowe są znacznie bardziej konserwatywne niż naczynia obwodowe.

Podobne prace

Do góry