Ocena brak

Jaszczurka skalna

Autor /Gonzo Dodano /12.01.2012

Rodzina jaszczurkowate (Lacertidae)  

Wygląd: średniej wielkości jaszczurka o smukłym, lekko spłaszczonym tułowiu, wydłużonej, płaskiej głowie i długim ogonie. Ubarwienie podstawowe jest zmienne i przyjmuje różne odcienie brązu, szarości i zieleni. Zazwyczaj wyraźny, plamisty wzór na grzbiecie zagęszcza się na bokach tworząc siatkowatą wstęgę, w której występować mogą również jasne i niebieskie plamki. Brzuch białawy, żółty, różowy lub pomarańczowy. W okresie godowym bardziej krępy samiec jest intensywnie ubarwiony, a niebieskawe punkty (które mogą, chociaż znacznie słabiej zaznaczone, występować także u samicy) stają się gęstsze i jaskrawsze. Młode jaszczurki mają tylną połowę ogona ubarwioną lekko niebieskoszaro. Całkowita długość ciała 230 mm.

Występowanie: Kaukaz, azjatycka część Turcji, północny Iran i południowy Turkmenistan. W Europie występowanie ogranicza się tylko do skrawka Półwyspu Krymskiego.

Środowisko: jaszczurka skalna żyje na równinach, obszarach pagórkowatych i górskich. W górach spotykana do wysokości 2000 m n.p.m., rzadziej powyżej 2600 m n.p.m. Zasiedla tereny pokryte żwirem, porośnięte bujną roślinnością brzegi potoków i izolowane wychodnie skał w lasach i zaroślach. Często występuje na obszarze osiedli ludzkich, np. na mostach, murach i w ruinach.

Tryb życia: w szczególnie sprzyjających miejscach występuje bardzo licznie, mimo to nie jest jaszczurką specjalnie towarzyską. Swoją kryjówkę, przeważnie szczelinę skalną lub jamę w ziemi, opuszcza rano między godziną 8 a 10. Wygrzewa się następnie długo na słońcu, po czym przez dłuższy czas jest bardzo ruchliwa i przed godziną 19 powraca do swojej kryjówki.

Rozród: w kilka tygodni po zakończeniu zimowania samce zdobywają całkiem spore terytoria, które zamieszkują wspólnie z 2 lub 3 gotowymi do rozrodu samicami. W obrębie rewiru nie tolerują jednak obecności innych samców. Wzajemnie pokojowo do siebie usposobione samice kopulują nie tylko z posiadaczem swojego terytorium, ale również z samcami z sąsiednich rewirów, a nawet z samcami, które nie mając własnego terytorium odwiedzają ukradkiem rewiry innych samców. Samica składa zwykle 3-5 jaj do lekko wilgotnej kryjówki. Długość głowy i tułowia wylęgających się młodych wynosi tylko 25 mm; dojrzałość płciową osiągną po upływie blisko 2 lat.

Pokarm: przeważnie łupem jaszczurki skalnej padają muchówki, również pająki, stonogi, mrówki, skąposzczety i ślimaki. Interesujący jest fakt, że dobrze latające owady chwytane są nie tylko wtedy, gdy usiądą, ale również w locie za pomocą pewnie sięgających celu, długich skoków.

Wrogowie: poruszającej się głównie po ziemi jaszczurce skalnej zagrażają przede wszystkim gniewosz plamisty, połoz kaspijski i żmija kaukaska (Vipera kaznakowi)\ młode osobniki padają głównie ofiarą różnych ptaków.

Uwagi: w korzystnych klimatycznie rejonach okres aktywności jaszczurki skalnej może trwać 9-11 miesięcy. W szczególnie odpowiednich kryjówkach zimowych jaszczurka skalna zbiera się w większej liczbie osobników, by przetrwać wspólnie zimną porę roku. Takie ukrycia zimowe mogą skupić 300-400 zwierząt. W cieplejszych okolicach jaszczurki pojawiają się na powierzchni już na początku marca, jednak przebywają jeszcze przez pewien czas w pobliżu zimowej kryjówki i w tym okresie nie dochodzi jeszcze do swarów między samcami.

Dopiero wtedy, gdy jaszczurki zaczynają się rozpraszać w środowisku i samce zdobywają rewiry, stają się bardzo wojownicze. Małym wrogom naturalnym jaszczurka skalna przeciwstawia określone zachowania obronne. Jeśli zostanie zaatakowana, np. przez niewielkiego węża, wsuwa do jego pyska jedną z tylnych łap, skręca się w koło i unika w ten sposób pożarcia. Tak jak wszystkie jaszczurki posługuje się przede wszystkim wzrokiem.

Podobne prace

Do góry