Ocena brak

Jemioła - Informacje ogólne

Autor /Maurycy Dodano /07.10.2011

Jemioła jest półpasożytniczym krzewem osiągającym 20-50 cm wysokości. Żyje do 50, a nawet 70 lat. Występuje w Europie, Afryce, Azji i Australii, na terenach z łagodnymi zimami, od nizin do terenów pagórkowatych, niekiedy w górach do wysokości 1300 m n.p.m.

Wyróżnia się około 100 gatunków, ale najczęściej można spotkać trzy następujące:

- Jemioła zwyczajna czyli pospolita (viscum album) - występuje głównie na drzewach liściastych, jak topole, wierzby, brzozy, graby, lipy, robinie, kasztany i drzewa owocowe, oraz na sosnach (pospolita w Polsce)

- Jemioła jodłowa (viscum abietis) - występuje wyłącznie na jodłach.

- Jemioła rozpierzchła (viscum laxum) - występuje na sosnach i świerkach.

Jemioła ma kształt kulisty, przypominający wronie gniazdo, o średnicy dochodzącej do 1 m. Jest rośliną żółtozieloną, posiada widełkowato rozgałęzione pędy. Na podstawie liczby rozwidleń (jedno na rok) można określić wiek krzewu. Liście jemioły są pojedyncze, ułożone naprzeciwległe, skórzaste, twarde, zimozielone, podługowate, podłużnie językowate, o niewyraźnym, równoległym unerwieniu. Są one po obu stronach jednakowo żółto-zielone. Osiągają długość 3-6 cm., szerokość 2 cm. Na szczycie są tępe, nie przebarwiają się. Po ok. 15 miesiącach opadają zielone.

Kwiaty występują w kątach widełkowatych rozgałęzień, są drobne i żółtozielone. Z czasem przeradzają się one w białe jagody, o bardzo lekkim miąższu owocowym. Jemioła kwitnie w marcu i w kwietniu, a owoce dojrzewają od września.

Jemioła posiada ciałka zieleni - sama uzyskuje energię pochodzącą od słońca. Nie ma korzeni. Kiełkujące nasiona formują nitkowatą ssawkę wrastającą w pęd żywiciela, tzw. Haustolia - od łacińskiego słowa "pić". Za ich pomocą jemioła przytwierdza się do drzewa i pobiera od niego wodę oraz substancje mineralne. Nie wyrządza jednak drzewom większych szkód.

Jest krzewem dwupiennym z przewagą roślin żeńskich. Zapylana jest przez muchówki i wiatr. Rozprzestrzeniana jest dzięki ptakom, takim jak drozdy czy jemiołuszki. Ptaki zjadają owoce (w jednym owocu-jagodzie jest jedno lub kilka nasion), a wydalając nasiona rozsiewają je (przykład ornitochorii).

Jest to roślina lecznicza i trująca.

Skład chemiczny ziela jemioły (herba visci):

- związki aminowe: beta-fenyloetyloamina, cholina, acetylocholina, histamina, tyramin.

- toksyczny peptyd: wiskotoksyna.

- glikozydy: flawonowe, trójterpeny

- kwas oleanolowy i ursulowy

- beta amyrina, viscizynol, lupeol.

Ze względu na zawartość wiskotoksyny, po spożyciu kilku owoców jemioły lub zbyt dużej dawki przetworów z jemioły występują objawy zatrucia: wymioty, krwawe biegunki, drgawki, majaczenie.

Z jemioły otrzymuje się intrakt - wyciąg ze świeżego ziela jemioły za pomocą wrzącego alkoholu (Intractum Visci albi), który znajduje zastosowanie w leczeniu choroby nadciśnieniowej, choroby wieńcowej, przy zaburzeniach układu krążenia, miażdżycy. W ludowej medycynie od czasów starożytności stosowana była w leczeniu pląsawicy.

Jemioła ma bogatą symbolikę, często występuje w podaniach i wierzeniach ludowych. W starożytności przypisywano jej wielką moc, zwłaszcza rosnącej na dębie, kapłani Gallów, druidzi, odprawiali pod dębami, na których rosła jemioła, ceremonie religijne oraz rozmaite zabobonne obrzędy.

Napój z jemioły uważany był przez Celtów za odtrutkę i za symbol płodności.

Angielski obyczaj całowania się pod jemiołą w okresie świąt Bożego Narodzenia, datujący się co najmniej od początku XVII w., być może ma jakiś związek z wierzeniami celtyckimi. Dzisiaj jest stosowany także u nas. Uważa się, że przyozdobienie w okresie Bożego Narodzenia mieszkania gałązką jemioły i całowanie pod jemiołą przynosi szczęście.

Jemioła symbolizuje m.in.:

- Słońce, Księżyc - związane jest to z obrzędem corocznego ścinania przez Celtyckich druidów krzewu jemioły z trzydziestoletniego dębu za pomocą złotego sierpa (kształt księżyca, kolor słońca).

- Bliźnięta, Jądra - podwójne liście i jagody.

- Nieśmiertelność - rośnie bez korzeni, wiecznie zielona.

- Wybaczenie, skrucha, zgoda, pojednanie - związane z obyczajem całowania się pod jemiołą w okresie świąt Bożego Narodzenia, zrywając jednocześnie jagodę - symbolizuje płodność.

- Życie - w folklorze wielu krajów zawierała duszę, stanowiła talizman przeciw czarnej magii, złym duchom itp.

- Płodność - ścinanie jemioły złotym sierpem przez druidów-kastrowanie dębu-symbolizowało trzebienie ojca przez syna, co miało zapewnić mu płodność, a ziemi urodzaj.

- Śmierć - Skandynawski bóg Słońca letniego i światła, Baldur, był zagrożony śmiercią. Jego matka - Frigga, związała wszystkie rzeczy ślubem, że go nie skaleczą, zapomniała jednak o jemiole. Baldura zabito gałęzią jemioły.

- Skarb złota - Żółta barwa zwiędłej jemioły miała obdarzać roślinę mocą znajdowania zakopanych skarbów.

- Dar nieba - według starożytnych, jemioła zaszczepia się na dębie od uderzenia piorunu i uświęca zarazem drzewo.

- Zły omen, Groza - "Kąt, jak widzicie, samotny i dziki, gdzie drzewa nagie są i karłowate, mchem i zjadliwą trawione jemioła" (Tytus Andronikus 2,3 Szekspira, tł. L. Ulricha).

- Pułapka - W bajce Ezopa tylko jaskółka spośród wszystkich ptaków poznała się na niebezpiecznym działaniu lepu zrobionego z soku jagód jemioły.

Podobne prace

Do góry