Ocena brak

Kalwin i Genewa

Autor /Chrystiano Dodano /24.04.2013

Reformacja w Genewie rozwijała się na silnym podłożu politycznym. Miasto dążyło do uniezależnieniasię od książąt sabaudzkich i od biskupa genewskiego, związanego z nimi pochodzeniem lub interesami.Sojusznika znalazło (1526) w sprotestantyzowanym Bernie, skąd przybył (1532) kaznodzieja reformacyjnyWilhelm Farel.

Sprzeciw kapituły zmusił Farela do opuszczenia miasta, lecz wkrótce powrócił, gdy wypędzono (1533)genewskiego biskupa, Pierre de la Baume. Urządzona przy poparciu Berna dysputa przyniosła zwycięstwozwolennikom reformacji, a rada miejska nakazała żyć według Ewangelii. Zarządzenie to natrafiło naopór. Brakowało także szczegółowego programu reformacji, zapanowało więc zamieszanie. Farel skorzystałz przybycia Kalwina i przekazał mu inicjatywę działania.

Kalwin, początkowo jako lektor Pisma Świętego, potem jako predykant i pastor, zajął się nauczaniem.Odrzucił jednak wprowadzany ustrój kościelny. Z kolei rada miejska nie zgodziła się na opracowane przez niego, lecz przedstawione, jak oficjalnie podano, przez magistra Wilhelma Farela i innych kaznodziejów Artykuły dotyczące organizacji Kościoła, zwłaszcza że po nowych wyborach (1538) weszli doniej ludzie nieprzychylni Farelowi i Kalwinowi. Wielu przestraszył rygoryzm, widoczny nie tylko w Artykułach,ale także w opracowanym razem z nimi katechizmie i dołączonym do niego wyznaniu wiary.Kalwin bowiem wyraźnie stwierdzał, że kto nie przyjmie tego wyznania wiary, powinien opuścić miasto,a kościelni urzędnicy będą czuwać, by każdy żył według zasad katechizmu, rada zaś ukarze nieposłusznych.Nowej radzie nie podobał się nadto projekt kościelnego sądu, niezależnego od niej. Pozostałaona nieugięcie przy postulacie zależności sądu od niej, umacniając przez to więź Kościoła z władząświecką.

Kalwin i Farel zostali wypędzeni decyzją rady miejskiej. Jakiś czas Kalwin przebywał w Bazylei, potemna prośbę Martina Butzera przeniósł się do Strasburga i pełnił funkcję predykanta w gminie francuskichuchodźców oraz lektora Pisma Świętego w tamtejszym gimnazjum. Pod wpływem Butzera dopracowałswoją teologię i wypracował w szczegółach organizację Kościoła reformowanego. Wydał formularze donabożeństwa Słowa Bożego, Eucharystii i Chrztu oraz śpiewnik w języku francuskim, w którym umieściłpsalmy, ale także 10 przykazań w formie pieśni. W Strasburgu zawarł małżeństwo z Idelette de Bure,wdową po anabaptyście.

Udział w religijnych dysputach niemieckich dał Kalwinowi okazję nie tylko poznać Melanchtona (z Lutremsię nie spotkał), ale wejść bezpośrednio w problemy wyznania augsburskiego. Szybko dostrzegłniejasności jego niektórych sformułowań.

Powrót Kalwina do Genewy został spowodowany otwartym listem kardynała Jakuba Sadoleto do radymiejskiej. W imieniu zebranych na obradach w Lyonie biskupów kardynał nalegał na przywrócenie jednościkościelnej, przedstawiał więc naukę katolicką o wierze i usprawiedliwieniu, wskazywał na niepokoje,wywołane przez reformatorów. Rada miejska czuła się zobowiązana udzielić odpowiedzi, lecz niktw mieście nie chciał jej przygotować. Zwróciła się więc do Kalwina w Strasburgu. Jego Odpowiedź doSadolata o usprawiedliwieniu, sakramentach i Kościele spodobała się w Genewie. Wysłano do niegoprośbę o powrót, on jednak nie spieszył się, a gdy wyjechał ze Strasburga (1541), uważał to za chwilowe.W Genewie wystąpił Kalwin z żądaniami. Rada przyjęła jego Zarządzenia kościelne (Les ordonnancesecclesiastiques), opracowane na wzór Strasburga i Zurychu, oraz Porządek nabożeństw i Katechizm.

Na ich podstawie wprowadzono cztery urzędy: ministrów (pastorów) do głoszenia Słowa Bożego i uprawianiaduszpasterstwa, nauczycieli (doktorów) do publicznego nauczania, starszych (seniorów) do czuwanianad obyczajami i diakonów do opieki nad szpitalami i ubogimi. Ministrowie i nauczyciele stanowili czcigodnezgromadzenie (Vénérable Compagnie), które sprawowało urząd nauczycielski i wybierało ludzi nakościelne stanowiska. Starsi natomiast wspólnie z kilku pastorami tworzyli konsystorz, który w Genewiemiał początkowo mniej charakter urzędu kościelnego, a więcej instytucji publicznej, o kompetencjachpowierzonych przez radę miejską. Seniorów wybierała mała rada spośród radnych, a zatwierdzała wielkarada. Posiedzeniom konsystorza przewodniczył burmistrz.

Wbrew Kalwinowi, rada miejska nie godziła się na odłączenie dyscypliny kościelne] od jej świeckiej jurysdykcji.Seniorzy byli zobowiązani do odwiedzania domów. Źle postępujących kierowano na posiedzeniakonsystorza. Stosowano kary: upomnienie, naganę, publiczne przepraszanie, wykluczenie z jedności(ekskomunikę), lub inne sankcje, nałożone przez radę miejską. Podczas przesłuchiwań dozwolone byłytortury.

Surowość życia, która nie pozwalała na rozrywki, jak tańce, towarzyskie przyjęcia, noszenie biżuterii,oglądanie sztuk teatralnych, wywołała demonstracje i rozruchy. Przywódcą opozycji stał się dawnyprzyjaciel Kalwina, genewski syndyk Ami Perrin. W 1547 roku tumult ludności naraził reformatora naniebezpieczeństwo utraty życia. W 1555 roku Perrin próbował, ostatni raz, przejąć władzę. Zaostrzonowięc kary, skazując też na wygnanie i śmierć. W łatach 1541-1564 ukarano 78 osób wygnaniem, a 56pozbawieniem życia. Przeciwnicy Kalwina nazywali siebie patriotami, jego zaś przybłędą z Francji. Onzaś nadał im pogardliwą nazwę libertynów.

Życie religijne w Genewie polegało na odprawianiu codziennej liturgii Słowa: czytaniu Pisma Świętego,modlitwach, śpiewie psalmów. Kalwin chciał sprawowania raz w miesiącu eucharystii i udzielania komunii, zadecydowano, że będzie tylko cztery razy w roku. Ołtarze i obrazy nie byty dozwolone. W każdypiątek odbywało się osobne zgromadzenie dla wykładu zagadnień religijnych i dyskusji.

Podobne prace

Do góry