Ocena brak

Jezus Chrystus

Autor /DorisLoL Dodano /30.10.2012

W sztuce wczesnochrześc. wyobrażenia
J.Ch. miały charakter symbol, (kotwica, monogram,
baranek, ryba).

W przedstawieniach figur,
był ukazywany jako młodzieniec w postaci Dobrego
Pasterza z owieczką na ramionach lub wśród trzody
i jako nauczyciel w otoczeniu —» apostołów; z wyobrażenia
tronującego J.Ch. wykształciło się reprezentacyjne
przedstawienie —> Pantokratora. Od IV w.
znane są wyobrażenia —> Pasji. Od VI w. wydarzeniom
z życia J.Ch. towarzyszą sceny ze Starego Testamentu
(—> typologia).

Dla przedstawień reprezentacyjnych
stosowano typ Chrystusa brodatego, dla
narracyjnych - bez brody i młodzieńczego. Od VI w.
wyobrażenia J.Ch. brodatego, z długimi włosami, jako
"prawdziwy wizerunek" (—> acheiropita) pojawiają
się coraz częściej. W kręgu sztuki bizant. do charakterystycznych
przedstawień należą Euergetes (J.Ch.
jako dobroczyńca), Emanuel (wcielony Logos), wyobrażenia
J.Ch. w wieku chłopięcym albo w popiersiu
między głowami aniołów albo w medalionie na
piersi stojącej Marii.

Wybór scen narracyjnych odpowiada gł. świętom
roku liturg. —> Zwiastowanie, Narodzenie, Ofiarowanie
w świątyni, Chrzest J.Ch., Przemienienie, Wskrzeszenie
Łazarza, Wjazd do Jerozolimy, —> Ukrzyżowanie,
Zejście do otchłani (-> Anastasis), —> Zmartwychwstanie;
w sztuce zachodnioeur. nie zawsze wyobrażano
Wniebowstąpienie, Zesłanie Ducha Sw. i —> Zaśnięcie
Marii. Do cyklu chrystologicznego dodawano także przedstawienia pasyjne, cuda J.Ch. i przypowieści.

W sztuce średniow. nawiązywano do typów wyobrażeń
J.Ch. wykształconych w okresie wczesnochrześc.
W sztuce karolińskiej i rom. (gł. w malarstwie miniaturowym)
występował często J.Ch. młodzieńczy, natomiast
w sztuce monumentalnej XI i XII w. przedstawiano
J.Ch. jako tronującego władcę (-» Maiestas
Domini) i sędziego (—> Sąd Ostateczny). W gotyku
pojawił się tzw. piękny Chrystus, o łagodnych rysach.

W XIV i XV w. dominowało wyobrażenie J.Ch.
o rysach zniekształconych cierpieniem (—> krucyfiks);
przedstawiano także J.Ch. o idealnej piękności. W
sztuce got. powstają rozbudowane cykle chrystologiczne,
a także osobne przedstawienia J.Ch.; do najpopularniejszych
należą: —> Pięta, Ecce Homo, —> Chrystus Boleściwy, Misericordia Domini (J.Ch. ze śladami
męki, stojący w grobie, może mu towarzyszyć
Maria), J.Ch. ze św. Janem, —> Chrystus Frasobliwy.

W okresie późnego średniowiecza cykle narracyjne
coraz bardziej się rozbudowują, przede wszystkim
sceny z dzieciństwa - łączące się ściśle z cyklami maryjnym
i pasyjnym, gt. na wieloskrzydłowych ołtarzach.

W sztuce renesansu i baroku powrócił typ
J.Ch. o idealnej piękności, nawiązujący do antyku;
popularne były wyobrażenia J.Ch. Przemienionego,
-» Zmartwychwstanie, Przemienienie i Wniebowstąpienie,
w których ukazywano także J.Ch. jako
cierpiącego. W okresie kontrreformacji dominowały
sceny związane z Eucharystią - Ostatnia Wieczerza,
Gody w Kanie Galilejskiej. Coraz częściej ukazywano
J.Ch. w wieku dziecięcym - sceny Narodzenia, Pokłonu
Trzech Króli, Maria z Dzieciątkiem. Od kon.
XVIII w. rozpowszechnia się mistyczne wyobrażenie
Chrystusa z sercem na ręku lub na piersi.

W poł. XIX w.
obok idealizowanych wizerunków występowały
przedstawienia J.Ch. jako zwykłego człowieka. Sztuka
XX w. nawiązuje gl. do typów i wyobrażeń J.Ch.
wykształconych wcześniej.

Podobne prace

Do góry