Ocena brak

Kaktusy i inne sukulenty

Autor /Siejka Dodano /31.01.2012

Kaktusy i inne sukulenty wyróż­niają się tym, że są przystosowane do życia w warunkach niedoboru podstawowej dla życia substancji -wody. Wiele porasta najbardziej niegościnne miejsca na Ziemi, są też wśród nich rośliny uprawne i doniczkowe. Liczne gatunki wy­kształcają piękne, barwne kwiaty i mają interesujący wygląd.
Sukulenty (do których należą także kaktusy) są grupą roślin przystosowaną do życia w wa­runkach, w których niewiele gatunków jest w stanie przetrwać. Nie tylko mogą wytrzymać długotrwałe okresy suszy, ale także potrafią znieść wysokie i niskie temperatury: niektóre rosną na obszarach, gdzie temperatura w południe przekra­cza 37 stopni Celsjusza, a temperatura w nocy spa­da poniżej zera. Kaktusy i inne sukulenty są ksero-fltami, co oznacza, że są w stanie żyć w warunkach stałego niedoboru wody. Potrafią doskonale pobie­rać wodę z podłoża i wydajnie ją magazynować w swoich mięsistych liściach, łodygach (kaktusy) lub nawet korzeniach.

Korzeniami do wody
Niektóre kserofity posiadają rozległe, długie korze­nie, które wnikają bardzo głęboko w glebę i zwiększają możliwość wchłaniania wody. Jednakże wiele gatunków kaktusów i innych sukulentów posiada systemy korzeniowe zaskakująco małe w stosunku do swej wielkości. W warunkach pustynnych, które stanowią środowisko życia dla wielu gatun­ków kaktusów, warstwa gleby jest często bardzo cienka. Z tego względu rośliny te muszą magazy­nować wodę opadową, a nie pozyskiwać ją z gleby.
Większość kaktusów rośnie w suchych, pustyn­nych rejonach. Są to rośliny charakterystyczne dla pustyń Nowego Świata. Inne sukulenty można spo­tkać wszędzie na kuli ziemskiej. Niektóre charak­terystyczne dla Europy gatunki roślin, na przykład rozchodniki i rojniki, to także sukulenty.
Kaktusy i inne sukulenty wykorzystują swoje zapasy wody do fotosyntezy i innych niezbędnych dla życia procesów. Kiedy tempo pobierania wody z gleby jest tak niskie, że ma to ujemny wpływ na fotosyntezę, sukulenty pobierają wodę ze specjal­nej tkanki magazynującej. W łodygach kaktusów pustynnych mogą być gromadzone duże ilości wody, a niektóre gatunki rnogą utracić nawet po­łowę swoich zapasów, zanim ujawnią się nega­tywne tego skutki.
U wielu kaktusów liście są zredukowane do postaci kolców, co obniża straty wody, a fotosyn­tezę przeprowadzają komórki zielonych łodyg.
Liście sukulentów są zwykle grube i mięsiste, mają stosunkowo małą powierzchnię względem objętości. Niektóre są niemal kuliste, ponieważ kształt ten jest szczególnie wydajny w suchych wa­runkach. Oprócz małej powierzchni liście tych roślin zwykle wykształcają grubą kutykulę (wosko­wą warstwę), która redukuje utratę wody w wyni­ku procesu parowania.
Do sukulentów należą juki, agawy, mamilarie, opuncje i olbrzymi kaktus saguaro, dochodzący nawet do wysokości 15 metrów.
Kaktusy i inne sukulenty, bez względu na to, czy rosną na suchych zboczach górskich, czy na równinnych pustyniach, są bardzo zróżnicowane pod względem wielkości i kształtu. Jest to jeden z powodów, dla których są tak popularne wśród hodowców roślin. Te, które są opisane w tym arty­kule, to zaledwie kilka najlepiej znanych gatun­ków, jednak istnieją oprócz nich setki innych odmian doniczkowych i tysiące form dzikich. Ty­powym kaktusem okrągłym jest kaktus beczko­waty. Tak jak wiele innych kaktusów i sukulentów pochodzi on z Meksyku, gdzie dorasta do ogrom­nych rozmiarów, przyjmując kształt wielkiej kol­czastej kuli o średnicy kilku metrów.

Lobiwie
Lobiwie są atrakcyjnymi kaktusami dla tych ho­dowców, którzy lubią mieć mnóstwo kwiatów, na­wet na młodych roślinach. Nazwa tych kaktusów jest anagramem Boliwii, państwa z którego po­chodzi wiele ich gatunków. Jednym z nich, często spotykanym w sklepach i centrach ogrodniczych, jest L. silvestrii (sprzedawany także pod nazwą Chamaecereus sifoestrii), który pochodzi z górzy­stych rejonów Argentyny. Rośnie dobrze, nawet kiedy jest trzymany na parapetach okiennych, i bez problemów kwitnie.
Istnieje wiele gatunków mamilarii. Większość z nich pochodzi z Meksyku i są łatwe w uprawie. Niektóre z nich są bardzo wytrzymałe: M. senilis rośnie na wysokości 2000 metrów lub wyżej, czę­sto na nagich skałach, gdzie temperatury mogą być bardzo niskie.
Niektóre kaktusy są na tyle odporne, że mogą być w Europie trzymane cały rok poza domem. Jednymi z nich są opuncje z Ameryki Północnej. Ich kolekcja rośnie na wolnym powietrzu w słyn­nych na cały świat ogrodach Kew Gardens w Lon­dynie. Wiele gatunków opuncji ma płaskie, łopatowate łodygi, które wyglądają jak liście.
Istnieją też kaktusy płożące się po ziemi, takie jak „szczurzy ogon". Ta pochodząca z Meksyku roślina posiada długie, płożące się po ziemi łody­gi, z których wyrastają szkarłatne kwiaty. Są też rośliny, których na pierwszy rzut oka nie wzięli­byśmy za kaktusy, gdyż posiadają zwyczajne liście. Taką nietypową dla kaktusów budowę mają na przykład pereskie, o krzaczastym wyglądzie i ulistnionych łodygach. Stapelie są przykładem suku­lentów rosnących w Afryce Południowej. Mają mięsiste, powyginane gałęzie i kwiaty przypomi­nające kształtem gwiazdy. Kwiaty te wydają woń gnijącego mięsa i w ten sposób przyciągają muchy, które zapylają je.
Beucarnea recurvata jest sukulentem, który wy­gląda jak drzewo. Magazynuje ona wodę w zgru­białych nasadach łodyg i w swoim rodzinnym środowisku w Meksyku dorasta do wysokości 6 metrów. Młode kaktusy tego gatunku są często sprzedawane jako rośliny doniczkowe.

Kaktusy leśne
Należące do najbardziej popularnych kaktusów kaktusy wielkanocne i kaktusy bożonarodzeniowe zostały zaklasyfikowane do rodzajów Schlumbergera i Rhipsalidopsis. Rosną one epifitycznie na drzewach w Ameryce Środkowej i niektórych wilgotnych rejonach Meksyku. W Kostaryce występu­ję je o wiele więcej kaktusów epifitycznych. Kaktusy epifityczne żyją na drzewach lub cza­sami są przytwierdzone do podłoża skalnego i mają zwisające łodygi, jak na przykład kaktusy wielka­nocne. Niektóre gatunki epifitycznych kaktusów potrafią piąć się i wić po innych roślinach, które stanowią dla nich oparcie. Jednym z nich jest Epiphyllum, które wytwarza wielkie kolorowe kwiaty, innym jest królowa nocy. Ta bujnie rozra­stająca się roślina, którą spotkać można na Jamaj­ce i Kubie, wzięła swą nazwę stąd, że jej białe duże kwiaty otwierają się w nocy.
Niektóre sukulenty z obszarów takich jak Pro­wincja Przylądkowa w RPA i Namibia, dopóki nie zaczną kwitnąć, wyglądają jak okrągłe kamienie. Znanych jest około osiemdziesięciu gatunków z rodzaju Lithops, zwanych popularnie żywymi ka­mieniami. Rośliny te są często prawie w całości zakopane i schowane w rozpadlinach skalnych.
Należą one do najlepiej zamaskowanych gatunków roślin i są bardzo trudne do zauważenia, kiedy nie kwitną. Ich górna powierzchnia spełnia funkcję „okna", toteż nawet wtedy, gdy rośliny są częścio­wo przysypane piaskiem, do wnętrza rośliny prze­nika wystarczająco dużo życiodajnego światła. Żywe kamienie można hodować w domu, trzyma­jąc je w bardzo jasnym miejscu.

Wytrzymałe sukulenty
Niektóre sukulenty są na tyle wytrzymałe i odpor­ne, że można je sadzić w ogrodzie. Do najpospo­litszych gatunków należą rozchodniki, które rosną zwykle na ścieżkach, dachach, ścianach i wszędzie tam, gdzie mogą zapuścić korzenie, oraz rojniki murowe, których liście układają się w piękne roze­ty, często o atrakcyjnej barwie. Występują one na skałach, gdzie warstwa gleby jest bardzo cienka, można też spotkać je na dachach domów, pomimo że w takich miejscach w lecie może być bardzo sucho i gorąco.

KAKTUSY JAKO SUKULENTY
Kserofity to rośliny mogące rosnąć w bar­dzo suchych miejscach. Są wśród nich sklerofity i sukulenty. Sklerofity pobierają znaczne ilości wody dzięki rozwiniętym systemom korzeniowym sięgającym bar­dzo głęboko do poziomu wód gruntowych. Sukulenty natomiast mają w większości słabo rozwinięte korzenie, jednak mogą magazynować wodę w swoich tkankach miękiszowych. Sukulentami są kaktusy, mające grube łodygi i liście przekształco­ne w kolce. W rodzinie Cactaceae są wy­jątki od tej reguły - kilka gatunków posia­da normalne liście. Sukulenty nie będące kaktusami mają grube łodygi i liście.

Podobne prace

Do góry