Ocena brak

JEROZOLIMA

Autor /Longinus Dodano /23.03.2012

Dawn. Jeruzalem, hebr. Yeruszalaim, arab. Bajt al Mukaddas a. al-Kuds, miasto w Palestynie, jedno z najstarszych miast kananejskich, zał. w III tysiącleciu pne., „święte miasto" chrześcijan, żydów i muzułmanów, cel pielgrzymek; klasztor Zaśnięcia NMP z tzw. grobem Dawida, Wieczernik (Cenaculum, XII w.), kościół Nawiedzenia, klasztor franciszkanów nad grotą Jana Chrzciciela; Via Dolorosa; łuk Ecce Homo;

„święta skała" na wzgórzu Moria (miejsce ofiary Abrahama i wniebowzięcia Mahometa), gdzie w 960 pne. król Salomon wzniósł świątynię jerozolimską; zob. Arka (Przymierza); Salomon (Świątynia); Ściana (Płaczu); tamże meczet Omara (zob. Kubbet es-Sachra); meczet el-Aksa, w VII w. przebudowany z bizant. bazyliki NMP z VI w.; kościół św. Grobu na wzgórzu Golgota (Kalwaria) z grobowcem skalnym.

Cztery Jerozolimy zob. Cztery (znaczenia). Jeślibym cię zapomniał, Jeruzalem, niech zapomni o mnie prawica moja Biblia, Psalm, 136, 5; tj. niech obumrze, niech stracę w niej władzę; por. Babilon.

Królestwo Jerozolimskie państwo utworzone z ziem zdobytych przez krzyżowców w czasie I krucjaty, 1096-99, będące lennem papieskim na obszarze Syrii i Palestyny; jego upadek rozpoczął się oddaniem Edessy w 1144, a zakończył w 1291 utratą Akki. Nowe Jeruzalem wg Biblii, Apok., 21,2, miasto święte, zstępujące z nieba od Boga, niebieskie, niebiańskie.

Jeruzalem, często pod nazwą Syjonu, w lit. żyd. i chrześc. symbol stolicy Mesjasza i pierwowzór miasta niebieskiego; {niebieskie, złote) śrdw. miasto idealne; mit Jeruzalem niebieskiego, zabarwiony wpływami Apokalipsy, podtrzymuje atrakcyjność Jerozolimy ziemskiej i przyczynia się do organizacji wypraw krzyżowych.

Gofred abo Jeruzalem wyzwolona, wł. Gerusale m me liberata, poemat (1581) Torquata Tassa, tł. pol. 16,18 Piotra Kochanowskiego. Godfryd i zdobycie Jerozolimy stanowią tło epopei, ale jądro historyczne jest tak przesłonięte fantastycznymi epizodami, że poematu nie odczuwa się jako powieści hist.

Wywarł znaczny wpływ na lit. polską do okresu romantyzmu włącznie; zob. Godfryd z Bouillon; Armida; Olindo i Sofronia; Rinaldo; Tankred (Klorynda, Erminia). Jem salem conąuistada poemat epicki (1609) Lope de Vegi.

Jeruzalem poemat symboliczny (1804-20) Williama Blake'a, w którym autor wykłada swą teorię wyobraźni; ze słynnymi rysunkami autora. La Gerusalemme li bera ta opera (Wenecja 1687) Carla Pallavicino, wg Tassa.

Podobne prace

Do góry