Ocena brak

KALKULACJA PODZIAŁOWA ODJEMNA

Autor /Blandyna Dodano /13.08.2013

Kalkulacja przy produkcji: łącznej, sprzężonej, skojarzonej. W niektórych jednostkach w wyniku procesu produkcyjnego z jednego surowca uzyskuje się jednocześnie kilka produktów, różniących się cechami zewnętrznymi lub właściwościami użytkowymi, przy czym niemożliwe jest wytworzenie jednego produktu bez innych. Tego typu produkcję określa się jako produkcję łączną (sprzężoną, skojarzoną). Jako produkcji łącznej nie traktuje się procesu, w którym uzyskuje się kilka gatunków tego samego wyrobu (np. tkaniny) lub wytwarza się jednocześnie z tego samego surowca kilka produktów ze względu na możliwość lepszego wykorzystania materiału (np. produkcja z blachy).

Rodzaje produktów. Z punktu widzenia kalkulacji otrzymywane w jednym procesie produkcyjnym produkty łączne dzieli się na: produkty główne, produkty uboczne oraz odpady produkcyjne. Za produkty główne uważa się wyroby, których wytwarzanie stanowi podstawowy cel działalności jednostki. Do produktów ubocznych zalicza się produkty łączne otrzymywane ,,przymusowo”, które nie są celem prowadzenia procesu produkcyjnego, lecz mają określoną wartość użytkową i istnieje możliwość ich sprzedaży lub zużycia na własne potrzeby jednostki.

Odpadami produkcyjnymi są produkty łączne niemające w ogóle wartości użytkowej lub mające w momencie ich wytworzenia wartość nieokreśloną, lub produkty zbywane tylko sporadycznie (np. gdy wielkość produkcji przekracza możliwości ich sprzedaży). Ponieważ taki podział produktów (na główne i uboczne) zależy od postępu technicznego i wynikających z niego zmian ekonomicznego znaczenia poszczególnych produktów, na ogół przyjmuje się, że: 1) klasyfikacja produktów powinna podlegać okresowej weryfikacji; zmiany klasyfikacyjne wchodzą w życie od początku następnego roku, chyba że za wprowadzeniem ich z wcześniejszą datą przemawiają istotne względy ekonomiczne; 2) na produkty zaliczone do głównych powinno przypadać nie mniej niż 60% łącznej sumy kosztu wytworzenia, w związku z tym produkty główne, których udział i wartość są nieznaczne, mogą być zaliczone do ubocznych, a produkty uboczne do odpadków użytkowych; w określonych przypadkach zmiany mogą zachodzić w odwrotnym kierunku.

Wycena produktów ubocznych. Koszty jednostkowe produktów ubocznych nie są kalkulowane, lecz wyceniane według cen ewidencyjnych. Stałe ceny ewidencyjne mogą być obliczane na trzy sposoby: 1) jeżeli są one (lub mogą być) przedmiotem obrotu - w wysokości faktycznej lub możliwej do osiągnięcia ceny sprzedaży netto pomniejszonej o przeciętny udział rentowności, kosztów ogólnozakładowych i sprzedaży w ich cenie; 2) jeżeli są one (lub mogą być) przedmiotem obrotu dopiero po dodatkowym przetworzeniu - w wysokości ceny ustalonej jak w pkt 1, z korektą o przewidywane koszty dodatkowego przetworzenia; 3) jeżeli mają być używane wyłącznie w jednostce - w wysokości ceny ewidencyjnej, uwzględniającej ich przydatność, tj. ustalonej w relacji do cen zakupu materiału o podobnych właściwościach.  

Kalkulacja produktów gotowych. W przypadku gdy w procesie produkcyjnym uzyskuje się jeden produkt główny oraz jeden lub więcej produktów ubocznych, koszt produktu głównego ustala się przez odjęcie od kosztu wytworzenia produkcji sprzężonej wartości produktu ubocznego (produktów ubocznych), wycenionego według cen ewidencyjnych.

W przypadku gdy w procesie produkcyjnym uzyskuje się co najmniej dwa produkty główne, wówczas: 1) ustala się łączny koszt produktów głównych, odejmując od kosztu wytworzenia produkcji sprzężonej wartość produktu ubocznego (produktów ubocznych), wycenionego według ceny ewidencyjnej; 2) ustala się koszty produktów głównych, dzieląc koszt ich wytworzenia według zasad kalkulacji podziałowej ze współczynnikami, stosując współczynniki charakteryzujące kosztochłonność, przydatność lub wartość handlową produktów. W razie braku możliwości określenia takich współczynników można dokonać podziału kosztów w proporcji do cen sprzedaży netto produktów głównych. Podział poszczególnych pozycji kalkulacyjnych kosztów między produkty główne może następować w proporcji do współczynnika przyjętego jednolicie dla wszystkich pozycji bądź przez stosowanie różnych współczynników dla poszczególnych pozycji kosztów.

Jeżeli proces technologiczny, w którego toku uzyskuje się produkty główne, obejmuje dające się wyodrębnić fazy, a w poszczególnych fazach uzyskuje się różny zestaw produktów głównych, przy czym niektóre z nich nie przechodzą przez wszystkie fazy przetwarzania, koszty produkcji sprzężonej ewidencjonuje się według faz i kalkuluje oddzielnie. Kosztami produkcji sprzężonej są bowiem wyłącznie koszty tej fazy procesu technologicznego, w której powstają produkty sprzężone. Jeżeli uzyskane produkty sprzężone poddaje się w następnych fazach procesu wytwórczego zindywidualizowanemu przetwarzaniu, związane z tym koszty kalkuluje się według zasad właściwych dla produkcji seryjnej lub masowej.  

Podobne prace

Do góry