Ocena brak

JARZĄB POSPOLITY

Autor /florida Dodano /21.02.2013

Jarzębina jest niezbyt wysokim drzewem z rodziny Różowatych (Rosaceae), występującymw Europie i w Azji na Syberii. W Polsce rośnie bardzo często w lasach i zaroślach na niżu i wgórach aż po strefę kosodrzewiny. Bywa też często wysadzana koło zabudowań, w parkachoraz wzdłuż ulic jako roślina ozdobna.Jarzębina osiąga wysokość do 15 m. Korę ma jasną, gładką. Pączki zimowe kosmato owłosione.Liście nieparzystopierzaste, za młodu miękko owłosione, listki podłużnielancetowate, znierówną podstawą, krótkoogonkowe, ostro na brzegach piłkowane. Kwiaty promieniste, białe,zebrane w szczytowo stojących podbaldachach. Owoc jest prawie kulisty, barwy szkarłatnej,cierpki, niejadalny w stanie świeżym.

Surowiec. Do celów leczniczych zbiera się w maju rozkwitające kwiatostany i suszy wmiejscach zacienionych i przewiewnych, a następnie ociera je na sitach i odrzuca szypułki. Surowcemjest kwiat jarzębiny - Flos Sorbi, obecnie bardzo już rzadko używany.Jesienią, po przymrozkach, zbiera się owocostany, kiedy smak owoców staje się łagodniejszyi mniej gorzki. Suszy się je w suszarniach ogrzewanych, rozłożone cienką warstwą, wtemp. około 30°C, a następnie dosusza w temp. około 60°. Otrzymuje się owoc jarzębiny -Fructus Sorbi. Kwiaty i owoce należy przechowywać w szczelnym opakowaniu w miejscachsuchych i chronić od światła i owadów.

Podstawowe związki czynne. Owoce jarzębiny zawierają kwasy organiczne, jak jabłkowy,winowy, sorbowy oraz parasorbowy, ponadto garbniki, kwasy wielofenolowe, cyjaninę, barwnikikarotenoidowe, np. β-karoten, witaminę C (do 0,2%), sacharozę, glukozę, alkohol Dsorbitol(do 10%) i produkt jego utleniania L-sorbozę, a także nieznany bliżej związek gorzki.Skład chemiczny kwiatów jarzębiny jest dotychczas słabo poznany.

Działanie. Owoce jarzębiny nieznacznie zwiększają wydalanie moczu, działają też przeciwzapalniezarówno w obrębie dróg moczowych, jak i błon śluzowych przewodu pokarmowego.Mają też własności łagodnie ściągające i słabo przeciwbiegunkowe, a nadto przeciwmiażdżycowe.Owoce jarzębiny nie działają zbyt silnie, zwykle więc łączy się je z innymi surowcamimoczopędnymi lub przeciwzapalnymi.Kwas parasorbowy był przez długie lata uważany za toksyczny, a nawet za rakotwórczy.Amerykanie, na podstawie dokładnych badań (Food Cosmet. Toxicol. 1975, nr. 5, 387) stwierdzilibrak jakiejkolwiek toksyczności, z wywoływaniem raka włącznie. Dlatego uznali, żeobecność tego kwasu w żywności w ilościach naturalnych jest dopuszczalna.

W innych badaniach wykazano, że kwas parasorbowy, warunkujący działanie przeczyszczająceświeżych owoców jarzębiny, łatwo rozkłada się podczas ogrzewania i gotowania. Dlategonapar z owoców (przy ogrzewaniu do wrzenia) lub konfitury czy dżem nie zawierają już kwasuparasorbowego i wobec tego działają zapierające ze względu na obecność garbników.

Działania niepożądane. Świeże owoce jarzębiny mogą wywołać wymioty i biegunkę.

Zastosowanie. Przetwory z owoców jarzębiny zawierające garbniki stosuje się w mało nasilonychbiegunkach oraz nieżytach przewodu pokarmowego. Działają również osłaniające nawątrobę i, jako środek odtruwający, są lepsze od cysteiny.Przetwory z jarzębiny stosuje się ze względu na ich działanie przeciwzapalne w zaburzeniachobwodowego krążenia krwi, zwłaszcza w żylakach odbytu i stanach zapalnych w obrębiedróg moczowych. Również w osłabieniu czynności nerek i pomocniczo w kamicy moczowej, atakże w łagodnych stanach miażdżycy.Owoce jarzębiny wchodzą w skład mieszanki ziołowej Rektosan (Herbapol), używanej wleczeniu żylaków odbytu (hemoroidów), oraz mieszanki Sklerosan (Herbapol), stosowanej wpoczątkowych stanach miażdżycy i zaburzeniach krążenia obwodowego.

Przetwory. Odwar jarzębinowy: 1 łyżkę rozdrobnionych owoców jarzębiny zalać 11/2szklanki wody letniej. Ogrzewać do wrzenia i gotować powoli pod przykryciem 5 min. Odstawićna 15 min i przecedzić. Pić 2-3 razy dziennie 1/3-1/2 szklanki jako lek przeciwbiegunkowyi moczopędny.W biegunce można również stosować konfitury lub dżem jarzębinowy, sporządzany tak samojak z czarnej porzeczki. Im krócej będą ogrzewane, tym więcej zachowają witamin. Dawki:po 1 łyżeczce lub 1 łyżce 2-3 razy dziennie. Mają one również korzystne działanie w gośćcustawowym, jeśli kuracja nimi trwa kilka miesięcy.Macerat jarzębinowy: 1 łyżkę rozgniecionych owoców zalać 2/3 szklanki wody zimnej i podprzykryciem pozostawić na noc. Rano przecedzić i pić porcjami w ciągu dnia w utrudnionymwypróżnianiu i niezbyt uporczywym zaparciu.Zioła przeciw zaparcie m: zmieszać 60 g rozdrobnionej kory kruszyny i po 20 g rozgniecionychowoców jarzębiny oraz liści babki. Zalać 1 łyżkę ziół 2/3 szklanki wody ciepłej i pozostawićna 2-3 godz. Przecedzić i wypić przed snem w zaparciu.Sklerosan (Herbapol): zalać 2 łyżki ziół 21/2 szklanki wody ciepłej. Gotować łagodnie 3-5min pod przykryciem. Odstawić na 10 min i przecedzić. Pić 1/2-2/3 szklanki 2-4 razy dzienniepo jedzeniu w początkowych stanach miażdżycy, zwłaszcza u osób starszych. Również pomocniczow mało zaawansowanym nadciśnieniu tętniczym i zaburzeniach ciśnienia obwodowegona tle miażdżycowym.

Podobne prace

Do góry