Ocena brak

Jaszczurka żyworodna

Autor /Gonzo Dodano /12.01.2012

Rodzina jaszczurkowate (Lacertidae)

W Tatrach, gdzie jest najczęściej spotykanym gadem, dochodzi do piętra I kosodrzewiny na wysokości 1700 m n.p.m. Unika obszarów bardzo suchych.

Wygląd: nieduża jaszczurka o wydłużonym tułowiu, krótkich nogach i silnym ogonie (z krótkim szpicem na końcu). Samce i samice mają stronę grzbietową niemal identycznie ubarwioną. Środkowa strefa grzbietu jest jasno- lub ciemnobrązowa z małymi, nieregularnie rozrzuconymi lub uporządkowanymi, jasnymi i ciemnymi plamami i delikatnie zaznaczoną, ciemniejszą linią środkową. Boki ciała z reguły ciemniejsze od grzbietu i pokryte jasnymi i ciemnymi znamionami.

Podgardle i szyja są u samca bladonie-bieskawe, jasnoczerwone lub białawe. Brzuch i spodnia strona nóg i ogona żółte lub poma-rańczowoczerwone z delikatnym czarnym plamkowaniem. U samic brzuch może być białawy, żółtawy, szary lub pomarańczowy; z reguły jest pozbawiony czarnych plam, względnie występują one tylko w jego tylnej części. Młode osobniki mają grzbietową stronę ciała ciemno- lub czarnobrunatną o wyraźnym połysku brązu. Ich spodnia strona jest ciemnoszara do niebieskawo- lub zielonkawoczarnej. Barwy typowe dla dojrzałego osobnika osiągają w 3. roku życia. Całkowita długość ciała 160 mm.

Występowanie: j. żyworodną zasiedla ogromny obszar rozciągający się od północnej Hiszpanii na zachodzie do Mongolii na wschodzie i od Szwecji na północy po Bułgarię na południu. Brak jej w rejonie śródziemnomorskim. Z wszystkich gadów sięga najdalej na północ, docierając miejscami do wybrzeży Morza Barentsa i Morza Arktycznego. W Polsce występuje na obszarze całego kraju, miejscami pospolicie; pod ochroną gatunkową.

Środowisko: jaszczurkę żyworodną spotyka się przede wszystkim w lasach; w obrębie swego ogromnego areału występowania zasiedla również torfowiska wysokie, porośnięte obficie roślinnością brzegi potoków i zakrzewione skarpy. W południowej części zasięgu występuje na obszarach wyżej położonych, np. w Karpatach dociera do wysokości 2400 m n.p.m.

Tryb życia: w sprzyjających klimatycznie okolicach opuszcza kryjówki zimowe bardzo wcześnie, często już w lutym. W północnej części zasięgu i w wysokich górach środkowoeuropejskich pojawia się dopiero w czerwcu. I Po opuszczeniu ukrycia wczesnym rankiem udaje się w nasłonecznione miejsce. Tam trwa w bezruchu z rozpłaszczonymi żebrami tak długo w prażących promieniach słońca, I póki temperatura jej ciała nie podniesie się do 25-30°C. Rusza wtedy na przeszukiwanie swo- I jego rewiru, ale przed końcem okresu aktyw-1 ności powraca na nasłonecznione miejsce lub chowa się w kryjówce.

Może to być wygrzeba- I na przez nią jama w ziemi, z reguły jednak za schronienie służy jej nora gryzonia lub zagłębienie pod kamieniem. Jaszczurka żyworo- j dna, w odróżnieniu od innych jaszczurek ce- I chuje się słabo rozwiniętym terytorializmem. Jest to szczególnie dobrze widoczne, gdy większa liczba dorosłych osobników wygrzewa , się wspólnie w jednym najbardziej nasłonecz- I nionym miejscu. Jaszczurka żyworodną wy- I stępuje zwykle w dużych zagęszczeniach I - w austriackim Tyrolu do 538 osobn./1 ha.

Rozród: okres godowy jaszczurki żyworodnej przypada w środkowej Europie na maj; do ostrzejszych walk między konkurującymi samcami dochodzi wyjątkowo, częściej jedynie w okresie upalnej pogody. Kopulacja przebiega podobnie jak u j. zwinki. Jaszczurka żyworodną rodzi w zasadzie żywe młode w liczbie j od 4 do 10 sztuk i mierzące 45 mm długości, j Wylęgają się one jeszcze w ciele matki bezpośrednio przed złożeniem jaj lub zaraz po nim, jednak w określonych warunkach może być również jajorodna, tzn. składa jaja. Znaleziono np. wspólne gniazdo kilku samic, w którym I było 60 w różnym stopniu rozwiniętych jaj.  

Pokarm: jaszczurka żyworodną wyszukuje ofiary nie tylko za pomocą wzroku, ale również węchu. Zjada pająki, pareczniki, muchy j i chrząszcze oraz larwy owadów.  

Wrogowie: gniewosz plamisty i żmija zygzakowata.

Podobne prace

Do góry