Ocena brak

Jakie znaczenie ma iloczas w języku polskim?

Autor /gorgiiiii Dodano /14.03.2013

Czas trwania dźwięków mowy. zwany i I o c z a s e m, nic jest we współczesnej polszczyźnic stały, lecz zmienia się w zależności od miejsca głoski w sylabie lub w Izw zestroju akcentowym, w zależności od tempa mówienia, stylistycznego charakteru wypowiedzi ilp. Stały jest natomiast tzw. iloczas właściwy, określający czas (rwania jednych głosek względem innych i będący naturalną cechą wszystkich wypowiadanych dźwięków mowy.

W języku polskim najdłuższe są samogłoski nosowe, nieco krócej od nich trwają samogłoski ustne szerokie a. o, e. następnie samogłoski wysokie i, y, u. w dalszej kolejności dźwięczne spółgłoski zwarto-wybuchowe, zwarto-szczelinowe i szczelinowe, a po nich te same spółgłoski, ale bezdźwięczne, potem spółgłoski nosowe; najkrótsze są natomiast drżące (r), boczne (/, /) oraz nicsylubiczne/', u. W literaturze przedmiotu upowszechnia się przekonanie, żc iloczas właściwy głoski jesl tym dłuższy, im bardziej złożona jest jej artykulacja, im więcej narządów mowy bierze udział w jej wytwarzaniu (np. Wierzchowska 1980, 132).

Iloczas względny, tzn. wyzyskiwanie zróżnicowanego czasu trwania artykulacji głosek do cciów funkcjonalnych, nie pełni wc współczesnym języku polskim funkcji semantycznej, ani rytmicznej. Przykładem rylmiczncj funkcji iloczasu może być łacińskie metrum (ilościowe wartościowanie sylab długich i krótkich w poezji por. słynne jamby i trocheje). Iloczas w funkcji dystynkty-wnej (różnicowanie znaczeń wyrazów) występuje obecnie np. w pokrewnym języku czeskim (pata ‘piąta’ - żeńska forma liczebnika porządkowego, w opozycji do: pala ‘pięła’) lub w oddalonym typologicznie języku niemieckim (np. opozycja znaczeniowa: weg ‘precz’ i JVeg 'droga' sprowadza się do lego, że samogłoska e w rzeczowniku jest wymawiana dłużej).

Polak, ucząc się tych języków, może mieć początkowo kłopot ze sprawną i poprawny realizacją samogłosek zróżnicowanych iloczasowo i pełniących funkcję dystynktywną, gdyż iloczas nic spełnia w dzisiejszej polszczyżnic żadnej roli dystynktywnej. Warto jednak nadmienić, że laka różnicująca znaczenie wyrazów opozycja iloczasowa występowała w wymowie polskiej jeszcze w początkach XVI w. Wc współczesnej polszczyżnic iloczas względny może co najwyżej zwiększać, różnicować lub modyfikować wartość ekspresywną przekazu (tekstu), np w zabarwionych emocjonalnie wypowiedziach lypu: Jaaakie pyyszszne! Taaaka ryba! Staszeek. no chaodżże wreszcie! O raany! Noo nieee!. także w realizacjach dżwiękonaśladowczych, np. ruszszyla maszszyna pa szszynach osspalę.

Podobne prace

Do góry