Ocena brak

Jakie tradycje literatury staropolskiej uważasz za szczególnie cenne ?

Autor /gagatek Dodano /09.02.2011

Jakie tradycje literatury staropolskiej uważasz za szczególnie cenne ?

WSTĘP: Literatura staropolska obejmuje długi okres czasu dość odległego od współczesności. Jest ona dla nas źródłem tradycji, z którą czujemy się związani lub czerpiemy z niej, nawet nie czując tych więzów. Uczymy się o niej w szkole, czytamy Bogurodzicę, Lament świętokrzyski. Treny J. Kochanowskiego, oglądamy w teatrze renesansową Odprawę posłów greckich, oświeceniowy Powrót posła J. U. Niemcewicza i myślimy czy są to tylko literackie starocie, czy żywe, przemawiające do nas dzieła sztuki. Sądzę, że żyją w naszej świadomości, że warto do nich sięgać, bo wciąż można się z nich dowiedzieć czegoś o ludziach, nauczyć się czegoś, bo są piękne, są cennymi dziełami sztuki.

II. ROZWINIĘCIE:

Za szczególnie cenne tradycje literatury staropolskiej uważam:

1. Wprowadzenie kultury polskiej do kręgu kultury chrześcijańskiej, rozpowszechnianie chrześcijańskich wartości

a) Bogurodzica - pierwszy polski wiersz i pierwsza pieśń rycerstwa polskiego;

b) Lament świętokrzyski - arcydzieło liryki średniowiecznej, wzruszający do dziś utwór o pięknie macierzyńskich uczuć;

c) J. Kochanowski Czego chcesz od nas, Panie - hymn, w którym poeta sławi Boga-Stwórcę świata i ojca wszelkiego stworzenia;

d) F. Karpiński Bóg się rodzi... - Jedna z najpiękniejszych polskich kolęd;

e) T. Nowak Psalmy, R. Brandstaetter Dramaty, J. Twardowski wiersze - współczesne dzieła religijne wynikające z tradycji chrześcijańskiej.

2. Stworzenie i upowszechnianie ziemiańskiego modelu życia - zgodnego z naturą, podporządkowanego cyklowi prac gospodarskich, życia w którym ważną rolę odgrywa patriotyzm, troska o ojczyznę

a) człowiek poćciwy" M. Reja, prosty rolnik, żyjący z efektów swej pracy, zadowolony z życia, interesujący się tym, co dzieje się w kraju;

b) wzbogacenie tego modelu przez J. Kochanowskiego o humanistyczną refleksję nad życiem i o docenienie wartości kontaktu z naturą w Pieśni świętojańskiej o sobótce;

c) postacie oświeconych Sarmatów w literaturze XVIII w.: Mikołaj Doświadczyń-ski stworzony przez I. Krasickiego w powieści Mikołaja Doświadczyńskiego przypadki i Podkomorzy z Powrotu posła J. U. Niemcewicza;

d) kontynuacje - Mickiewiczowskie Soplicowo, - Serbinów Niechciców (M. Dąbrowska Noce i dnie), - nurt wiejski w literaturze współczesnej (T. Nowak A jak królem, a Jak katem będziesz), - nurt kresowy w literaturze współczesnej (Cz. Miłosz Dolina Issy, T. Konwicki Bohin).

3. Model postawy obywatelskiej, troska o losy ojczyzny, nawoływanie do jej naprawy

a) wytykanie rodakom błędów, wskazywanie dróg naprawy: M. Rej Krótka rozprawa..., J. Kochanowski Pieśń o spustoszeniu Podola, Odprawa posłów greckich, A. F. Modrzewski O poprawie Rzeczypospolitej',

b) walka o reformę państwa w dobie oświecenia - krytykowanie sarmatyzmu i cudzoziemszczyzny w satyrach I. Krasickiego i Powrocie posła J. U. Niemcewicza;

c) kontynuowanie tej postawy w zmienionej formie w okresie zaborów przez romantyków, S. Wyspiańskiego, S. Żeromskiego;

d) współczesne utwory świadczące o zainteresowaniu losami kraju i narodu: T. Konwicki Kompleks polski. Mała apokalipsa, wiersze S. Barańczaka, E. Lipskiej.

4. Refleksje nad życiem, jego sensem, niepokoje egzystencjalne, niezbyt pogłębione, ale obecne

a) Treny J. Kochanowskiego przykładem refleksji nad sobą, nad postawą człowieka w obliczu śmierci kogoś bliskiego;

b) egzystencjalne niepokoje M. Sępa Szarzyńskiego i D. Naborowskiego (fascynacja czasem, przemijaniem, śmiercią, walką ze złem);

c) współczesne rozważania o miejscu człowieka w świecie (W. Szymborska), wyrażanie stosunku do zmieniającej się szybko rzeczywistości (Cz. Miłosz, Z. Herbert)

5. Humor, żart, często rubaszny, przymówka, dobrotliwe wytykanie wad, uczenie poprzez śmiech

a) fraszki J. Kochanowskiego: niedościgniona forma i mądra treść - gatunek wciąż obecny w literaturze polskiej,

b) bajki I. Krasickiego kontynuowane przez A. Mickiewicza, J. Lemańskiego, realizacja założenia „uczyć bawiąc".

III.

WNIOSKI: Literatura staropolska jest niewyczerpanym źródłem, jeszcze długo będziemy się nad nim pochylać i czerpać z niego. Ta literatura żyje i to nie tylko w szkolnej lekturze. Wzruszają nas Treny, śmieszą fraszki i bajki. Zmusza do refleksji, zadumy Odprawa posłów greckich. Myślę, że to nie są muzealne eksponaty!

Podobne prace

Do góry