Ocena brak

Jan Szkot Eriugena (810 - 877) - Ontologia

Autor /Miecio Dodano /13.07.2011

Bóg jest bytem o niepoznawalnej naturze. Teologia może tylko ustalić, czym Bóg nie jest. To, co doświadczamy, poznajemy, to nie jest natura Boga, ale tylko objawy natury, teofanie.  Jan Szkot Eriugena tłumaczył, że Bóg jest „niczym”, niczym z tego, co myśl ludzka zdolna jest pojąć. Bóg jest jednocześnie wszystkim, przede wszystkim źródłem, z którego  świat powstaje. Bóg tworząc  świat, nie wychodzi poza siebie, tworzy go z siebie. Twórczość Boga jest stawaniem się samego Boga, a zatem stworzenie świata jest aktem koniecznym, bo nadmiar bytu i dobroci tkwiący w Bogu musi być urzeczywistniony. 

Była to ontologia o chrakterze emanacajnym.  Świat jest koniecznym produktem rozwoju Boga. Wywodząc się z Boga, zawiera go w sobie. Bóg jest jego istotą. Bóg jest więc istotą wszechrzeczy. Było to rozwiązanie panteistyczne.     Jan Szkot Eriugena rozróżniał: byt tworzący, ale nie stworzony (jest nim Bóg, niepoznawalny, opisany w Biblii); byt tworzący, ale stworzony (zespół idei objawionych przez Boga, za pośrednictwem których Bóg daje się poznać, można go utożsamiać z Synem Bożym, Logosem); byt stworzony i nie tworzący (to  świat rzeczywisty, będący dalszą emanacją Boga, zrealizowaniem się idei); byt nie stworzony i nie tworzący (to Bóg jako kres wszechświata, cel powrotu do siebie samego). Dzieje świata to wyjście Boga z siebie i powrót do siebie.     

Świat jest efektem emanacji, rzeczy powstają z gatunków, które są od zjawisk jednostkowych wcześniejsze. Gatunki nie są abstrakcjami, ale rzeczywistymi siłami stwarzającymi rzeczywiste zjawiska (realizm pojęciowy). Rzeczy jednostkowe o tyle realnie istnieją, o ile mają w sobie idee. Rzecz materialna absolutnie nie jest samoistnym bytem, a tylko jego przejawem. Świat zjawiskowy poznajemy zmysłami, ale jeśli rozpatrzymy go z punktu widzenia rozumu, jest nicością. Rzeczywiste są tylko idee.  

Podobne prace

Do góry