Ocena brak

Karol Marks (1818 - 1883) i Fryderyk Engels (1820 - 1895) - Antropologia

Autor /BenTen Dodano /14.07.2011

Marks i Engels twierdzili,  że człowiek jest zarazem jednostką przyrodniczą i społeczno-historyczną. O człowieku jako jednostce przyrodniczej pisali, że: 

- bez uwzględnienia określonej organizacji cielesnej staje się teoretycznym widmem;

- jego  życie psychiczne jest nierozerwalnie związane z mózgiem i z ludzkim systemem nerwowym; 

-  w rzeczywistości badanej spotkać można tylko ludzi konkretnych, „z krwi i kości”, ludzi, którzy mają swoje wymagające bezwzględnego zaspokojenia potrzeby.    Mówiąc o człowieku jako istocie społecznej (Marks nawiązywał tu do tezy Arystotelesa, że człowiek to zoon politikon) rozumieli przez to, iż: 

- człowiek działa tylko wspólnotowo;

- działając posługuje się mową;

-  w procesie działania podlega socjalizacji.     

Istotną cechą działalności człowieka jest celowość. Cel filozofowie ci definiowali jako przyszły, wyobrażony stan rzeczy, który człowiek zamierza uzyskać w wyniku działania.  Działalność ludzka określona była przez Marksa jako praktyka społeczna, przez co rozumiał, iż człowiek działając przekształca otaczającą go rzeczywistość, i że owa zmieniona rzeczywistość przekształca człowieka.   

Pojęcie „człowiek jako istota historyczna" oznacza: że   

- historię człowieka tworzą zmienne formy jego bytowania;

- społeczna historia ludzi jest zarazem historią indywidualnego rozwoju człowieka;

- człowiek jest istotą, która ciągle zmienia swoje możliwości, sposoby działania i samorealizacji.     

W pracach Marksa i Engelsa odnaleźć można takie wartości, jak wolność; świadoma działalność; uniwersalność rozwoju człowieka; wszechstronna produkcja, wolna od fizycznej, bezpośredniej potrzeby; produkcja według „praw piękna”, ogólna emancypacja człowieka, zawierająca w sobie emancypacje cząstkowe; humanizm rozumiany jako rozwiązanie konfliktu między człowiekiem a przyrodą oraz człowiekiem a człowiekiem; praca zastąpiona swobodną twórczością; człowiek jako wartość najwyższa; wspólnotowość istnienia ludzkiego; emancypacja proletariatu; równość i sprawiedliwość.     

Humanizm rozumiany był przez nich jako: 

- powiązanie emancypacji i rozwoju osobowości z walką o przezwyciężenie różnych form wyzysku człowieka przez człowieka oraz stworzenie warunków do przekształcenia pracy w swobodną twórczość;

- uwłaszczenie producentów, tj. uspołecznienie  środków produkcji, skutkiem czego miałby zaistnieć taki stan życia społecznego, w którym produkt nie panowałby nad producentem;   

- zniesienie podziału pracy na materialną i duchową.     

Rewolucja ekonomiczna i polityczna powinna przekształcić się w permanentną rewolucję kulturalną, nieustanne przezwyciężanie alienacyjnej formy rozwoju społecznego. „Ta <> - pisali Marks i Engels - może oczywiście być zniesiona tylko przy dwóch praktycznych przesłankach. Musi się stać siłą <> [...] musi uczynić wielką masę ludzkości zupełnie

<> i stojącą jednocześnie w sprzeczności z istniejącym  światem bogactwa i wykształcenia, a jedno i drugie ma za przesłankę olbrzymi wzrost siły wytwórczej, wysoki stopień jej rozwoju. Z drugiej strony, ten rozwój sił wytwórczych (co zakłada już empiryczne urzeczywistnienie powszechnodziejowej, nie zaś tylko lokalnej działalności  życiowej ludzi) jeszcze dlatego stanowi absolutną przesłankę praktyczną, że bez niego musiałby się stać powszechnym tylko niedostatek, a wraz z nędzą musiałaby się znów rozpocząć walka o rzeczy nieodzowne i wrócić by musiało całe dawne paskudztwo; następnie dlatego,  że tylko na uniwersalnym rozwoju sił wytwórczych zasadzają się uniwersalne stosunki ludzi ze sobą, stąd, z jednej strony, zrodzone we wszystkich narodach jednocześnie (powszechna konkurencja) zjawisko

<> masy czyni każdy z tych narodów zależnym od przewrotów w innych; wreszcie rozwój ten sprawia,  że na miejsce jednostek lokalnych przychodzą jednostki powszechnodziejowe, empirycznie uniwersalne.     

Komunizm jest empirycznie możliwy tylko jako czyn narodów panujących, dokonany

<> i równocześnie, co zakłada uniwersalny rozwój siły wytwórczej i związanych z tym stosunków między ludźmi w skali  światowej[...] Komunizm jest dla nas nie stanem, który należy wprowadzić, nie ideałem, którym miałaby się kierować rzeczywistość. My nazywamy komunizmem rzeczywisty ruch, który znosi stan obecny”.

Podobne prace

Do góry