Ocena brak

JELLENTA CEZARY, nazwisko pierwotne Napoleon Hirschband

Autor /edujota Dodano /23.02.2012

JELLENTA CEZARY, nazwisko pierwotne Napoleon Hirschband, ur. 13 IV 1861 w Warszawie, zm. 31 VIII 1935 w Otwocku, krytyk, publicysta, prozaik, dramaturg, poeta. Ukończył prawo na ros. UW 1884, prowadził kancelarię do 1905. Debiutował artykułami w „Prawdzie" i Tygodniku Ilustr." 1883; red. —» Ateneum", —» „Rydwanu" i pisma teatr.-muz. „Biały Paw" (1923-27). Związany z lewicową inteligencją, musiał 1906 uchodzić z Warszawy do Niemiec, a nast. do Galicji, gdzie przebywał do wybuchu 1 wojny świat.; po powrocie mieszkał w Warszawie, był członkiem red. „Kuriera Porannego". Jako krytyk i teoretyk sztuki zapoczątkował działalność Studiami i szkicami filozoficznymi (1891) oraz współautorstwem Forpoczt (1895, wraz z M. Komornicką i W. Nałkowskim, w których pisząc o Cieplarni bezducha atakował pozytywist. krytykę lit. i analizował premodernist. prozę konfesyjną (I. Dąbrowski Śmierć, H. Sienkiewicz Bez dogmatu). Opowiadał się za ideą prometeizmu sformułowaną na gruncie studiów nad romant. poezją eur. (G.G. Byron, J.W. Goethe, H. Heine, P.B. Shelley) i pol. (Mickiewicz, Słowacki). W tomie Ideał wszechludzki w poezji współczesnej (1894, wyd. 2 Wszechpoemat i najnowsze jego dzieje 1895) postulował postawę prometejską, będącą buntem jednostki wyprzedzającej ewolucję przeciw złu w imię moralnych potrzeb społeczności. Wydawał studia monogr. i rozprawy lit., będące przejawem subiektywizmu w krytyce: Galeria ostatnich dni (1897), Dante Alighieri (1900), Cyprian Norwid. Szkic syntezy (1909), Druid Juliusz Słowacki (1911), Grający szczyt (1912), Powtórne ścięcie Samuela Zborowskiego i innych (1927). Obok wielu drobniejszych prac kryt., w których syntetyzował różnorodne problemy filozofii, literatury, plastyki, muzyki i teatru, zabierał głos jako publicysta polit. związany z PPS. Przez wiele lat wygłaszał w kraju i za granicą odczyty o literaturze i kulturze polskiej. Twórczość prozatorska J. przed I wojną świat, obejmuje tom nowel W przesileniu (1894) i powieść Linie Hofera (1908), podejmującą modernist. problem relacji artysta-społeczeńs-two. W okresie 20-lecia wydał nowele Wizja Madonny (1931) i cykl powieściowy Krwawe lilie (1924-29). J. jest też autorem utworów dram. Nurty (1896), Kraswa (1902) i in.

Zbiór poetów 4.

PSB 11 (R. Taborski); OLP V4 (T. Lewandowski); T. LEWANDOWSKI C. J.-estetyk i krytyk. Działalność w latach 1880-1914, Wr. 1975.

Andrzej Z. Makowiecki

Podobne prace

Do góry