Ocena brak

Jeziora

Autor /Gustaw Dodano /22.09.2011

Jezioro to naturalny zbiornik wody, zajmujący zagłębienie na powierzchni ziemi i nie mający bezpośredniego położenia z morzem. Jeziora są głównym dostawcą pary wodnej na lądach.

Jeziora są zasilane wodami uchodzących do nich rzek, wodami opadowymi oraz niekiedy wodami podziemnymi.

Aby jeziora mogły powstać, muszą istnieć sprzyjające warunki min.

  • istnienie zagłębień, gdzie może gromadzić się woda

  • odpowiednią budowę geologiczną

  • odpowiednie warunki klimatyczne

Jeziora są tworami zanikającymi, geologicznie krótkotrwałymi. Zanikanie następuje przez zarastanie, wypełnianie osadami mineralnymi lub w skutek erozyjnego otwarcia misy, zwłaszcza tam gdzie przepływa rzeka.

Fazy rozwoju i zaniku jezior:

  • młodość: misa posiada stan pierwotny o kamienistym żwirowym lub piaszczystym dnie, ubogie we florę i faunę

  • dojrzałość: osadzanie się mułu na dnie toni jeziornej, rozwój życia organicznego, kształt misy nieco zmodyfikowany

  • starość: pierwotne formy misy zanikają, osady na całym dnie, rozwój flory na całej powierzchni, duże spłycenie

  • zanik: wypełnianie głębi jeziora mułem, tworzenie się torfu i przeobrażanie się w bagno, płytko pod powierzchnią zalegające ławice są opanowane przez florę z roślinnością krzewiastą

Ustalając pochodzenie jeziora należy brać pod uwagę zarówno pochodzenie misy jeziornej, jak i pochodzenie wody. Można wyróżnić następujące jeziora:

1) tektoniczne – tworzą się w zapadliskach tektonicznych, w rowach tektonicznych( Bajkał, Bałchasz, Tanganika, Malawi )

2) reliktowe – powstałe w wyniku odcięcia części dawnych mórz od oceanów przez formy powierzchni ziemi wytworzone działaniem ruchów tektonicznych (kaspijskie, Aralskie)

3) wulkaniczne – misy jeziorne ulokowane sa w kraterach wygasłych wulkanów, a woda jest pochodzenia atmosferycznego( Albano i Bolsena we Włoszech, Jeziora w Owernii we Francji )

4) krasowe –misy powstają w zagłębieniach po zapadniętych jaskiniach, wytworzonych przez wody podziemne, w skałach wapiennych(jeziora w Dalmacji

5) przyrzeczne – powstają w wyniku zatamowania odpływu wody w dolinie, także w opuszczonych meandrach, (

6) przymorskie – powstałe nad brzegami mórz w wyniku całkowitego odcięcia limanów, lagun, zatok(polskie jeziora przy wybrzeżu Bałtyku)

7) lodowcowe –wypełniają zagłębienia terenu powstałe wskutek działalności lodowców i lądolodów .ze wzg. na misy jeziornej, wygląd i kształt dna można wyróżnić:

a – morenowe – wywołane nieregularnym nagromadzeniem osadu, z urozmaicona linia brzegową (Śniardwy, Mamry )

b – rynnowe – tworzące się pod lodem (Gopło, Ostrzyckie, Raduńskie)

c - oczka –powstają wskutek wytopienia się brył martwego lodu zagrzebanego w osadach lodowcowych  

d - cyrkowe(karowe) – osadzone w zagłębieniach powstałych w górach pod polem firnowym w wyniku erozji lodowcowej

8) tektoniczno –lodowcowe –powstałe w zagłębieniach pochodzenia tektonicznego przez lądolód ( jezioro Górne, Huron, Erie, Ontario, Ładoga )

Jeziora są również pochodzenia kosmicznego – ich wody wypełniają kratery meteorytowe, np.Ungave w Kanadzie

Największe jeziora Ziemi

Najgłębsze jeziora

  • Bajkał – Azja

  • Tanganika – Afryka

  • Kaspijskie - Azja

Podobne prace

Do góry