Ocena brak

Jakie znaczenie ma wina w prawie karnym?

Autor /Adaukt Dodano /06.12.2011

Odpowiedzialność karna związana jest z winą. Zasada "nullum crimen sine culpa" należy do podstawowych standardów współczesnego prawa karnego. Kodeksy odrzucają odpowiedzialność obiektywną za zachowanie od którego zależy karalność. Karze się za to co sprawca zrobił. Wina stanowi legitymację do stosowania kary wobec sprawcy przestępstwa. Przestępstwem jest tylko czyn zawiniony. KK nie daje definicji winy.

Wina zachodzi wtedy, gdy możemy sprawcy postawić zarzut popełnienia danego czynu zabronionego.

Dwie koncepcje winy:

  • koncepcja winy psychologicznej - ujmuje winę jako stosunek psychiczny sprawcy do przedsiębranego czynu zabronionego. (Stosunek sprawcy do zarzuconego mu czynu.)

  • koncepcja winy normatywnej - winą jest oceniona z punktu widzenia kryteriów społeczno-etycznych wadliwość procesu decyzyjnego w warunkach możliwości podjęcia decyzji zgodnej z wymaganiami prawa. (Istotą zawinienia jest zarzucalność.)

Według koncepcji normatywnej przypisanie sprawcy winy wymaga określenia katalogu przesłanek tego przypisania. Te przesłanki ustala ustawodawca. Na podstawie regulacji zawartych w KK można sformułować przesłanki przypisania winy.

Przesłanki przypisania winy:

  • Zdolność sprawcy do rozpoznania wymaganego przez prawo zachowania się - zdolność do ponoszenia winy. Ta zdolność uzależniona jest od osiągnięcia określonego poziomu rozwoju (wiek odpowiedzialności) i stanu umysłowego pozwalającego na rozpoznanie znaczenia czynu i kierowanie swym postępowaniem. Dlatego nieletniość i niepoczytalność wyłączają winę.

  • Możliwość rozpoznania bezprawności przedsiębranego czynu. Brak tej możliwości wyłącza przypisanie sprawcy winy w odniesieniu do konkretnego czynu. Stąd niezawiniony przez sprawcę błąd co do okoliczności wyłączającej odpowiedzialność lub nieświadomość bezprawności czynu wyłączającego możliwość przypisania winy.

  • Wymagalność zachowania zgodnego z prawem. Zachowanie to uzależnione jest od sytuacji motywacyjnej sprawcy. Dla przypisania sprawcy winy za popełniony czyn wymagana jest normalna sytuacja motywacyjna.

Winę według KK relatywizujemy do czynu zabronionego. Wiąże się to z zasadami polskiego prawa karnego, które operują winą czynu (odpowiedzialność za czyn zabroniony), nie operują winą osobowości sprawcy (odpowiedzialność za ujemne cechy charakteru, trybu życia itd.)

Podobne prace

Do góry