Ocena brak

Karl Pearson (1857 - 1936) - Gnoseologia

Autor /BenTen Dodano /14.07.2011

Nauka przedstawia wiedzę o świecie. Nie stawia pytania: „dlaczego”, a tylko „co” i „jak”. Jest to wiedza pewna. Nauka  „klasyfikuje fakty, rozpoznaje ich następstwa i względną ważność”. Naukowiec powinien wydawać bezosobowe sądy o faktach. Sądy te nie powinny być skażone osobistymi uczuciami i osobliwościami temperamentu.    Nauką są tylko dziedziny przyrodnicze. Matematyka jest nauką pomocniczą. Humanistyka może być nauką jedynie wtedy, kiedy upodobni się do nauk przyrodniczych. Przedmiotem nauki powinno być wszystko, co istnieje, co można opisać jako fakt.    

Nauka opisuje fakty, posługując się kategoriami i prawami. Kategorie i prawa są to określone skrótowe opisy niezbędne dla ekonomii myślenia.  „Nauka - powiadał Pearson - jest czysto opisowa, a nie wyjaśniająca. Prawa nauki po prostu opisują, a nigdy nie wyjaśniają zwykłego biegu naszych postrzeżeń, wrażeń zmysłowych, jakie rzutujemy w <<świat zewnętrzny>>”. Kategorie i prawa nie są wieczne, mogą być w każdej chwili porzucone, jeśli nie będą nadawały się do opisu faktów.     

Nauka powinna pełnić funkcje praktyczne, pomagać przystosować się człowiekowi do otoczenia, powinna być skutecznym narzędziem w walce o byt. O wartości nauki świadczy stopień przyczyniania się jej do dobrobytu ludzi.    

W nauce nie ma miejsca na twierdzenia przyjmowane z wiary, nie udowodnione. To samo dotyczy filozofii. Pearson klasyfikując naukę, w ogóle filozofii nie wymieniał. Uważał, że metafizyka nie jest nauką, może nią być tylko historia filozofii.     

Pearson uważał, że nauka współczesna nie osiągnęła jeszcze doskonałego poziomu. Musi być ona uporządkowana, oczyszczona ze wszystkich metafizycznych treści, zbędnych kategorii, m.in. materii, przyczynowości, siły. Nauka jest dla człowieka najwyższą wartością. „Prawo mej myśli jest dla mnie większą prawdą i większą koniecznością niż Bóg dla teologa”. Wierzył w posłannictwo nauki. Uczonych porównywał do kapłanów ludzkości.  

Podobne prace

Do góry