Ocena brak

Jan Szkot Eriugena (810 - 877) - Gnoseologia

Autor /Miecio Dodano /13.07.2011

Przedmiotem poznania jest Bóg i tylko Bóg, ale ponieważ jest on niepoznawalny, to poznajemy tylko to, co jest jego przejawem. Poznanie ma charakter ewolucyjny: rozpoczyna się od dołu, od rzeczy jednostkowych do idei w nich zawartych, od władz niższych do wyższych. Zmysły są początkiem, rozum uwieńczeniem, bo rozum rozpatruje naturę Boga.     

Warunkiem poznania intelektualnego jest wiara. Jan Szkot Eriugena powiadał za Pismem  Świętym: „Jeśli wierzyć nie będziecie, nie zrozumiecie”, ale wiarę rozumiał jako zasadę, która pozwala poznawać Boga. Filozofia i religia są to równoznaczne terminy. Pisał: „jest zatem pewne, że prawdziwa religia jest prawdziwą filozofią oraz - na odwrót - że prawdziwa filozofia jest prawdziwą religią”. Jest tak, albowiem „światło świeci w ciemności wierzących dusz, a  świeci coraz jaśniej, gdy wychodząc od wiary, zmierzają one do oglądania Boga”. Jedyną rozsądną metodą poznania jest „filozoficzne badanie słowa Bożego”.   

W zrozumieniu tego, w co się wierzy pomaga dialektyka, a szczególnie zawarte w niej metody podziału i analizy. „Podział - pisze Gilson o Eriugenie - ma za punkt wyjścia jedność najwyższych rodzajów, wyróżniając zaś w nich stopniowo coraz mniej ogólne gatunki, dochodzi wreszcie do jednostek, stanowiących kres podziału”. Analiza idzie w przeciwnym kierunku. Wychodząc od jednostek oraz idąc w górę po stopniach, którymi schodził podział, zbiera je wszystkie na swej drodze oraz przywraca do jedności najwyższych rodzajów.    

Podobne prace

Do góry