Ocena brak

James Joyce

Autor /kacper007 Dodano /14.04.2012

James Joyce (1882-1941) uważany jest za największego eksperymentatora obecnego stulecia w dziedzinie literatury. Niekonwencjonalne zabiegi formalne sprawiają, iż proza Joyce'a jest zrozumiała tylko dla nielicznych. Podobnie jak Lawrence'owi, towarzyszyła mu atmosfera skandalu - w Nowym Jorku nakład Ulissesa publicznie spalono, natomiast w Wielkiej Brytanii obowiązywał zakaz przywożenia do kraju zagranicznych wydań.

Wychowany w Irlandii, wykształcony w jezuickich szkołach, niepokorny Joyce już we wczesnej młodości odwrócił się od katolicyzmu. Aby zdobyć konkretny zawód, rozpoczął studia medyczne. Po krótkim czasie jednak porzucił je i całkowicie poświęcił się pisaniu książek. Po dwuletnim pobycie w Paryżu, wraz ze swoją kochanką, Norą Bernacle, przeprowadził się do Włoch. Tam, aby utrzymać ukochaną i dwójkę ich dzieci, pracował jako nauczyciel języka angielskiego, jednak najbliższe jego sercu pozostało pisarstwo.

Jego pierwsza powieść, Portret artysty z czasów młodości, (publikowana w odcinkach w latach 1914-15) to książka o charakterze autobiograficznym. Autor z wielkim zaangażowaniem opisuje w niej pozornie błahe wydarzenia ze swej młodości - kazanie w kościele czy dyskusję z przyjacielem na temat sztuki. Podobnie jak Virginia Woolf, Joyce był zdania, iż prawdziwą osobowość człowieka można zgłębić jedynie poprzez poznanie go w sytuacjach codziennych.

Ulisses

W 1922 roku ukazało się najwybitniejsze, a zarazem najbardziej kontrowersyjne, przez dziesięć lat zakazane w Stanach Zjednoczonych i w Anglii, dzieło Joyce'a - Ulisses. Bohaterem powieści jest dobrotliwy, pokorny nieudacznik pochodzenia żydowskiego, Leopold Bloom. Pasmo upokorzeń, które spotykają go bądź ze strony apodyktycznej żony, bądź irlandzkich katolików rekompensuje sobie przygodami erotycznymi. Autor opisuje 24 godziny z życia Blooma, dając popis bezprecedensowej wirtuozerii języka. Można tu bowiem znaleźć fragmenty napisane stylem wzorowanym na kobiecych czasopismach, elementy języka ulicy, a także ustępy pełne cytatów z literatury czy mitologii, z Iliadą i Odyseją na czele.

Ostatnia powieść Joyce'a, Finnegan's Wake (1939), ma postać sennej fantazji, zaś w warstwie formalnej składa się w większości ze zbitek językowych, kalamburów, neologizmów i niedokończonych zwrotów. Nie zrozumiawszy dzieła, które zresztą do dziś pozostaje zagadką, ówczesne środowisko literackie bezlitośnie je skrytykowało.

Lawrence, Woolf i Joyce to pisarze, którym w ciągu zaledwie 10 lat udało się zrewolucjonizować prozę pisaną w języku angielskim. Jedynie Lawrence zachował klasyczną formę powieści, z fabułą oraz chronologią. Woolf i Joyce rozbili tradycyjną narrację, by wyeksponować znaczenie ulotnych wrażeń i podświadomości w życiu człowieka. Największą zasługą całej trójki było podjęcie rewolucyjnych idei, jakie pojawiły się w filozofii i nauce i wprowadzenie ich do literatury.

Najważniejsze dzieła

Portret artysty z czasów młodości (1916)

Ulisses (1922)

Finnegan's Wake (1939)

Podobne prace

Do góry