Ocena 5.0 3 głosy

JESIEŃ LUDÓW

Autor /marisa Dodano /02.04.2011

Wymagany Adobe Flash Player wesja 10.0.0 lub nowsza.

praca w formacie ppt JESIEŃ LUDÓW

Transkrypt

JESIEŃ LUDÓW 1989 I 
ROZPAD IMPERIUM 
SOWIECKIEGO W EUROPIE 
ŚRODKOWO­WSCHODNIEJ

JESIEŃ LUDÓW(NARODÓW)
Termin 

określający  wydarzenia,  które  przypadły  pod 
koniec  1989  roku  w  Europie  Środkowo­Wschodniej, 
związane  z  obaleniem  ustroju  komunistycznego  w 
krajach  tej  części  świata.  Rewolucyjny  charakter 
wydarzeń  z  1989  roku  nasunął  skojarzenie  z  Wiosną 
ludów z 1848 roku. Jesień Narodów zamknęła kilkuletni 
proces  rozpadu  porządku  jałtańskiego  w  Europie 
Środkowo­Wschodniej, zaś ogół przemian do 1991 roku 
spowodował  przede  wszystkim  odsunięcie  partii 
komunistycznych  od  władzy  w  krajach  znajdujących  się 
w strefie wpływów ZSRR.

POLSKA

Na drodze do wolności…











Protesty  w  latach  1956,  1968,  1970,  1976  nie  przynoszące  oczekiwanych 
rezultatów.
Kryzys gospodarczy w połowie lat 70.
Akcja  zmiany  konstytucji  na  przełomie  1975  i  1976  roku  prowadząca  do 
ożywienia  środowisk  opozycyjnych:  powstaje  KOR(  wrzesień  1976)  i 
ROPCiO(marzec 1977).
16.10.1978 Karol Wojtyła zostaje Papieżem.
Wybuch  strajków  w  1980  roku,  które  doprowadziły  do  powołania  NSZZ 
Solidarność” i ogólnej mobilizacji społeczeństwa.
13.12.1981­  wprowadzenie  stanu  wojennego.  Władza  w  rękach  WRON, 
likwidacja większości organizacji, integrowanie działaczy opozycyjnych
Pielgrzymki Jana Pawła II w latach 1983 i 1987.
W lipcu 1983 następuje zniesienie stanu wojennego.
W tym samym roku Lech Wałęsa otrzymuje Pokojową Nagrodę Nobla.










Działania władz komunistycznych z 1986 roku mające na celu złagodzenie 
sytuacji w kraju.
We wrześniu 1986 r. Lech Wałęsa powołał jawną Tymczasową Radę NSZZ 
„Solidarność”, która rok później połączyła się z tajną Tymczasową Komisją 
Koordynacyjną.
Referendum 1987 roku i klęska władz komunistycznych.
Nowa fala strajków w 1988 roku.
Projekt reform gospodarczych rządu Mieczysława Rakowskiego.
W grudniu powstał Komitet Obywatelski przy Przewodniczącym NSZZ 
„Solidarność”, stanowiący zaplecze dla przygotowywanych negocjacji.
6 II 1989 rozpoczęły się rozmowy Okrągłego Stołu. 

POSTANOWIENIA OKRĄGŁEGO STOŁU








Wybory 4 czerwca 1989 roku i wielkie zwycięstwo opozycji.
Lipiec 1989­ gen. Wojciech Jaruzelski zostaje prezydentem.
Nieudana misja powołania nowego rządu, powierzona gen. Czesławowi 
Kiszczakowi.
Nowym premierem zostaje Tadeusz Mazowiecki.
Listopad 1990­ Lech Wałęsa zostaje prezydentem.
W 1993 z Polski wycofują się ostatnie jednostki armii rosyjskiej.

WĘGRY















Strajki w roku 1956 zakończone sowiecką interwencją. 
Integracja środowisk opozycyjnych rozpoczęła się dopiero w drugiej połowie lat 70., między innymi 
pod wpływem działalności czechosłowackiej Karty 77.  Do jej najważniejszych nurtów należały 
Węgierskie Forum Demokratyczne, Związek Młodych Demokratów (Fidesz) oraz Związek Wolnych 
Demokratów. 
15 III 1988 r. w Budapeszcie doszło do pierwszej od lat masowej demonstracji opozycyjnej. 
W maju 1988 r. ze stanowiska ustąpił Kadar, nowym sekretarzem generalnym WSPR został 
uznawany za liberała Károly Grósz. W listopadzie 1988 r. premierem został kolejny reformator, 
Miklós Németh. 
22 III 1989 r. główne ugrupowania opozycyjne postanowiły skoordynować swoje działania. 
Powołano Okrągły Stół Opozycji . Ostatecznie 13 VI 1989 r. rozpoczęto rozmowy „trójkątnego 
stołu”.
16 czerwca, około ćwierć miliona ludzi uczestniczyło w Budapeszcie w uroczystej rocznicy 
pogrzebu Imre Nagya. 
Negocjacje zakończono 18 września. Najważniejszym elementem podpisanego porozumienia była 
zapowiedź wolnych wyborów parlamentarnych. Ponieważ jednak wiele ważnych kwestii nie 
zostało rozstrzygniętych przeprowadzono 26 listopada referendum.
7 X 1989 r.  powołano Węgierską Partię Socjalistyczną. 18 października parlament zmienił 
konstytucję, formalnie ustanawiając system wielopartyjny
25 III 1990 r. na Węgrzech odbyły się pierwsze w Europie Środkowo­Wschodniej wolne wybory 
parlamentarne. Zwyciężyło w nich Węgierskie Forum Demokratyczne. Nowym premierem został 
József Antall, Árpád Göncz objął urząd prezydenta.
 

NIEMIECKA REPUBLIKA 
DEMOKRATYCZNA











NRD  należała  do  grona  najbardziej  stabilnych  wschodnioeuropejskich 
dyktatur.
Od 1971 roku na czele państwa stał lider Niemieckiej Socjalistycznej Partii 
Jedności, Erich Honecker.
Demonstracje i strajki w NRD należały do rzadkości i były szybko tłumione. 
Nieco  szerszą  akcję  protestu  wywołało  pozbawienie  w  1976  roku  W. 
Biermanna prawa powrotu do kraju.
Od początku lat 80. zaczął kształtować się ruch pokojowy i ekologiczny, w 
grudniu 1985 roku powołano „Inicjatywę na rzecz pokoju i praw człowieka”.
17 stycznia 1988 doszło do manifestacji w Berlinie, w styczniu i marcu 1989 
w Lipsku.
Punktem  przełomowym  stały  się  wybory  komunalne  z  7  maja  1989,  które 
miało zbojkotować około 100 tysięcy osób.
Kolejne protesty związane były z masakrą studentów na placu Tiananmen.
Masowe  ucieczki  ludności  NRD,  ponownie  ożywienie  organizacji 
opozycyjnych.












Manifestacje w październiku 1989 roku związane z obchodami 40. rocznicy 
powstania Niemieckiej Republiki Demokratycznej. Do różnorodnych 
protestów doszło w 18 miastach, zatrzymano 3456 osób.
Kulminacją manifestacji był protest z 16 października rozpoczynający 
„pokojową rewolucję”.
8 listopada zalegalizowano „Nowe Forum”. Tego samego dnia do dymisji 
podało się Biuro Polityczne KC SED, zapowiedziano także zmianę rządu i 
powołanie nowego premiera w osobie Hansa Modrowa.
9 listopada przyjęto projekt rozporządzenia wprowadzającego swobodę 
emigracji do RFN. Berlińczycy spontanicznie przystąpili do niszczenia 
muru. 
7 grudnia 1989/12 marzec 1990­ rozmowy „okrągłego stołu”.
18 marca miały miejsce wybory, w których zwyciężyła partia CDU z H. 
Kohlem.
3 października 1990 roku następuje zjednoczenie Niemiec.

CZECHOSŁOWACJA

Czechosłowacja pod koniec lat 
80. znajdowała się wciąż w cieniu 
wydarzeń 1968 roku. W styczniu 
1977 roku deklarację Karty 77 
podpisały jednak jedynie 242 
osoby, a społeczeństwo 
pozostawało obojętne. Ożywienie 
działań opozycyjnych, pod 
wpływem wydarzeń w Polsce i na 
Węgrzech przyniósł dopiero 
1988 .Zaczęło dochodzić do 
pierwszych manifestacji : w 20. 
rocznicę inwazji wojsk Układu 
Warszawskiego, w dniu 
przedwojennego święta 
narodowego Czechosłowacji , 
ogłoszono „tydzień Palacha”. 
Wszystkie te manifestacje 
brutalnie rozpraszano, setki osób 
zatrzymano.

Aksamitna rewolucja rozpoczęła się w 17 listopada 1989 roku w Pradze. Zorganizowano wówczas 
legalną uroczystość upamiętniającą wydarzenia z listopada 1939 roku. W obchodach niespodziewanie 
wzięło udział kilkadziesiąt tysięcy osób. Następnego dnia ogłoszono siedmiodniowy strajk studencki. 
Protest stopniowo rozszerzał się na kolejne miasta. 19 listopada doszło do kolejnej manifestacji w 
Pradze, powstało Forum Obywatelskie na czele z Vaclavem Havlem. 24 listopada zebrało się plenum 
Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Czechosłowacji, w trakcie którego ustąpiło całe 
kierownictwo partii.25 listopada w centrum miasta zgromadziło się aż osiemset tysięcy ludzi, 26 
listopada, doszło do negocjacji delegacji rządowej z przedstawicielami OF. 

27 listopada w samo południe rozpoczął 
się  strajk  generalny.  Podczas  rozmów  z 
rządem  28  listopada  Vaclav  Havel 
przedstawił  szereg  nowych  żądań.  29 
listopada  Zgromadzenie  Federalne 
usunęło  z  konstytucji  zapisy  o 
przewodniej  roli  partii.  3  grudnia 
nastąpiła  rekonstrukcja  rządu  Adamca. 
Tydzień  później  prezydent  Husák 
powołał  rząd  koalicyjny  z  udziałem 
przedstawicieli  opozycji.  Na  jego  czele 
stanął  komunista  Marián  Čalfa.  29 
grudnia  wybrano  nowego  prezydenta, 
Vaclava  Havla.  W  dniach  8–9  czerwca 
1990  roku  odbyły  się  wolne  wybory,  w 
których  zwyciężyły  Forum  Obywatelskie 
(w  Czechach)  oraz  Społeczeństwo 
Przeciw  Przemocy  (na  Słowacji). 
Federalizacja  państwa,  która  dokonała 
się w kwietniu 1990 roku, nie zapobiegła 
jednak jego rozpadowi, który dokonał się 

dniem 


1993 
roku

BUŁGARIA













Od 1954 roku trwały rządy bułgarskiego  dyktatora Todor’a  Żiwkowa , działalność 
opozycyjna praktycznie nie istniała.
Proklamowanie w 1984 r. polityki przymusowej bułgaryzacji Turków spowodowało 
pojawienie się zorganizowanego oporu. Organizacje opozycyjne zaczęły powstawać w 1988 
r.
 W lutym 1989 r. powołano Niezależną Federację Pracy „Podkrepa”.
W początkach 1989 r. Żiwkow odwołał się ponownie do polityki antytureckiej. W efekcie 
wyemigrowało z kraju ponad 300 tysięcy bułgarskich Turków.
 We wrześniu 1989 r. ogłoszono rehabilitację ofiar okresu stalinowskiego. 
10 listopada Żiwkow został usunięty z przywództwa partii, na czele której stanął premier 
Petyr Mładenow.
7 grudnia rozproszone ugrupowania opozycyjne połączyły się w Związek Sił 
Demokratycznych.
3 I 1990 r. rozpoczęły się rozmowy przedstawiciel BPK z opozycjonistami skupionymi w 
ZSD. 

W kwietniu 1990 r. BPK zmieniła nazwę na Bułgarską Partię Socjaldemokratyczną. W maju 
zakończyły się rozmowy „okrągłego stołu”. W wolnych wyborach w czerwcu 1990 r. 
zwyciężyła partia socjaldemokratyczna (postkomunistyczna), prezydent Mładenow został 
jednak zmuszony do dymisji. Parlament 1 sierpnia wybrał na prezydenta lidera opozycji Żeliu 
Zelewa. 

RUMUNIA










W połowie lat 60. Rumunia uchodziła za najbardziej liberalny kraj bloku sowieckiego. 
Punktem zwrotnym dla losów dyktatora­ Nicolae Ceausescu okazał się 21 sierpnia 1968 r. 
Rankiem  w  dniu  inwazji  wojsk  Układu  Warszawskiego  na  Czechosłowację  zwołano 
gigantyczny wiec przed budynkiem Komitetu Centralnego Rumuńskiej Partii Komunistycznej. 
W  jego  trakcie  Ceauşescu  wygłosił  przemówienie,  w  którym  wezwał  do  obrony  ojczyzny 
przed sowiecką inwazją.  
Ceauşescu  zyskał  uznanie  na  Zachodzie,  a  nawet  nieoficjalne  obietnice  pomocy  w  razie 
agresji. Stopniowo jednak narastało w nim przekonanie, iż najlepszą drogą jest rozbudowa 
własnego  modelu  dyktatury.  Prowadziło  to  do  eliminacji    przeciwników,  a  w  końcu   
katastrofalnego stanu państwa w drugiej połowie lat 80.
Pod  koniec  lat  80.  Rumunia  uchodziła  za  jedną  z  najbardziej  kuriozalnych 
środkowoeuropejskich  dyktatur.  Kolejne  próby  przebudowy  gospodarki  prowadziły  do  jej 
całkowitego załamania. Kraj pogrążał się także w międzynarodowej izolacji. 
W 1989 r. wydawało się, że władza dyktatora nie jest zagrożona. Jedyną realną grupę 
opozycyjną stanowić mogli byli działacze partyjni, usunięci przez Ceauşescu. Dyktator 
jednak obawiał się konsekwencji wydarzeń w innych krajach bloku. W połowie sierpnia 
kierownictwo RPK wystosowało list do partii innych państw komunistycznych zawierający 
apel o niedopuszczenie do powołania w Polsce rządu.











Do pierwszej, nieudanej próby zorganizowania manifestacji doszło 14 XII 1989 w Jassach. 
Prawdziwy początek wydarzeń rozegrał się nazajutrz w Timişoarze. Od dłuższego czasu 
wzrastało tam napięcie, związane z prześladowaniem mniejszości węgierskiej, której liderem 
był pastor László Tőkés.
17 grudnia przeciwko demonstrantom użyto broni, zginęło ponad 60 osób. Sytuacji jednak 
nie opanowano – 18 grudnia trwały walki, 19 rozpoczął się strajk miejscowych fabryk. 20 
grudnia w Timişoarze powstał Rumuński Front Demokratyczny. Ceauşescu postanowił 
powtórzyć swoje tryumfalne przemówienie z 1968 r. 21 XII 1989. Zamiast wybuchu 
entuzjazmu dyktatora powitały okrzyki „Precz z Ceauşescu”. 
22 grudnia w stolicy w manifestacjach uczestniczyły dziesiątki tysięcy ludzi. Władzę przejął 
Front Ocalenia Narodowego, którego kierownictwo tworzyli byli działacze partyjni i 
przedstawiciele wojska. Tymczasowym prezydentem został Ion Iliescu.
Wycofanie wojska z udziału w walkach nie oznaczało ich zakończenia. W wielu miastach 
pojawili się uzbrojeni obrońcy reżimu. W godzinach popołudniowych 22 grudnia uciekający 
Ceauşescu został aresztowany, następnie wraz z żoną Eleną stanął przed naprędce 
zwołanym trybunałem wojskowym. Orzeczono wobec nich kary śmierci, które wykonano 25 
XII 1989.

Rewolucja zwyciężyła, aczkolwiek był to dopiero początek drogi Rumunii do demokracji. Siły 
wywodzące się z ugrupowań opozycyjnych dopiero w 1996 r. zdołały przejściowo odsunąć 
Iliescu i jego ekipę od władzy.

ROZPAD IMPERIUM SOWIECKIEGO

W okresie od powstania (1922) 
do wybuchu II wojny światowej 
ZSRR graniczył z Finlandią, 
Estonią, Łotwą, Polską i 
Rumunią w Europie; Turcją, 
Iranem, Afganistanem, Chinami 
i Japonią w Azji. Mongolska 
Republika Ludowa i Tannu­
Tuwa były marionetkowymi 
państwami buforowymi ZSRR w 
Azji. Po zakończeniu II wojny 
graniczył z: Norwegią, 
Finlandią, Polską, 
Czechosłowacją, Węgrami, 
Rumunią, Turcją, Iranem, 
Afganistanem, Chinami, 
Mongolią, Koreą Północną i 
Japonią.

Rozpad Związku Radzieckiego 
zaczął się w 1985 roku, kiedy 
Michaił Gorbaczow objął władzę i 
stanął w obliczu narastającego 
kryzysu gospodarczego, toczącej 
się bez szans na zwycięstwo wojny 
afgańskiej, przegranego wyścigu 
zbrojeń (tzw. wojny gwiezdne) oraz 
korupcji władzy. Jego celem były 
kardynalne reformy, które 
umocniłyby system polityczny 
ZSRR pod hasłami ustrojowej 
przebudowy .

UTWORZENIE WSPÓLNOTY 
NIEPODLEGŁYCH PAŃSTW


Szef KGB W. Kriuczkow, szef MSW B. Pugo, premier W. Pawłow i wiceprezydent ZSRR G. 
Janajew 19 sierpnia 1991 dokonują nieudanego zamachu stanu (tzw. pucz Janajewa). 
Zamachowcy aresztują przebywającego na Krymie Gorbaczowa i ogłaszają wprowadzenie 
stanu wyjątkowego oraz przejęcie władzy w państwie . Próba zdobycia siedziby władz 
rosyjskich kończy się jednak niepowodzeniem, gdy przez budynkiem gromadzą się tłumy 
mieszkańców Moskwy, do których przemawia Borys Jelcyn. Po trzech dniach oddają władzę 
Gorbaczowowi.



29 sierpnia parlament rosyjski zakazuje działalności KPZR i konfiskuje jej majątek. 6 
września rząd rosyjski uznaje niepodległość Litwy, Łotwy i Estonii, a 



8 grudnia przywódcy pozostałych republik ZSRR podpisują układ białowieski o likwidacji 
ZSRR i utworzeniu Wspólnoty Niepodległych Państw.



25 grudnia 1991 podaje się do dymisji całkowicie już pozbawiony władzy prezydent ZSRR – 
Michaił Gorbaczow, i następnego dnia (26 grudnia) akt ten ostatecznie kończy istnienie 
prawie 70­letniego państwa. ZSRR formalnie się rozwiązał 31 grudnia.

PAŃSTWA POWSTAŁE PO ROZPADZIE 
ZSRR

Podobne prace

Do góry