Ocena brak

JULIAN APOSTATA

Autor /Otomar Dodano /23.03.2012

Flavius Claudius Iulianus, 332-363, cesarz rz. 361-63. Bratanek Konstantyna I, otrzymał ściśle chrześcijańskie wychowanie, wcześnie jednak zwrócił się ku filozofii neoplatońskiej.

Od 355 współrządca (z tytułem cesarza) cesarza Konstantyna II, oderwany od spokojnego trybu życia uczonego, wysłany do Galii, okazał się niespodziewanie zdolnym wodzem i administratorem; w bitwie pod Strasburgiem (Argentoratum) zwyciężył siedmiu alamańskich królów, wypędził Alamanów z lewego brzegu Renu i osadził salickich Franków między Mozą i Skaldą, tworząc zalążek przyszłego państwa Franków.

Po śmierci Konstantyna II, jako cesarz, przedsięwziął beznadziejną próbę odnowy społeczeństwa rzymskiego przez wskrzeszenie dawnych praw, obyczajów i kultu dawnych bogów, nie podejmując jednak przy tym żadnego systematycznego prześladowania chrześcijan.

W 363 wyruszył przeciw państwu nowoperskiemu, zagrażającemu nieustannie wsch. prowincjom cesarstwa; po początkowych sukcesach, tuż przed osiągnięciem celu - stolicy Persów, Ktezyfonu-musiał się zdecydować na odwrót, w czasie którego zginął od ran.

Już źródła antyczne dają niejednolity obraz Juliana; jeszcze współcześni mu Ammianus Marcellinus i Libanios sławią go jako wodza, pisarza i czciciela wielkiej przeszłości, ale już wpływ źródeł chrześc. coraz mocniej rysuje go jako apostatę (późn. łac., 'odstępca, renegat', z gr. apostdtes).

W ocenie śrdw. kronikarzy (Landolfus Sagax, Ekkehard i in.), przytaczających również bajki i legendy (pakt z diabłem, sen matki Juliana, wieszczący, że urodzi ona drugiego Aleksandra itd.), nazywających go „przeciwnikiem Boga", staje się kimś w rodzaju drugiego Nerona.

Dopiero humanizm przynosi sprawiedliwsze oceny Juliana, a zasadniczy zwrot następuje w czasach Oświecenia, zwł. po przełomowym artykule Woltera „Apostata" w Słowniku filozoficznym. Jego puścizna lit. zaginęła z wyjątkiem Listów i fragmentów pism polemicznych.

Galilejczyku, zwyciężyłeś!, łac. Galilaee, vicisti, tzn. Jezusie, zwyciężyłeś; łac. przekład z gr. rzekomych ostatnich słów Juliana, przypisywanych mu przez kościół kat., który śmierć cesarza przedstawiał jako karę bożą, ozdabiając ją odpowiednią legendą.

Ostatnie słowa Nie-Boskiej komedii (zob. Komedia) Zygmunta Krasińskiego. Cesarz i Galilejczyk, norw. Kejser og Galilaeer, dramat (1873) Henrika Ibsena.

Podobne prace

Do góry