Ocena brak

KASA IM. MIANOWSKIEGO, Kasa Pomocy dla Osób Pracujących na Polu Naukowym im. dr. Józefa Mianowskiego

Autor /ortografia Dodano /27.02.2012

KASA IM. MIANOWSKIEGO, Kasa Pomocy dla Osób Pracujących na Polu Naukowym im. dr. Józefa Mianowskiego, instytucja nauk., zał. 1881 w Warszawie dla uczczenia pamięci J. Mianowskiego, rektora —> Szkoły Gł. 1862-69. Powstała z inicjatywy byłych profesorów i wychowanków Szkoły; starania ich, rozpoczęte 1879, miały na celu stworzenie instytucji nauk. w Warszawie, pozbawionej takiej placówki; zakończone zostały w lipcu 1881 zatwierdzeniem przez władze rosyjskie K. im. M. jako organizacji powołanej w zasadzie do zbierania funduszów społecznych. W październiku tegoż roku K. im. M. rozpoczęła działalność. W skład pierwszego Komitetu weszli: T. Chałubiński (prezes), P. Chmielowski, K. Deike, K. Dobrski, M. Godlewski, W. Holewiński, S. Kronenberg, J. Natanson, H. Sienkiewicz, F. Śliwicki, H. Struve i F. Sulimier-ski; z tego też grona rekrutowali się przyszli długoletni działacze instytucji. Do nieoficjalnych inicjatorów należał A. Świętochowski. Podstawą materialną działalności K. im. M. były darowizny J.N. Jaśkowskiego, J. Natansona, Z. Pileckiego, a w okresie późniejszym - zapis inż. W. Zglenickiego 1904. W praktyce K. im. M. - wykraczając poza ramy statutowe, inicjowała i finansowała działalność różnych placówek badawczych (m. in. prace TMH i TNW, powstanie Obserwatorium Magnetycznego w Anielinie pod Świdrem i in.) oraz wydanie wielu podręczników (m. in. Historii literatury polskiej i Dziejów krytyki literackiej w Polsce P. Chmielowskiego), monografii, dzieł encyklopedycznych i słownikowych, serii wydawn. (m. in. Biblioteka Filoz. pod red. H. Struvego, —> Biblioteka Zapomnianych Poetów i Prozaików Pol. pod red. T. Wierzbowskiego, Prace Filologiczne, Poradnik dla Samouków, Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i krajów Słowiańskich, Słownik języka polskiego (tzw. Słownik warszawski J. Karłowicza, A.A. Kryńskiego i W. Niedźwiedzkiego). Monografie w zakresie dziejów nowoż. pod red. Sz. Askenazego, Encyklopedia staropolska Z. Glogera, Literatura polska G. Korbuta i in.); K. im. M. wspierała finansowo również m. in. badania etnogr. L. Krzywickiego, O. Kolberga, S. Adalberga, prace z zakresu psychologii E. Abramowskiego i J. Ochorowi-cza; udzielała zasiłków pisarzom, krytykom i historykom literatury (m. in. K. Gliński, W. Izdebska, J. Papi, S. Brzozowski, I. Matuszewski, M. Kridl, Z. Urbanowska, J. Łuszczewska i in.). Po 1918 korzystała z dotacji państw., kontynuując prace wcześniejsze i prowadząc od 1929 własną działalność wydawniczą. Organem K. im. M. był rocznik Nauka Pol. (1918-47); 1951 agendy K. im. M. przejęło TNW, a nast. PAN.

Z. SZWEYKOWSKI Zarys historii K. im. M., Nauka Pol. 15 (1932) i nadb.; Pamiętnik obchodu pięćdziesięciolecia K. im. M. tamże 16 (1932) i nadb.; J. KULCZYCKA-SALONI Życie literackie Warszawy wiatach 1864-1892, W. 1970.

Ewa Rohozińska

Podobne prace

Do góry