Ocena brak

KARACZAN WSCHODNI

Autor /Maurycy Dodano /07.10.2011

Typ: Arthropoda (stawonogi)

Podtyp: Antennata (czułkowce)

Gromada: Insecta (owady)

Podgromada: Pterygota (owady uskrzydlone)

Rząd: Blattoidea (karaczany)

Bardzo rzadko spotykany w środowisku wolnym, częściej w domostwach i zabudowaniach gdzie znalazł idealne warunki życia. Jest bardzo trudny do wytępienia, ponieważ szybko uodpornia się na stosowane środki tępiące. Są wszystkożerne i bardzo chętnie piją czystą wodę.

Długość jego ciała dochodzi średnio do trzech centymetrów, samice zazwyczaj niewiele mniejsze. Wyróżnia się wśród innych karaczanów brunatnoczarnym ubarwieniem pancerza. Są to bardzo bojaźliwe owady nocne, które w ciągu dnia pozostają w ukryciu. Na wolności żyją ukryte pod szczątkami roślin albo w ziemi, w domostwach w miejscach gdzie nikt ich nie niepokoi. Są to zwierzęta bardzo ruchliwe i lubiące ciepło. Zazwyczaj żyją w dużych skupiskach, rzadko opuszczając miejsce swojego bytowania. Nigdy nie łączą się w pary.

Karaczan posiada ciało stosunkowo miękkie, spłaszczone grzbieto - brzusznie. Pokryte jest ono chityną miejscami silnie zgrubiałą, stanowiącą jego pancerz ochronny, a zarazem szkielet wewnętrzny (pochodzenia hypodermalnego). Ciało karaczana dzieli się w sposób typowy dla wszystkich owadów na trzy części: głowę, tułów i odwłok.

Głowa (tzw. caput) powstała ze zrośnięcia się akronu z pięciu embrionalnych segmentów pozagębowych. Tworzy ona grubościenną puszkę częściowo przykrytą przednią częścią tułowia, od którego wyraźnie jest odgraniczona przewężeniem szyjnym. Na puszce tej możemy wyróżnić kilka okolic:

- górna, czyli ciemieniową (tzw. vertex) podzieloną szwem ciemieniowym, czyli epikranialnym, biegnącym w płaszczyźnie strzałkowej na dwie części - prawą i lewą.

- przednią - twarzową (tzw. facies) z trójkątnym czołem ograniczonym rozwidleniem dochodzącego do szwu ciemieniowego. Boki tego trójkąta tworzą szwy czołowe, poza którymi znajdują się policzki, przechodzące ku górze w partie skroniowe. Dolną i tylna granicę policzków stanowi szew potyliczny. Pod czołem znajduje się szeroka płytka zwana nadustkiem.

W puszce głowowej tych owadów można również rozróżnić szereg innych elementów, np. tyłopotylicę, podpoliczki, azpoliczki i odpowiednie rodzaje szwów.

Na głowie karaczana doszło do dużego skupienia narządów zmysłów i narządów gębowych służących do pobierania pokarmu. W przypadku karaczana narządy te są typu gryzącego i są to przekształcone odnóża.

W skład narządów tego typu, otaczających otwór gębowy u karaczana, wchodzi warga górna (tzw. labrum) w postaci zesklerotyzowanej nieparzystej płytki, pod którą położone są zestawione stawowo z policzkami, żuwaczki z ząbkowatymi brzegami wewnętrznymi, służące do rozcierania pokarmu. Dalszymi narządami są dwie pary szczęk. Szczeki pierwszej pary leżą po bokach otworu gębowego i również są połączone stawowo z policzkami. Każda ze szczęk składa się z trzonu podstawowego - kotwiczki i pieńka oraz odchodzących od niego żuwek: zewnętrznej i wewnętrznej oraz pięcioczłonowego głaszczka szczękowego.

Położone po stronie brzusznej otworu gębowego szczęki drugiej pary zrastają się tworząc wargę dolną. Wyróżnia się w niej część podstawową złożoną z podbródka i brody. Z brodą łączą się trzy parzyste przysadki - są to: para języczków, para przyjęzyczków oraz para trójczłonowych głaszczków wargowych. Do narządów gębowych zalicza się także tzw. nadgębie (tj. fałd górnego sklepienia jamy gębowej) oraz podgębie (jest to zgrubienie jamy gębowej położone poza wargą dolną. Oprócz narządów gębowych na głowie karaczana znajdują się narządy zmysłów: dotyku, powonienia i wzroku.

Tułów (tzw. thorax) karaczana składa się z trzech części - przedtułowia, śrudtułowia i zatułowia. Powłoki chitynowe tych części, ze względu na swą stosunkową miękkość, są wzmocnione czterema zgrubiałymi płytkami, zestawionymi ze sobą ruchomo cienką błoną w jednolity pierścień.

W poszczególnych pierścieniach wyróżnia się płytkę grzbietową, brzuszną oraz dwie płytki boczne. Płytki te wraz z ich urzeźbieniem, a w szczególności grzbietowe mają dodatkowe nazwy płytek przedplecza, śródplecza i zaplecza.

Odwłok karaczana zbudowany jest z dziesięciu podobnych do siebie segmentów. Segmenty te są ze sobą bardzo luźno połączone, co ułatwia tym zwierzętom, w pewnym zakresie, wydłużanie czy skracanie tych części ciała. Odwłok pozbawiony jest odnóży, jedynie ostatni segment wyposażony jest w parę przysadek dotykowych (tzw. cerci).

Podobne prace

Do góry